De ronde begint met zeven dobbelstenen midden op tafel. Jij mag als eerste kiezen. Neem je het kapmes waarmee je de jungle in kunt, of de drie munten waarmee je straks een tempel voor jezelf claimt en de rest laat betalen? In De Zoektocht naar El Dorado: Dobbelavontuur is dat het soort keuze dat je elke beurt opnieuw maakt, terwijl je medespelers al loeren naar wat er overblijft.
Reiner Knizia vertaalde zijn bekende racespel naar een compact dobbelspel, in het Nederlands uitgegeven door 999 Games. Met vier verschillende expedities, een standaard- en een expertvariant en een speelduur van rond de drie kwartier belooft het veel spel in een kleine doos. In deze review lees je hoe het spel werkt, hoe het thema overeind blijft zonder bord en voor wie dit dobbelavontuur de moeite waard is.
Een jungle van vakjes en tempels
Het thema is hetzelfde als in het bordspel. Je leidt een expeditie door de Zuid-Amerikaanse jungle op zoek naar de gouden stad, en de Muisca laten je pas binnen als je bij hun tempels goud hebt geofferd. Wat de dobbelversie anders maakt, is dat de jungle geen bord is maar een speelvel. Bovenaan zie je een netwerk van velden met kapmessen, peddels, fakkels, landkaarten en amuletten, met tempels ertussen en El Dorado helemaal rechts. Onderaan staan de middelensporen, waar je dobbelstenen kunt inzetten om symbolen voor later te bewaren of om te zetten.
Het thema zit goed verweven in de mechanismen. Een kapmes heb je nodig om door dichte begroeiing te komen, een peddel voor water, een fakkel voor een grot. De tempels doen precies wat ze in het bordspel ook doen. Wie er als eerste offert, bepaalt de minimumprijs voor iedereen die na hem komt. Dat ene regeltje geeft het spel meteen een competitief randje dat je in de meeste roll & writes mist. Op speelvellen 3 en 4 komen daar Muiscasteden bij die je stukje bij beetje mag betalen, en ontdekkers die permanente voordelen geven. Het bijgeleverde boekje over de historische zoektocht naar El Dorado is een leuke toevoeging maar niet noodzakelijk om te lezen.
Visueel is het spel verzorgd. De illustraties van Vincent Dutrait sluiten naadloos aan bij het bordspel en de speelvellen zijn kleurrijk zonder rommelig te worden. De dobbelstenen zijn stevig en de symbolen goed leesbaar. De doos is klein genoeg voor een rugzak of een vakantiekoffer. Alleen potloden zitten er niet bij, dus die moet je zelf klaarleggen.
Spelmateriaal
- 6 expeditiedobbelstenen met kapmes, peddel, fakkel, landkaart, amulet en munten
- 1 Muiscadobbelsteen met wegwijzers en munten
- Blok met speelvellen voor 4 verschillende expedities
- Boekje over het ware verhaal achter de zoektocht naar El Dorado
- Spelregels
Potloden zijn niet inbegrepen. Elke speler heeft er één nodig.
Opzet van het spel
- Kies een van de vier expedities. Het is verstandig om met expeditie 1 te beginnen en daarna in volgorde naar 2, 3 en 4 te gaan, omdat elk speelvel nieuwe elementen introduceert.
- Geef elke speler een identiek speelvel van de gekozen expeditie en een potlood.
- Bepaal of je het standaardspel of het expertspel speelt.
- Standaardspel: iedereen maakt de lichtgekleurde tempel rechts op het speelvel zwart, waardoor je één offer minder hoeft te doen.
- Expertspel: de lichtgekleurde tempel blijft meetellen en vereist dus een offer.
- Bepaal de startspeler. Die maakt het hoedje op zijn speelvel zwart, zodat iedereen weet wie de ronde begon.
- Leg alle zeven dobbelstenen klaar.
Hoe speel je De Zoektocht naar El Dorado: Dobbelavontuur?
Doel van het spel. Je wilt als eerste El Dorado bereiken. Daarvoor moet je een aaneengesloten route over je speelvel zwart maken tot aan het El Dorado-veld, bij het vereiste aantal tempels een offer hebben gedaan en tot slot het offer betalen dat bij El Dorado zelf staat.
