Na weken op zee ligt er eindelijk land in zicht. Een leeg eiland, vruchtbare grond, een kust vol vis. In Alta krijg je precies zestien kaarten om van dat stukje niets een florerende nederzetting te maken. Elke boer, molen, herberg en toren die je neerlegt, kijkt naar zijn buren en beslist op basis daarvan hoeveel hij waard is. Wie te snel legt, kijkt aan het eind naar een molen die geen boer kan vinden.
Alta is een kort tactisch kaartspel voor 2 tot 4 spelers vanaf 8 jaar, uitgegeven door 999 Games. Het is oorspronkelijk in Polen verschenen bij Nasza Księgarnia en werd ontworpen door Jens Jahnke en Britta Stöckmann, die samen publiceren onder de naam E. de Haan. In deze review lees je hoe het spel werkt, waar de tactiek zit en voor wie het geschikt is.
Een eiland dat uit kaarten groeit
Het thema van Alta is bescheiden maar goed gekozen. Je bent kolonist op een onbewoond eiland en bouwt daar in acht ronden een dorpje op. Dat verhaal wordt verder niet uitgewerkt, er is geen campagne of gebeurtenissenstapel, maar het zit wel logisch in de scoreregels verweven. Een boer wil naast een akker of markt staan, een dorp groeit als er molens en vissteigers omheen liggen, een herberg floreert bij een markt of een haven. De vissteiger scoort alleen als hij aan de rand van je eiland ligt, want een steiger midden op het land slaat nergens op. Dat soort logica maakt de regels makkelijker te onthouden dan bij een abstract puzzelspel met dezelfde structuur.
Het spel bestaat uit weinig meer dan twee stapels kaarten en een scoreblok. De illustraties van Roman Kucharski zijn vrolijk en kleurrijk, met stevige, cartooneske figuren en veel kleine details zoals schapen, meeuwen en een boer die onder een boom zit. Elke kaartsoort is op afstand herkenbaar aan zijn kleur en icoon, en onderaan elke kaart staat in symbolen hoe hij scoort. Dat laatste is prettig, want negen scoreregels onthouden is in het begin best even wennen. Ook de achterkant van de spelregels bevat een compacte samenvatting die je tijdens het spelen goed kunt gebruiken. Het scoreblok is opgezet als een raster van 4 bij 4, zodat je per kaart de punten invult op de plek waar de kaart ligt. Dat werkt overzichtelijk.
Spelmateriaal
- 81 eilandkaarten (9 stuks van elk type: huisje, akker, herberg, dorp, boer, molen, vissteiger, toren en markt)
- 9 koopmankaarten
- 1 scoreblok
- Spelregels
Opzet van het spel
- Schud de eilandkaarten en geef iedere speler er 2. Houd je kaarten geheim.
- Leg de overige eilandkaarten als gedekte stapel midden op tafel.
- Draai de bovenste 2 kaarten van de eilandstapel open en leg ze naast de stapel.
- Schud de koopmankaarten en leg ze als gedekte stapel naast het speelgebied.
- Draai de bovenste koopmankaart open en leg die naast de koopmanstapel.
- Leg het scoreblok klaar. De speler die het laatst op een eiland is geweest, begint.
Hoe speel je Alta?
Het doel is simpel. Iedereen bouwt een eigen eiland van precies 16 kaarten in een blok van 4 bij 4. Na acht ronden is het spel afgelopen en tel je de punten van al je kaarten op. Wie de hoogste score heeft, wint. Bij een gelijke stand geeft het aantal vissteigers de doorslag.
In je beurt doe je vier dingen. Eerst speel je 1 van de 2 kaarten uit je hand op je eiland. Daarna neem je 1 van de 2 open eilandkaarten op tafel en leg je die ook op je eiland. Vervolgens leg je je overgebleven handkaart open op de leeggekomen plek, zodat de volgende speler daaruit kan kiezen. Tot slot trek je 2 nieuwe kaarten van de stapel om je hand weer aan te vullen. Zijn de 2 open kaarten identiek, dan mag je ze wegleggen en 2 nieuwe opendraaien.
Bij het plaatsen geldt één regel. Elke nieuwe kaart moet horizontaal of verticaal aan minstens 1 kaart grenzen die er al ligt. Diagonaal telt niet, en een kaart die ligt, blijft liggen.
De punten zitten in de combinaties. Elke kaart heeft een vaste basiswaarde rechtsboven, en daarbovenop scoort hij extra punten als zijn buren kloppen. Een boer scoort per aangrenzende akker of markt. Een dorp scoort per aangrenzende molen of vissteiger. Een herberg scoort voor maximaal 2 aangrenzende vissteigers of markten. Een huisje en een molen willen allebei aan precies 1 boer grenzen, niet meer en niet minder. Een akker scoort meer naarmate er meer verschillende kaarttypes omheen liggen. Een vissteiger scoort alleen aan de rand van je eiland, voor akkers en huisjes ernaast. Een toren scoort voor een andere toren in dezelfde rij of kolom, mits er een andere kaart tussen ligt.
De markt werkt anders. Leg je een markt, dan pak je meteen een koopmankaart, open of gedekt. Elke koopman toont 2 kaartsoorten. Aan het eind krijg je 5 punten voor elk paar van die kaarten dat op je eiland naast elkaar ligt, en 3 punten voor elk paar dat niet aan elkaar grenst. Je koopmankaarten houd je geheim, waardoor je tegenstanders niet precies weten waar jij naartoe bouwt.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels.
