Op de boerderij wordt gekaart, en het gaat er niet zachtzinnig aan toe. Paard, koe, varken en geit schuiven fiches naar het midden van de tafel en wie verliest, krijgt van de winnaar een nieuwe bijnaam. Het paard trok aan het kortste eind en zo ontstond Paardenkoppen.
Paardenkoppen is een kaartspel van White Goblin Games voor drie tot zes spelers, gebouwd op een mechanisme dat je misschien kent van het klassieke kaartspel Sevens (ook wel Domino of Fan Tan). Je legt kaarten in op- en aflopende reeksen en probeert als eerste je hand leeg te spelen. White Goblin Games voegt daar fiches, een speelmat en vier begeerde kopkaarten aan toe. In deze review lees je hoe dat uitpakt, wat de fiches aan het spel toevoegen en voor welke speelgroep Paardenkoppen de moeite waard is.
Een boerderij vol pokerfiches
Het thema van Paardenkoppen is dun en dat is geen verrassing bij een kaartspel van dit formaat. De vier dieren zijn in de praktijk gewoon vier kleuren, elk met kaarten van 1 tot en met 13. Het enige moment waarop de dieren écht meespelen, is bij de kopkaarten. Het paard heeft de 13 als kopkaart, de koe de 12, het varken de 11 en de geit de 10. Dat verschil is klein maar slim, want daardoor komt de kopkaart van de geit sneller aan bod dan die van het paard.
Verder is het thema vooral aankleding. De illustraties van Denys Martynets zijn cartoonesk en kleurrijk, met een verwaand paard, een verbaasd varken en een sluwe geit die op de doos meteen de toon zetten. De kaarten zelf zijn eenvoudig van opzet, met het dier in een cirkel en het getal groot en duidelijk in de hoeken. Dat maakt het lezen van de rijen op tafel makkelijk, ook voor wie aan de overkant zit.
De fiches vallen het meest op. Het zijn pokerachtige fiches in vijf kleuren en waardes, en dat geeft het spel een casinogevoel dat je niet meteen verwacht bij een boerderijthema. Ze liggen lekker in de hand en het tellen van je voorraad is snel gedaan. De speelmat met vier dierrijen en aparte inlegvelden houdt de tafel overzichtelijk. Zonder mat zou je met een stapel fiches naast elke rij al snel in de war raken, dus de mat is geen overbodige luxe.
Spelmateriaal
- 52 speelkaarten (13 paarden, 13 koeien, 13 varkens en 13 geiten, genummerd 1 tot en met 13)
- 60 blauwe fiches (waarde 1)
- 60 rode fiches (waarde 5)
- 36 groene fiches (waarde 10)
- 30 gele fiches (waarde 20)
- 6 roze fiches (waarde 50)
- 1 speelmat
- Spelregels
Opzet van het spel
- Leg de speelmat in het midden van de tafel.
- Geef elke speler een startkapitaal van tien fiches van waarde 1, tien van waarde 5, vijf van waarde 10 en vijf van waarde 20.
- Leg de overige fiches als algemene voorraad naast de mat.
- Kies een startspeler. De speler rechts van de startspeler is de deler.
- De deler schudt de 52 kaarten en deelt ze allemaal uit, beginnend bij de startspeler. Bij drie, vijf en zes spelers krijgt niet iedereen evenveel kaarten. De spelregels bevatten een tabel met de exacte verdeling.
- Elke speler legt een fiche van waarde 5 op elk van de vier inlegvelden op de mat. Heb je geen fiche van 5, dan mag je altijd wisselen met de voorraad of met andere spelers.
Hoe speel je Paardenkoppen?
Het doel is simpel. Na een vooraf afgesproken aantal rondes (de spelregels adviseren tien) wint de speler met de hoogste totale waarde aan fiches.
Elke ronde begint met het inleggen van fiches op de vier dierrijen. Daarna speel je om de beurt, met de klok mee, telkens één kaart. De eerste kaart in een dierrij is altijd de 6. Ligt er een 6, dan mag je in die rij de 5 eronder of de 7 erboven leggen, en zo bouw je de reeks verder af naar de 1 en op naar de 13. Getallen overslaan mag niet.
Belangrijk is dat je verplicht bent een kaart te spelen als je kunt. Kun je niets kwijt, dan pas je en betaal je een blauw fiche van waarde 1 aan de pot naast de mat. Heb je een 6 op hand terwijl die dierrij nog leeg is, dan moet je die 6 spelen.
De kopkaarten (paard 13, koe 12, varken 11 en geit 10) zijn de sleutel tot de fiches. Je mag een kopkaart pas leggen als in die dierrij zowel de 1 als de kaart direct onder de kopkaart is gespeeld. Lukt het je om een kopkaart te spelen, dan pak je alle fiches die bij die dierrij liggen.
De ronde eindigt zodra iemand al zijn kaarten kwijt is. Die speler krijgt als beloning de volledige pot met betaalde passfiches. Fiches die nog bij een dierrij liggen, blijven daar. In de volgende ronde wordt er opnieuw ingelegd en groeit de beloning van een niet gespeelde kopkaart dus verder.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels.
Vasthouden of wegspelen?