Verloop van een ronde. De startspeler werpt alle zeven dobbelstenen midden op tafel en kiest er één. Hij legt die voor zich neer, zegt hardop wat erop staat en vult het resultaat in op zijn speelvel. Daarna kiest de volgende speler een van de overgebleven dobbelstenen, en zo verder met de klok mee. Zodra een speler aan de beurt is en er geen dobbelstenen meer liggen, wordt hij de nieuwe startspeler en werpt hij alles opnieuw. Iedere speler kiest dus uit een steeds kleiner wordend aanbod, en wie laat mag kiezen krijgt de restjes.
Dobbelstenen invullen. Elke dobbelsteen zet je in op precies één plek. In het expeditiedeel maak je een veld zwart dat grenst aan een veld dat je al bezocht hebt, mits het symbool overeenkomt. Wegwijzers zijn jokers voor alle symbolen behalve munten. Munten gebruik je voor tempeloffers of voor bepaalde middelensporen. Een veld dat je zwart hebt gemaakt, blijft zwart, en je mag vanaf elk zwart veld verder gaan, niet alleen vanaf het laatste.
Tempels. Grenst een van je bezochte velden aan een tempel, dan mag je daar een offer doen door een dobbelsteen met munten in te vullen. Ben je de eerste bij die tempel, dan kies je zelf of je 1, 2 of 3 munten offert. Dat aantal schrijven alle andere spelers in het cirkeltje boven hun eigen tempel, en vanaf dat moment is dat het minimum dat zij moeten betalen. Een hoger offer dan 3 verhoogt het minimum voor anderen niet. Elk offer noteer je ook in een van de tempels rechts op je speelvel, zodat iedereen ziet hoe ver je bent.
Het middelendeel. Wil of kun je niet vooruit in de jungle, dan zet je je dobbelsteen in het middelendeel. Daar maak je kleine symbolen zwart en zodra een spoor vol is, ontstaat een middel in de grote cirkel. Dat middel mag je in een latere beurt gebruiken alsof je die dobbelsteen hebt gekozen. Zo kun je een kapmes bewaren, munten sparen, of twee dobbelstenen naar keuze omzetten in een wegwijzer. Je mag in je beurt maximaal één middel gebruiken. Op speelvellen 3 en 4 zijn er speciale middelen waarmee je alle dobbelstenen opnieuw werpt, een tweede dobbelsteen uit het midden pakt, of één dobbelsteen twee of drie keer invult.
Bijzonderheden per speelvel. Speelvel 1 heeft amuletvelden met een wegwijzerbonus die alleen de eerste speler krijgt. Speelvellen 2, 3 en 4 tonen ontdekkers die je vrijspeelt door alle bijbehorende vierkantjes zwart te maken, zoals een kaartenmaker die van elke landkaart een wegwijzer maakt of een gids die extra munten oplevert. Speelvellen 3 en 4 hebben Muiscasteden die je met munten in delen mag afbetalen. Op speelvel 4 wacht de archeoloog, die je aan het begin van je beurt alle dobbelstenen op tafel opnieuw laat werpen.
Einde van het spel. Betreedt een speler El Dorado, dan wordt de ronde afgemaakt zodat iedereen even vaak aan de beurt is geweest. Halen meerdere spelers de gouden stad, dan wint degene met het hoogste totaal aan genoteerde tempeloffers.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Een race waarin je elkaar constant in de gaten houdt
Roll & writes hebben vaak de reputatie dat iedereen op een eigen eilandje zit te puzzelen. Dat is hier nadrukkelijk niet zo. Omdat iedereen uit dezelfde pool van zeven dobbelstenen kiest en de dobbelstenen niet terugkomen tot de ronde voorbij is, kijk je elke beurt naar wat je medespelers nodig hebben. De kapmes die jij pakt, is er een die de speler na jou niet krijgt. Bij twee spelers heb je bovendien afwisselend eerste en tweede keus, wat een prettig ritme oplevert. Bij vier spelers kan het gebeuren dat je pas kiest als er nog twee dobbelstenen liggen, en dan is het middelendeel je redding.
