Je langschepen liggen klaar, je voorraadschuren puilen uit en toch knaagt er iets. Voorbij de horizon liggen eilanden die je nog nooit hebt betreden. In Odin: De Noren zet je koers naar Ierland en de Schotse eilanden, fok je paarden en varkens en ontdek je dat zelfs een meesterwerk nog ruimte heeft voor meer.
Odin: De Noren is de eerste grote uitbreiding op het expertspel Odin van Gernot Köpke en Uwe Rosenberg, in het Nederlands uitgegeven door White Goblin Games. In deze review lees je wat de uitbreiding toevoegt, hoe die het spel verandert en voor wie de aanschaf de moeite waard is.
Van Groenland naar de Ierse Zee
Waar het basisspel je naar het hoge noorden stuurde, richten de Noren hun blik nu op het westen. De vier nieuwe ontdekkingsborden dragen namen als Isle of Man, Islay, Cork en Waterford. Dat voelt historisch kloppend, want de Noorse Vikingen voeren daadwerkelijk langs de Schotse eilanden richting Ierland om te handelen en te koloniseren. Ook de nieuwe dieren passen naadloos in het plaatje. Paarden en varkens horen net zo goed op een Vikingboerderij thuis als de schapen en runderen die je al kende.
De vormgeving sluit volledig aan bij het basisspel. Dennis Lohausen tekende opnieuw de illustraties, dus de nieuwe borden en tegels vloeien moeiteloos samen met het bestaande materiaal. De kwaliteit is dik in orde en de extra sorteerdoos voor de nieuwe goederentegels is een welkome toevoeging bij een spel met zoveel onderdelen. Eén praktisch minpunt is er wel. Al dat nieuwe materiaal past niet zomaar in de doos van het basisspel, dus je sleept voortaan twee dozen mee naar de speltafel.
Spelmateriaal
- 1 sorteerdoos voor de nieuwe goederentegels
- 3 dubbelzijdige actieborden met actievelden
- 8 dubbelzijdige ontdekkingsborden (1 set van 4 nieuwe borden en 1 gewijzigde set uit het basisspel)
- 6 speciale tegels
- 1 voorraadbord met smidstang-symbool voor kleine speciale tegels
- 1 nieuw klein voorraadbord voor de schepen
- 6 gebouwentegels ‘ambachtelijke schuren’
- 8 kleine emigratietegels
- 1 bergtegel
- 10 tegels ‘2 zilver’
- 16 overwinningspuntfiches (2x ‘4 OP’, 6x ‘3 OP’, 8x ‘2 OP’)
- 95 goederentegels (waaronder paarden, varkens, kruiden, geweien, gereedschap, leer, wadmal, erwten, mede, olie en runenstenen)
- 1 scoreblok
Opzet van het spel
De voorbereiding is gelijk aan die van het basisspel, met de volgende aanpassingen:
- Sorteer de nieuwe goederentegels in de extra sorteerdoos volgens de tabel in de spelregels en zet deze naast de twee sorteerdozen uit het basisspel.
- Vervang het grote actiebord door de 3 losse actieborden, met de kant voor het juiste aantal spelers naar boven.
- Schud de ambachtelijke schuren en geef elke speler er willekeurig 1. De rest gaat terug in de doos.
- Leg de 4 nieuwe ontdekkingsborden klaar met de voorkant naar boven. Met 3 spelers voeg je 2 gewijzigde borden uit het basisspel toe, met 4 spelers alle 4.
- Leg alle speciale tegels met een smidstang-symbool en een zwaardwaarde van 8 of lager op het nieuwe voorraadbord.
- Gebruik het nieuwe voorraadbord voor schepen en leg daar de kleine emigratietegels op.
- Leg de overwinningspuntfiches bij de actieborden en schud eventueel de nieuwe bergtegel door de andere bergtegels.
Hoe speel je Odin: De Noren?
Het doel blijft ongewijzigd. Je bedekt de minpunten op je spelersbord met goederentegels, bouwt huizen, ontdekt nieuwe landen en verzamelt zo de meeste punten. Een ronde verloopt precies zoals je gewend bent, maar de uitbreiding voegt op allerlei plekken nieuwe mogelijkheden toe.
De opvallendste verandering is de vijfde kolom op de actieborden. Daar mag je 1 of 2 Vikingen plaatsen, maar daarna moet je passen en mag je deze ronde geen Vikingen meer inzetten. Plaats je er 2, dan mag je bovendien een ambachtskaart spelen als bonus. Dat levert een heerlijk spanningsveld op, want je wilt die sterke actie het liefst zo laat mogelijk pakken zonder dat een ander je voor is.
