Je gooit een 5 en kijkt hoopvol naar je viswater aan de kust. Je mag een visfiche trekken, maar in plaats van een flinke vangst haal je een oude schoen boven water. In Catan: Kooplieden & Barbaren vis je in het meer, slaat bruggen over rivieren, rijdt met huifkarren vol marmer naar het kasteel en jaagt barbaren van je kust.
Kooplieden & Barbaren is de derde grote uitbreiding op Catan van Klaus Teuber, nu in een vernieuwde editie. De Nederlandse editie is van 999 Games. Om ermee te kunnen spelen heb je het basisspel nodig. In tegenstelling tot Zeevaarders en Steden & Ridders draait deze doos niet om één groot idee. Je krijgt vier varianten en vijf scenario’s die elk iets anders veranderen. In deze review lees je welke onderdelen het meest opleveren en voor wie dit spel geschikt is.
Vijf verhalen over hetzelfde eiland
Het thema van Kooplieden & Barbaren is minder één groot verhaal en meer een verzameling korte verhalen over het leven op Catan. Elk scenario opent met een stukje tekst over wat er op het eiland speelt. In het eerste zoeken de Catanen afwisseling op hun menu en gaan ze vissen. In het tweede wil iedereen de rijkste persoon van het eiland worden door langs de rivieren te bouwen. Daarna trekken nomaden met huifkarren rond, landen er barbaren op de kust en moet het beschadigde kasteel weer worden opgeknapt. Die laatste scenario’s horen bij elkaar, want de barbaren uit het vierde scenario hebben de schade aangericht die je in het vijfde herstelt.
In de regels zelf is het thema per scenario verschillend uitgewerkt. Bij het vissen blijft het vrij abstract, want een visfiche is eigenlijk een tegoedbon voor een voordeel. Het slotscenario Kooplieden & Barbaren laat het verhaal veel sterker voelen. Je rijdt met je huifkar over het eiland om glas, zand, marmer en gereedschap op de juiste plek af te leveren. Daarbij betaal je goud als je over de straat van een ander rijdt, terwijl de barbaren je onderweg ophouden. Zo merk je in elke beurt dat je een handelaar bent die zijn weg moet zoeken over een druk eiland.
De vernieuwde editie sluit qua uitstraling aan op het nieuwe basisspel. De doos toont een warme zonsondergang boven een ommuurde stad, met een koopman die een ossenkar het land in trekt. Die stijl zie je terug op de nieuwe velden, zoals de riviervelden met hun watervallen en het meer met vier getallen erop. Er zit flink wat plastic in de doos, met ridders te paard, barbaren, bruggen en huifkarren in de spelerskleuren. Handig is dat de achterkant van elke tegel en kaart een kleur en een symbool heeft, zodat je meteen ziet bij welke variant of welk scenario hij hoort. Dat is ook nodig, want het materiaal voor negen verschillende onderdelen zit in één doos.
Spelmateriaal
- 24 ridders (6 per kleur)
- 12 bruggen (3 per kleur)
- 26 huifkarren (22 grijze en 1 per spelerskleur)
- 36 barbaren
- 40 munten (goud)
- 92 kaarten: 37 Gebeurtenissen op Catan, 26 Barbarenoverval, 25 Kooplieden en barbaren en 4 Visvangst op Catan
- 16 overzichtskaarten
- 1 speciaal overwinningspuntentableau Sterkste haven
- 2 riviervelden
- 6 landvelden
- 6 viswateren
- 29 visfiches
- 1 fiche Oude schoen
- 20 handelsfiches
- 36 goederenfiches
- 1 kleurendobbelsteen
- 1 fiche Rijkste Cataan en 4 fiches Arme Cataan
- 4 huifkartableaus
- 1 spelregelboekje
Je hebt ook al het materiaal uit het basisspel van Catan nodig.
Opzet van het spel
- Kies een variant, een scenario of een combinatie daarvan. Speel je de scenario’s als campagne, begin dan bij Visvangst op Catan en speel ze op volgorde.
- Zoek het materiaal bij elkaar aan de hand van de kleur en het symbool op de achterkant van de tegels en kaarten.
- Bouw het eiland op zoals het basisspel of zoals de afbeelding bij het scenario aangeeft. De meeste scenario’s vervangen een of meer landvelden door nieuwe velden.
- Visvangst op Catan: vervang de woestijn door het meer en leg de viswateren in de inkepingen van de rand.
- De rivieren van Catan: leg de twee riviervelden zoals afgebeeld en bouw de rest van het eiland variabel op.
- De huifkarren: vervang de woestijn door de waterlocatie.