De tempels voegen daar een tweede laag aan toe. Wie als eerste bij een tempel komt, kan de lat voor de anderen op drie munten leggen. Dat kost je zelf ook drie munten, dus je moet afwegen of die vertraging het waard is. Het is een klein maar scherp mechanisme dat elk potje anders maakt.
Geluk speelt uiteraard een rol. Werpt de startspeler zeven munten, dan heeft de jungle even pauze. Maar omdat je bijna altijd iets zinnigs kunt doen in het middelendeel, voelt een slechte worp zelden als verloren beurt. Het is eerder een blind kansspel op het niveau van de ronde dan op het niveau van je eigen keuze.
De vier speelvellen bouwen de complexiteit netjes op. Expeditie 1 is rechttoe rechtaan, expeditie 4 vraagt echt planning met steden, ontdekkers en een wegwijzerveld vlak voor de finish. De expertvariant voegt één extra tempel toe en verlengt het spel merkbaar. Vier speelvellen klinkt beperkt, maar door de combinatie van standaard en expert, wisselende spelersaantallen en het feit dat de tempelprijzen elke keer anders uitpakken, hebben wij het nog niet uitgespeeld gevoeld.
Buiten je eigen beurt blijf je betrokken, simpelweg omdat je moet zien welke dobbelstenen verdwijnen en of je nog iets bruikbaars overhoudt. Het is geen spel waar je even je telefoon bij pakt.
Voor wie is dit spel?
Dit is een spel voor gezinnen met kinderen vanaf een jaar of tien en voor spelers die van een vlotte race houden waarin je toch moet nadenken. Wie het bordspel al kent, herkent alles meteen en is binnen vijf minuten aan het spelen. Wie het bordspel niet kent, mist niets, want de dobbelversie staat volledig op zichzelf.
Minder geschikt is het voor spelers die van een roll & write vooral een solitaire puzzel verwachten met veel combo’s en hoge scores. Hier draait het om als eerste aankomen, niet om punten stapelen. Ook wie een hekel heeft aan als er dingen afgepakt worden, moet weten dat de dobbelsteen die je nodig hebt regelmatig net voor je neus verdwijnt.
Het spel werkt goed met elk spelersaantal. Met twee is het een strakke tweestrijd met veel controle, met vier is de druk op de dobbelstenen het grootst en voelt de race het meest chaotisch. Drie spelers is voor ons de beste balans tussen controle en spanning.
Vergelijkbare spellen
De meest voor de hand liggende vergelijking is natuurlijk De Zoektocht naar El Dorado zelf. Het bordspel biedt meer ruimte om je eigen route te kiezen en heeft de deckbuilding-laag die hier ontbreekt, maar het dobbelspel vangt de kern van de race in een derde van de tijd. Wie Keer op Keer kent, herkent het principe van dobbelstenen kiezen uit een gedeelde worp, al is Keer op Keer een stuk vriendelijker en zonder echte finish. Clever zit qua tactische diepgang dichterbij, met dobbelstenen die je afneemt van je medespelers, maar mist het racegevoel en de directe interactie van de tempels.
Conclusie
Knizia heeft de kern van zijn racespel bewaard en gevat in zeven dobbelstenen en een speelvel. Het gedeelde aanbod van dobbelstenen en de tempelprijzen die de eerste speler bepaalt, zorgen ervoor dat je nooit alleen met je eigen vel bezig bent. De vier expedities bouwen mooi op en de expertvariant geeft er nog een extra rek aan. Het spel is niet diep en het aantal speelvellen is beperkt, maar de speelduur is kort en de doos gaat overal mee naartoe. Voor gezinnen en voor fans van het bordspel die een lichtere variant zoeken, is dit een uitstekende keuze.
Toegankelijkheid: ★★★★☆
De basis leg je in vijf minuten uit, alleen speelvel 4 vraagt wat meer uitleg.
Tactiek: ★★★☆☆
Je kiest elke beurt tussen vooruitgang nu en middelen voor later, met de tempels als extra afweging.
Geluk: ★★★☆☆
De worp bepaalt het aanbod, maar je hebt bijna altijd een zinnige optie.
Interactie: ★★★★☆
Gedeelde dobbelstenen en tempelprijzen zorgen ervoor dat je elkaar voortdurend in de weg zit.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van De Zoektocht naar El Dorado: Dobbelavontuur. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.