Daarnaast komen er twee nieuwe diersoorten bij. Paarden planten zich voort volgens de bekende regels, varkens gaan nog een stap verder. Heb je er minstens 2, dan krijg je elke voortplantingsfase een nieuw varken. De veemarkt heeft nieuwe actievelden waarmee je in één actie zelfs 2 dieren naar keuze ophaalt.
Verder krijgt elke speler een unieke ambachtelijke schuur die je in plaats van een gewone schuur mag bouwen. Deze dubbelzijdige tegels hebben eigen puzzelvakken en speciale velden voor bijvoorbeeld een varken of walvisvlees. Nieuwe jachtacties als visvangst en elandenjacht betaal je uitsluitend met wapenkaarten, en met een knarr kun je voortaan op diefstal uit. Wil je een ambachtskaart liever niet spelen, dan leg je die af voor een overwinningspuntfiche. Tot slot maken kleine emigraties met een walvisboot en een extra actieveld voor speciale tegels het aanbod compleet.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels.
Speleigenschappen
Odin: De Noren verandert de kern van het spel niet, maar verbreedt die op een slimme manier. De uitbreiding voegt nauwelijks nieuwe complexiteit toe. Wie het basisspel beheerst, pikt de nieuwe regels binnen een paar minuten op. De tactische diepgang groeit juist wel. De keuze tussen koeien, paarden en varkens dwingt je om je dierstrategie opnieuw te doordenken, en de vijfde kolom voegt een timing-element toe dat elk potje voor spanning zorgt.
Het geluk blijft beperkt tot de jacht- en plunderworpen die je al kende, al geeft de diefstal-actie daar een extra optie bij. De interactie neemt licht toe. De losse actieborden zijn afgestemd op het aantal spelers, waardoor je elkaar vaker in de weg zit dan op het ruime bord van het basisspel. De herspeelbaarheid krijgt de grootste impuls. Nieuwe ontdekkingsborden, unieke ambachtelijke schuren per speler en tientallen nieuwe goederentegels zorgen ervoor dat elk potje weer anders aanvoelt.
Voor wie is dit spel?
Deze uitbreiding is gemaakt voor liefhebbers van Odin maar toe zijn aan nieuwe uitdagingen. Juist omdat de regels nauwelijks zwaarder worden, is de drempel laag voor iedereen die het basisspel kent. Speel je Odin maar af en toe, dan biedt het basisspel zelf nog jaren aan variatie en is er geen enkele haast om uit te breiden. Voor beginners is deze doos sowieso niet bedoeld, die stappen eerst in het basisspel. De uitbreiding werkt met alle spelersaantallen goed, inclusief solo. Met 3 of 4 spelers profiteer je het meest van de strakkere actieborden, waar de strijd om de beste velden merkbaar feller wordt.
De Noren naast het basisspel
Vergeleken met het basisspel voelt Odin: De Noren als meer van hetzelfde in de beste zin van het woord. De uitbreiding sleutelt niet aan de fundamenten, maar geeft je op elk vlak net wat meer keuze. Meer dieren, meer ontdekkingsborden, meer actievelden en meer goederen. De grootste mechanische vernieuwingen zijn de vijfde kolom en de persoonlijke ambachtelijke schuren, die allebei subtiel maar merkbaar invloed hebben op je planning. Wie daarnaast nog verder wil uitbreiden, kan de mini-uitbreidingen erbij pakken, waarvan de ontdekkingsborden zelfs met deze uitbreiding te combineren zijn.
Conclusie
Als uitbreiding doet Odin: De Noren precies wat je ervan hoopt zonder het origineel te overschreeuwen. De vijfde kolom en de ambachtelijke schuren zijn gouden toevoegingen, de nieuwe dieren en ontdekkingsborden geven het spel merkbaar meer lucht. Tegelijk is dit geen onmisbare aankoop. Het basisspel biedt zelf al enorm veel variatie en de uitbreiding vraagt om extra opzettijd en een tweede doos in je kast. Voor liefhebbers die Odin grijs hebben gespeeld is dit echter een aanrader van formaat. Zij krijgen er een berg nieuwe keuzes bij zonder ook maar iets van de vertrouwde magie in te leveren.
Toegankelijkheid: ★★☆☆☆
De uitbreiding zelf is eenvoudig toe te voegen, maar het onderliggende expertspel blijft alleen geschikt voor ervaren spelers.
Tactiek: ★★★★★
Extra dieren, nieuwe actievelden en persoonlijke schuren maken het toch al diepe puzzelen nog rijker.
Geluk: ★★☆☆☆
Alleen bij jagen, plunderen en de nieuwe diefstal-actie rolt de dobbelsteen mee.
Interactie: ★★★☆☆
De strakkere actieborden per spelersaantal zorgen ervoor dat je elkaar vaker voor de voeten loopt.
