Gingham Review

Onder elke picknickdeken schuilt een geheime wereld en in Gingham ben jij de mierenkoningin die deze wereld naar je hand zet. Terwijl de mensen boven het kleed genieten van hun uitje, voltrekt zich eronder een verbeten strijd om koekjes, kersen, cupcakes en taartjes. Wie zijn mierenkolonie het slimst positioneert, legt de langste verbindingen en verovert de hoogste suikerstapels.

Gingham is een abstract legspel van ontwerper Robert Hovakimyan, uitgegeven door Bitewing Games. Het combineert een geruit stoffen speelbord met een verrassend diepe puzzel van verbindingen, claims en timing. In deze review lees je hoe het spel eruitziet, hoe je het speelt en voor wie dit een aanrader is.

Thema en spelcomponenten

Het thema van Gingham is luchtig en het mechanisme is dat allerminst. Je speelt mieren die een picknickkleed hebben ontdekt en via slimme plaatsing van hun koninginnen mieren het veld in sturen om suikerwaren te verbinden. Thematisch is het vooral een leuk kapstokje. Er zit weinig verhaal of spanningsboog in en de link tussen mieren en abstracte lijnverbindingen is losjes. Toch werkt het, want de illustraties maken veel goed. De doos en het speelbord ogen als een vrolijk gingham geruit kleed vol taartjes, donuts, chocoladerepen en lolly’s, met speelse mierenfiguurtjes als pionnen. Het stoffen speelbord is bovendien slim gekozen. Het voelt tastbaar en huiselijk aan, alsof je zelf even met de vingers over de picknickdeken strijkt voordat je een mier neerzet. De componenten zelf zijn functioneel en overzichtelijk vormgegeven, met duidelijk te onderscheiden snoepsymbolen per type. Wie een rijk uitgewerkte wereld verwacht komt bedrogen uit, maar wie houdt van een fris en kleurrijk jasje om een strak mechanisme heen zal hier smullen.

Spelmateriaal

• 2 stoffen speelborden (8×8 en 10×10)
• 1 bekwaamhedenbord
• 5 bekwaamheidstegels
• 41 snoepjes (5 lolly’s en 9 stuks elk van koekjes, kersen, cupcakes en taartjes)
• 35 suikerklontjes
• 20 claimfiches (5 per speler)
• 104 mieren (26 per speler)
• 8 koninginnen (2 per speler)
• 4 scoreschijven (1 per speler)

Opzet van het spel

1. Leg het stoffen speelbord voor het juiste aantal spelers in het midden van de tafel: het 10×10 bord bij 3 tot 4 spelers, het 8×8 bord bij 2 spelers.
2. Schud de snoepjes met de afbeelding naar beneden. Gebruik bij 3 tot 4 spelers 9 stuks van koekjes, kersen, cupcakes en taartjes. Gebruik bij 2 spelers 5 stuks van elk snoepje, inclusief de lolly’s.
3. Leg één snoepje met de afbeelding naar boven op elk rond kruispunt van het raster, totdat alle snoepjes geplaatst zijn.
4. Leg het bekwaamhedenbord naast het centrale bord.
5. Schud de bekwaamheidstegels en verdeel ze willekeurig over het bekwaamhedenbord.
6. Leg de suikerklontjes binnen handbereik naast het speelbord.
7. Elke speler neemt in zijn gekozen kleur 26 mieren, 2 koninginnen, 1 scoreschijf, ingesteld op 0 en met de achterkant naar boven zodat andere spelers hem niet kunnen zien, en de claimfiches. Bij 3 of 4 spelers krijg je 4 claimfiches, zonder lolly. Bij 2 spelers krijg je alle 5.

Hoe speel je Gingham?

Het doel van Gingham is simpel, verzamel zoveel mogelijk punten door verbindingen te maken tussen gelijke snoepjes en door suikerstapels te claimen. Zodra een speler aan het einde van een ronde 40 punten heeft, of 32 bij vier spelers, eindigt het spel direct en volgt de eindscore.

