De Trojaanse oorlog is losgebarsten. Hector verdedigt de muren van Troje, Achilles voert de Grieken aan, en boven het slagveld kijken vijf goden toe wie hun gunst het meest verdient. In Iliad kruip je in de huid van een van deze twee legendarische helden en vecht je tegel voor tegel om de eer die Homerus ooit bezong.
Iliad is een abstract tegelplaatsingsspel voor twee spelers, ontworpen door niemand minder dan Reiner Knizia en uitgegeven door Bitewing Games als eerste deel van hun Mythos-lijn. In deze review lees je hoe het spel werkt, waarom de spanning er vanaf de eerste beurt in zit en voor wie dit duel een aanrader is.
Een oorlog in hout en inkt
Laten we eerlijk zijn, een abstract spel over de Trojaanse oorlog had er ook uit kunnen zien als een veredeld dambord. Gelukkig koos Bitewing Games een andere weg. Illustrator Harry Conway, bekend van Veiled Fate, tekende een van de mooiste covers van de afgelopen jaren. Twee strijders met helmen staren elkaar dreigend aan boven wat lijkt op een brandend Troje, en die sfeer is doorgetrokken naar het speelmateriaal. Het stoffen speelbord toont een raster van rode en blauwe vakken, omzoomd door succesfiches met goden, strijdwagens en huwelijksringen die verwijzen naar Helena.
Het thema blijft in de kern decoratief, want dit is en blijft een abstract duel van getallen en posities. Toch voelt de aankleding nooit als een dun laagje vernis. De rode Achilles-tegels en blauwe Hector-tegels maken het gevoel van twee legers tegenover elkaar heel tastbaar, en het grafisch ontwerp van Brigette Indelicato verdient een aparte vermelding. Elke tegel toont met een klein gekleurd symbool precies wat het effect doet, zodat je nooit hoeft te gokken of een effect op jouw tegels of die van je tegenstander werkt. Zulke details maken het spel prettig leesbaar. De standaardeditie bevat dik karton van prima kwaliteit, terwijl de deluxe-editie met houten, gezeefdrukte tegels komt voor wie het slagveld extra glans wil geven.
Spelmateriaal
- 1 stoffen speelbord
- 18 blauwe Hector-tegels
- 18 rode Achilles-tegels
- 29 succesfiches
- 1 stoffen zak voor de succesfiches
Opzet van het spel
- Leg het speelbord in het midden van de tafel. Het toont zes rijen en zes kolommen, met aan beide uiteinden van elke rij en kolom een plek voor een succesfiche.
- Schud alle succesfiches in de zak. Trek fiches en leg er vijf niet-negatieve open naast het bord als markt. Getrokken negatieve fiches gaan terug in de zak.
- Leg vervolgens alle overige succesfiches open rondom het bord, één fiche bij elk uiteinde van elke rij en kolom.
- Beide spelers kiezen een kleur en schudden hun eigen stapel van 18 tegels, met drie exemplaren van de waarden 1 tot en met 5 en drie Dolos-tegels.
- Trek twee tegels van je stapel en leg ze open op de twee centrale vakken van jouw kleur. Trek je twee identieke tegels, schud dan opnieuw.
- Trek twee tegels als starthand. Deze houd je verborgen voor je tegenstander.
Hoe speel je Iliad?
Het doel van Iliad is de gunst van alle vijf de goden verzamelen. Lukt dat jou wel en je tegenstander niet, dan win je direct. Hebben jullie beiden alle goden, of geen van beiden, dan beslissen de punten op de verzamelde succesfiches.
In je beurt speel je één van de twee tegels uit je hand op een leeg vak van jouw kleur, grenzend aan minstens één andere tegel. Door de schaakbordindeling grenzen jouw tegels altijd aan die van je tegenstander, wat het duelgevoel versterkt. Speel je een tegel met waarde 1 tot en met 4, dan mag je het bijbehorende effect gebruiken. Met een 1 verplaats je een bereikbare tegel van je tegenstander, met een 2 een eigen tegel. De 3 laat je een van je verzamelde succesfiches ruilen met de markt naast het bord, en de 4 draait zichzelf én een aangrenzende vijandelijke tegel op de rug. De 5 heeft geen effect, want dat is simpelweg de sterkste tegel van het spel. De Dolos-tegel is de sluwste van allemaal en neemt tijdens de puntentelling de waarde over van de aangrenzende vijandelijke tegels in de gescoorde lijn.
Zodra een rij of kolom volledig gevuld is, wordt die gescoord. Beide spelers tellen de waarde van hun eigen tegels in die lijn. Wie het hoogste totaal heeft kiest een van de twee succesfiches aan de uiteinden, de ander krijgt automatisch het overgebleven fiche. Bij een gelijkspel wint de speler die aan de beurt is, en juist die regel zorgt voor heerlijk venijnige beslissingen. Als alle tegels gespeeld zijn en elke lijn is gescoord, volgt de eindtelling.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Speleigenschappen
Iliad is een spel voor twee spelers, duurt ongeveer dertig minuten en is geschikt vanaf tien jaar. De toegankelijkheid is verrassend hoog voor een spel met zoveel diepgang. Er zijn maar vier effecten om te onthouden en die zijn stuk voor stuk intuïtief, waardoor je na één potje alle regels kent.
Tactisch is dit een zwaargewicht in een lichte verpakking. Vanaf de opzet zie je al waar de grote gevechten gaan plaatsvinden, want een lijn met een fiche van plus tien aan de ene kant en min tien aan de andere kant is een strijd van twintig punten. Elke tegel telt mee in een rij én een kolom, dus je bent voortdurend twee fronten tegelijk aan het bewaken. Het geluk beperkt zich tot de volgorde waarin je je eigen tegels trekt. Beide stapels zijn identiek, dus je weet precies wat er nog kan komen en kunt daarop anticiperen. De interactie is maximaal, zoals je van een dedicated tweespelerspel mag verwachten. Je verplaatst tegels van je tegenstander, draait zijn sterkste stukken om en sluit lijnen af op momenten die hem het slechtst uitkomen. De herspeelbaarheid is groot dankzij de willekeurige verdeling van de succesfiches, die elk potje een ander slagveld oplevert met andere brandhaarden.
Voor wie is dit spel?
Iliad is gemaakt voor spelers die houden van een scherp duel waarin elke zet telt. Speel je graag abstracte spellen met je vaste tegenspeler, dan is dit een schot in de roos. Ook liefhebbers van het werk van Knizia zullen hier veel plezier aan beleven, want zijn kenmerkende scoringstwist zit er weer vol in. Wie juist thematische spellen zoekt waarin het verhaal centraal staat, of wie liever bouwt dan vecht, kan beter verder kijken. Dit spel draait om directe confrontatie en het dwarsbomen van je tegenstander, en dat moet je liggen.
Conclusie
Iliad bewijst dat Reiner Knizia na honderden spellen nog steeds kan verrassen. Met een handvol simpele regels en vier intuïtieve tegeleffecten creëert hij een duel dat vanaf de eerste beurt onder spanning staat. De godenvoorwaarde in de eindtelling en de venijnige gelijkspelregel zorgen voor beslissingen die blijven knagen, terwijl een potje binnen het halfuur klaar is. De prachtige vormgeving van Harry Conway maakt het plaatje compleet. Het enige voorbehoud is dat je van directe confrontatie moet houden, want dit spel is één lang steekspel. Voor liefhebbers van tweespelersduels is Iliad simpelweg een topaankoop.