Twee kaarten kiezen, zestien keer nadenken
Alta is in de kern een plaatsingspuzzel met een kleine draftlaag erbovenop. Het geluk zit in wat je trekt en in wat je medespelers open laten liggen. De tactiek zit in wat je daarmee doet. Omdat je elke beurt 2 kaarten uit een keuze van 4 legt (2 in je hand, 2 open op tafel), heb je altijd iets te kiezen, maar zelden precies de kaart die je zocht. Dat maakt het spel toegankelijk en houdt het tegelijk prikkelend. Je kunt niet ver vooruit plannen, wel slim omgaan met wat er komt.
De scoreregels zorgen ervoor dat elke kaart meerdere buren aangaat. Een boer naast een akker levert die boer een punt op, maar telt ook mee voor de verscheidenheid rond die akker. Diezelfde boer kan tegelijk een huisje ernaast 3 punten opleveren, zolang er maar geen tweede boer bijkomt. Die “precies 1 boer”-regel bij huisjes en molens is de meest interessante ontwerpkeuze in het spel. Je wilt boeren graag centraal leggen, maar te veel boeren op een kluitje maken je huisjes en molens ineens waardeloos. Dat spanningsveld zorgt ervoor dat je met weinig regels toch echte keuzes hebt.
De interactie is beperkt en indirect. Je bouwt op je eigen eiland en niemand kan daar iets aan veranderen. Wel bepaal je met de kaart die je open neerlegt wat de volgende speler kan pakken. Een kaart die jij niet kunt gebruiken, is misschien precies wat je buurman nodig heeft. Wie daar op let, kan een tegenstander een beetje dwarszitten, maar het blijft een spel waarin je vooral tegen je eigen puzzel speelt.
De herspeelbaarheid komt uit de variatie in trekken en uit de koopmankaarten, die je per potje een ander bouwdoel geven. Er zijn geen modules, varianten of uitbreidingsmogelijkheden in de doos, dus na een tiental potjes ken je alle patronen. Voor een spel van twintig minuten is dat geen bezwaar, maar wie op zoek is naar een spel dat blijft verrassen, zit hier niet goed.
Voor wie is dit spel?
Alta is op zijn best als familiespel en als tussendoortje voor spelers die van kleine puzzels houden. De leeftijdsaanduiding van 8 jaar klopt, al vraagt de puntentelling met negen verschillende scoreregels in het begin wat begeleiding. Na een potje of twee hebben kinderen de logica van de buren wel door, zeker omdat de symbolen op de kaarten hen op weg helpen.
Ervaren spelers zullen het spel snel doorzien. Wie het ruimtelijk puzzelen van tegelleggers leuk vindt, vindt hier een leuke compacte variant, maar wie op zoek is naar diepgang of spelersinteractie, zal na een paar potjes het wel gezien hebben. Het geluksgehalte ligt bovendien hoger dan bij vergelijkbare spellen met een open markt.
Het spel werkt met elk spelersaantal ongeveer hetzelfde, omdat je toch vooral op je eigen eiland bezig bent. Met twee is de wisselwerking met de open kaarten het meest voelbaar, met vier komt de tafel wat voller te liggen door de vier rasters van 4 bij 4. Drie voelt als de gulden middenweg.
Vergelijkbare spellen
De vergelijking met Castle Combo ligt voor de hand. Ook daar bouw je in korte tijd een raster van kaarten die elkaar punten opleveren, en ook daar is het spel binnen een half uur klaar. Castle Combo is de rijkere van de twee, met unieke kaarten, een muntjeseconomie en een bode die bepaalt uit welke markt je mag kiezen. Alta is eenvoudiger en directer, met slechts negen kaartsoorten en een raster dat groter is maar makkelijker te overzien. Wie Castle Combo net iets te veel vindt voor jonge kinderen, vindt in Alta een toegankelijker alternatief.
Kingdomino deelt het idee van een klein koninkrijk dat je in een vast vierkant bouwt, waarbij de plaatsing van elk stuk je score bepaalt. Het verschil zit in het scoren. In Kingdomino draait alles om aaneengesloten gebieden, in Alta om wie er naast wie staat.
Faraway is een derde referentie voor wie kaartspellen zoekt waarin de volgorde van je kaarten alles bepaalt. Dat spel is abstracter en heeft een pittigere telling, maar het gevoel van een compact spel met veel om te overwegen komt overeen.
Conclusie
Alta biedt twintig minuten ruimtelijk puzzelen met een handvol regels die op elkaar inhaken. De combinatie van kaarten uit je hand en kaarten van tafel geeft elke beurt iets om te kiezen, en de “precies 1 boer”-regel zorgt ervoor dat je eiland nooit zomaar volloopt. Het materiaal is beperkt maar vrolijk en de scoringssymbolen op de kaarten houden de drempel laag. Daar staat tegenover dat het geluk in het trekken van kaarten een flinke rol speelt en dat de interactie zich beperkt tot de kaart die je voor de ander achterlaat. Voor gezinnen en als korte opwarmer is het een prima keuze. Wie meer diepgang zoekt, is beter af met Castle Combo.
Toegankelijkheid: ★★★★☆
De beurtstructuur is in een minuut uitgelegd, alleen de negen scoreregels vragen in het begin wat aandacht.
Tactiek: ★★★☆☆
Elke kaart beïnvloedt meerdere buren en dat levert echte plaatsingskeuzes op, al kun je nooit ver vooruit plannen.
Geluk: ★★★★☆
Welke kaarten je trekt en wat er open ligt, bepaalt voor een groot deel wat je kunt bouwen.
Interactie: ★★☆☆☆
Je speelt op je eigen eiland en beïnvloedt anderen alleen via de kaart die je open achterlaat.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Alta. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.