Elke ronde plaats je om beurten je koningin langs de rand van een rij en zet je vervolgens een mier ergens in die rij neer. De eerste koningin van de ronde mag op elke rij van het bord starten, maar elke volgende koningin moet aan dezelfde kant van het bord blijven. Je plaatst je mier op een lege plek, of je duwt de mier van een tegenstander eraf, die hem daarna weer ergens anders op het bord terug mag zetten. Let op het stiksel dat diagonaal over het bord loopt, want een rij loopt nooit verder dan dat punt.

Na het plaatsen van je mier kunnen er drie dingen gebeuren. Verbind je met een aaneengesloten keten van je eigen mieren twee gelijke snoepjes, dan scoor je punten gelijk aan het aantal mieren in die kortste verbindingslijn en stapel je een van beide snoepjes op de andere. Omsingel je zo’n stapel volledig met je eigen mieren, dan mag je hem claimen met je claimfiche en scoor je een punt per snoepje in de stapel. Plaats je je mier naast een snoepje met suikerklontjes, dan neem je er één, te gebruiken voor de vijf bekwaamheden op het bekwaamhedenbord, zoals het verplaatsen van een mier in plaats van een nieuwe te plaatsen of het scoren van anderhalf keer zoveel punten bij een verbinding.

De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.

Speleigenschappen

Gingham is een echt tactisch denkspel waarin geluk vrijwel geen rol speelt. Alle informatie ligt open op tafel, met uitzondering van ieders geheime scoreschijf, en dat maakt het spel tot een kwestie van vooruitdenken en reageren op je tegenstanders. Elke plaatsing van je koningin en mier heeft gevolgen die verder reiken dan die ene beurt, want een stapel die jij zorgvuldig hebt opgebouwd kan zo weer door een ander worden gestolen. Die spanning tussen opbouwen en verdedigen zorgt voor voortdurende interactie, ook al is er geen direct contact zoals bij een duelspel. Je houdt continu de rijen van tegenstanders in de gaten en probeert te voorspellen waar zij hun volgende zet zullen doen. De herspeelbaarheid zit vooral in de willekeurige startopstelling van de snoepjes en de wisselende kosten van de bekwaamheden, waardoor geen enkel potje zich hetzelfde ontwikkelt. Betrokkenheid buiten je eigen beurt is groot, want je blijft continu rekenen aan wat een tegenstander met zijn volgende zet kan bereiken.

Voor wie is dit spel?

Gingham is ideaal voor liefhebbers van abstracte spellen die houden van een strakke puzzel zonder poespas. Het spel spreekt spelers aan die genieten van ruimtelijk inzicht en vooruitdenken, en die een competitieve, soms venijnige speelstijl niet schuwen. Voor spelers die op zoek zijn naar een sterk uitgewerkt thema of veel variatie in speelwijzen is dit minder geschikt, want de kern blijft door de hele partij heen vergelijkbaar. Het spel komt het best tot zijn recht met 3 of 4 spelers, omdat de interactie dan het meest gevarieerd is en er meer momenten ontstaan waarop je tussen meerdere tegenstanders moet kiezen wie je een hak zet.

Vergelijkbare spellen

Wie bekend is met Blokus zal de fascinatie voor ruimtelijke claims en het slim innemen van posities herkennen, al werkt Gingham met verbindingen in plaats van vormen. De spanning van het claimen en heroveren van gebieden doet ook denken aan Isle of Skye, waarin je voortdurend moet afwegen wat je nu vastlegt en wat je nog even laat liggen. Tot slot heeft het draaien aan de kosten van bekwaamheden een vergelijkbaar ritme met de actiekeuzemechanismen uit Kabo, waarbij de prijs van een actie stijgt naarmate je hem vaker gebruikt.

Conclusie

Gingham verpakt een verrassend diepe abstracte puzzel in een vrolijk, toegankelijk jasje. De combinatie van verbindingen maken en stapels claimen zorgt voor voortdurende spanning, terwijl de wisselende kosten van bekwaamheden en de dreiging om er af te worden geduwd ervoor zorgen dat niets ooit veilig aanvoelt. Het thema is dun, maar de vormgeving compenseert dat ruimschoots. Sterke punten zijn de heldere regels, de constante interactie en de hoge mate van herspeelbaarheid. Een minpunt is de beperkte thematische diepgang voor wie meer beleving zoekt. Voor liefhebbers van scherpe, tactische spellen is Gingham een aanrader.