- De barbarenoverval: leg de woestijn en het kasteelveld neer en de overige velden in een ring van kustvelden eromheen.
- Kooplieden & Barbaren: leg de drie doelvelden in de rand en vul het eiland verder willekeurig.
- Leg de getalfiches neer volgens de regels van het scenario.
- Zet de rover op de plek die het scenario noemt. In De barbarenoverval en Kooplieden & Barbaren doet de rover niet mee.
- Leg het extra materiaal van de variant of het scenario klaar, zoals visfiches, munten, barbaren of goederenfiches.
- Zet je startdorpen en straten volgens de regels van het basisspel, met de aanpassingen die het scenario noemt.
- In De barbarenoverval en Kooplieden & Barbaren zet je eerst een dorp en daarna een stad.
- In Kooplieden & Barbaren neemt iedere speler ook een huifkartableau, een huifkar, een ridder en 5 goud.

Hoe speel je Catan: Kooplieden & Barbaren?
De basis blijft in alle onderdelen hetzelfde. Je gooit de dobbelstenen, krijgt grondstoffen, handelt en bouwt aan wegen, dorpen en steden. Wat erbij komt, hangt af van wat je kiest. De vier varianten passen elk één regel aan en zijn vrij te combineren met elkaar, met de scenario’s en met Zeevaarders.
Met de Vriendelijke rover mag je de rover niet bij een speler met twee of minder overwinningspunten zetten. Bij Gebeurtenissen op Catan vervangt een stapel van 37 kaarten de dobbelstenen. Elke kaart geeft een getal aan en de verdeling van die getallen klopt met de kansen van twee dobbelstenen. Op een deel van de kaarten staat ook een gebeurtenis, zoals een aardbeving die een straat beschadigt of een vruchtbaar jaar waarin iedereen een grondstof krijgt. In De havens van Catan levert een dorp aan een haven één havenpunt op en een stad twee. Ben je de eerste met drie havenpunten, dan krijg je het tableau Sterkste haven, dat twee overwinningspunten waard is. Met Catan voor twee kun je het basisspel eindelijk met twee spelers spelen. Er doen dan twee neutrale kleuren mee die meebouwen als jij of je tegenstander bouwt. Je dobbelt elke beurt twee keer en met handelsfiches kun je kaarten van je tegenstander afdwingen of de rover verplaatsen.
De vijf scenario’s lopen op in moeilijkheid. In Visvangst op Catan levert een dorp aan een viswater of aan het meer visfiches op. Vissen zijn geen grondstoffen, maar je kunt ze inleveren voor voordelen. Met twee vissen verdrijf je de rover, met vijf bouw je een gratis straat en met zeven krijg je een ontwikkelingskaart. Trek je de oude schoen, dan heb je een punt meer nodig om te winnen tot je hem doorgeeft aan een speler met evenveel of meer punten. In De rivieren van Catan krijg je goud voor elke straat, elk dorp en elke brug langs de rivier. Met goud koop je grondstoffen, maar de speler met het minste goud krijgt een fiche Arme Cataan dat twee punten kost. De speler met het meeste goud wordt Rijkste Cataan en krijgt een punt erbij.
In De huifkarren leggen jullie samen drie karavanen van de waterlocatie in het midden naar de rand. Steeds als iemand bouwt, stemmen alle spelers met wol en graan over waar de volgende huifkar komt. Een dorp of stad tussen twee huifkarren is een punt meer waard. De barbarenoverval maakt het spel een stuk grimmiger. Elke keer dat iemand een dorp of stad bouwt, landen er barbaren op de kust. Staan er drie op hetzelfde veld, dan is dat veld veroverd en levert het niets meer op. Met ridders uit het kasteel in het midden verjaag je de barbaren en neem je gevangenen, waarbij twee gevangenen een punt waard zijn.
Het slotscenario Kooplieden & Barbaren is het meest uitgebreid. Je rijdt met je huifkar tussen het kasteel, de marmersteengroeve en de glasblazerij om goederen af te leveren. Elke afgeleverde lading is een overwinningspunt waard en levert goud op. Rijden over een pad kost meer verplaatsingspunten dan rijden over je eigen straat. Rij je over de straat van een ander, dan betaal je die speler goud. Met grondstoffen bouw je je huifkartableau uit, zodat je verder rijdt en meer verdient. Drie barbaren zwerven over het eiland en houden je onderweg op.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Van gezellig vissen tot zware handelsroutes
Kooplieden & Barbaren speel je met drie of vier spelers, of met twee spelers dankzij de variant Catan voor twee. Daarmee rekt deze uitbreiding het spelersaantal naar beneden op in plaats van naar boven. De doos noemt een speelduur van 60 tot 120 minuten. Die marge is precies wat je krijgt. Visvangst op Catan en De rivieren van Catan duren ongeveer net zo lang als het basisspel. Het slotscenario kost je makkelijk anderhalf uur. Op de doos staat een minimumleeftijd van tien jaar. Voor de eerste scenario’s klopt dat, maar Kooplieden & Barbaren kan toch (te) uitdagend zijn voor jonge spelers.