Paardenkoppen speel je met drie tot zes spelers en een potje van tien rondes duurt ongeveer een half uur. De uitgever adviseert een minimumleeftijd van tien jaar. Dat is aan de veilige kant. Wie kan tellen tot dertien en snapt wat “één hoger of één lager” betekent, kan meedoen. Het enige wat jongere spelers lastig kunnen vinden, is het wisselen van fiches en het strategisch vasthouden van kaarten.
De toegankelijkheid is dan ook hoog. Wie ooit Sevens heeft gespeeld, heeft dit in twee minuten door. De tactiek zit niet in de vraag óf je een kaart speelt, want dat ben je verplicht, maar in wélke kaart je speelt. Heb je de kopkaart van het paard, dan wil je de paardenrij zo snel mogelijk openen en de andere spelers laten meebouwen. Heb je die kopkaart niet, dan houd je de 6 of de 1 van die rij liefst zo lang mogelijk vast, zodat de fiches blijven liggen tot een ronde waarin jij wél de kopkaart hebt. Dat spanningsveld tussen snel je hand leegspelen (voor de pot) en bewust blokkeren (voor de dierrijen) is de kern van het spel.
Toch bepaalt geluk veel. De kaarten worden volledig uitgedeeld en wie in een ronde geen enkele kopkaart krijgt, kan alleen hopen op de pot of proberen de fiches op tafel te laten liggen. Omdat je verplicht bent te spelen als je kunt, zit je regelmatig met een hand die je weinig keuze laat. Over tien rondes middelt dat aardig uit, maar in een enkele ronde kan je hand gewoon tegenvallen.
De interactie is indirect maar voelbaar. Elke kaart die je speelt, opent mogelijkheden voor de anderen. Iemand die de geitenrij bewust dichthoudt, hoor je aan tafel al snel mopperen. Buiten je beurt blijf je betrokken, want je volgt precies welke rijen open gaan en welke kaarten nog ontbreken. Met drie of vier spelers heb je meer kaarten op hand en dus meer controle. Met zes spelers heb je slechts acht of negen kaarten en wordt het chaotischer, maar ook sneller.
De herspeelbaarheid is die van een goed kaartspel. Er zijn geen modules of varianten, alleen de keuze om het aantal rondes aan te passen. Paardenkoppen is een filler dat je pakt om een avond te openen of af te sluiten, niet een spel dat je maandenlang blijft spelen om helemaal te kunnen doorgronden.
Voor wie is Paardenkoppen?
Paardenkoppen is in de eerste plaats een spel voor gezinnen en gelegenheidsspelers die een klassiek kaartspel kennen en op zoek zijn naar een versie met iets meer spanning. De fiches geven elke ronde een tastbare inzet en het stapelen van fiches bij een onaangeroerde kopkaart zorgt voor extra spanning voor iedereen aan tafel.
Ervaren spelers die diepgang zoeken, zullen het spel snel doorzien. De verplichte speelregel beperkt je keuzes en de invloed van de deling is groot. Als vulling tussen twee zwaardere spellen door werkt het prima, maar als hoofdspel is het voor hen te licht.
Het ideale spelersaantal ligt op vier of vijf. Met drie spelers heb je veel kaarten en wordt het rekenwerk, met zes spelers wordt het meer een gok. Vier of vijf spelers geeft de beste balans tussen controle en spanning.
Vergelijkbare spellen
De basis van Paardenkoppen is het traditionele kaartspel Sevens, dat je met een gewoon pak kaarten speelt. Wie dat spel thuis al speelt, herkent de op- en aflopende reeksen meteen, maar mist daar de fiches en de kopkaarten die het spel hier richting geven.
Wie het lichte, speelse karakter aanspreekt, kan ook kijken naar Take 5! van 999 Games. Ook daar speel je met genummerde kaarten in rijen, met een grote portie geluk en veel gemopper aan tafel. Skyjo is een andere kandidaat voor om met dezelfde groep te spelen. Het is net zo toegankelijk, draait ook om meerdere korte rondes en scoort punten die je pas over het hele potje bekijkt.
Conclusie
Paardenkoppen neemt een oud kaartspelprincipe en geeft het net genoeg extra om weer fris te voelen. De fiches en de speelmat zijn functioneel én sfeervol, de kopkaarten zorgen voor een duidelijk doel per ronde en de regels leg je in een paar minuten uit. Daartegenover staat een groot aandeel geluk en een verplichte speelregel die je keuzes beperkt. Het thema is niet meer dan een vrolijke laag. Voor gezinnen en gelegenheidsspelers die een klassiek kaartspel met wat meer spanning zoeken, is dit een prima aanwinst. Wie een tactisch kaartspel met diepgang zoekt, kijkt beter verder.
Toegankelijkheid: ★★★★★
Wie tot dertien kan tellen, speelt binnen twee minuten mee.
Tactiek: ★★☆☆☆
Je kiest welke kaart je speelt en welke rij je dichthoudt, maar de verplichte speelregel houdt de teugels strak.
Geluk: ★★★★☆
De deling bepaalt grotendeels welke kopkaarten je kunt spelen.
Interactie: ★★★☆☆
Alles gebeurt via de gedeelde dierrijen, waar bewust blokkeren voelbaar effect heeft.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Paardenkoppen. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.