Die opbouw in moeilijkheid maakt het spel toegankelijk. Ken je het basisspel, dan heb je de visfiches binnen een paar beurten door. Elk volgend scenario voegt meer toe, tot je bij het slotscenario een huifkartableau, verplaatsingspunten, goud, goederenfiches en rondzwervende barbaren tegelijk moet bijhouden. Speel je de scenario’s op volgorde, dan groei je daar vanzelf in. Begin je meteen bij het laatste scenario, dan is de uitleg een flinke kluif.
Ook hoeveel je moet nadenken, verschilt sterk per onderdeel. In Visvangst op Catan kies je vooral wanneer je je vissen inlevert. Dat is een kleine afweging. In Kooplieden & Barbaren plan je juist een paar beurten vooruit. Je bekijkt welke lading je kunt halen, welke route het minst kost en of je eerst je huifkartableau verbetert. Daarbij bouw je je straten zo dat ze je eigen huifkar helpen en die van een ander dwingen om te betalen. Daardoor komt dat scenario qua denkwerk in de buurt van Steden & Ridders.
Geluk speelt net als in het basisspel een grote rol, met één belangrijke uitzondering. De variant Gebeurtenissen op Catan zorgt ervoor dat elk getal over de hele stapel ongeveer zo vaak voorkomt als het hoort. Die ene 6 die het hele potje niet valt, is daarmee zo goed als verleden tijd. De gebeurtenissen zelf brengen wel weer een beetje toeval terug, maar het effect is dat je startplek veel meer zegt over je kansen. In De barbarenoverval komt er juist geluk bij, omdat de dobbelstenen bepalen welke kustvelden worden aangevallen en welke ridders je na een gevecht verliest.
De interactie verschilt al net zo veel. In Visvangst op Catan en De rivieren van Catan blijft die ongeveer gelijk aan die van het basisspel, aangevuld met een strijd om het meeste goud. De huifkarren is het meest interactieve scenario, want bij elke huifkar stemmen alle spelers mee en moet je soms een bondgenoot zoeken om de kar bij je eigen dorpen te krijgen. De barbarenoverval vraagt om samenwerking, omdat de barbaren iedereen raken. Je wilt dat de anderen ook ridders sturen, terwijl je zelf zo veel mogelijk gevangenen wilt binnenhalen.
Met negen onderdelen die je ook nog eens kunt combineren, is de herspeelbaarheid groot. Een avond met Gebeurtenissen op Catan en de Vriendelijke rover voelt anders dan een avond met De barbarenoverval, terwijl het eiland en de basisregels hetzelfde blijven. Niet elk onderdeel is even sterk. De huifkarren en De rivieren van Catan voegen minder toe dan de andere scenario’s. Toch vind je in deze doos voor bijna elke groep wel iets dat past.



Voor wie is deze uitbreiding bedoeld?
Kooplieden & Barbaren past goed bij je als je het basisspel vaak speelt en geen zin hebt in een complete verbouwing. Je kunt per avond kiezen hoeveel je wilt veranderen. Speel je met kinderen of met mensen die het spel net kennen, dan zijn de Vriendelijke rover en Visvangst op Catan een fijne eerste stap. Speel je vooral met z’n tweeën, dan is Catan voor twee al reden genoeg om de doos te kopen. Je speelt gewoon Catan, met twee neutrale kleuren die het bord vullen.
Zoek je één grote verandering die je elke keer wilt spelen, dan ben je beter af met Zeevaarders of Steden & Ridders. Deze doos is een verzameling ideeën, waarvan je zelf bepaalt welke bij jouw groep passen. Speel je liever niet met losse regels per avond, dan haal je er minder uit.
Het ideale aantal spelers verschilt per onderdeel. Voor twee spelers is Catan voor twee de reden om de doos te kopen. De scenario’s met huifkarren en barbaren komen het best tot hun recht met vier spelers, omdat de straten dan voller raken en de stemmingen en gevechten spannender worden.
Kooplieden & Barbaren naast de andere uitbreidingen
Vergeleken met het basisspel verandert Kooplieden & Barbaren weinig aan de kern. Je bouwt nog altijd op hetzelfde eiland. De meeste varianten voelen als huisregels die het spel wat eerlijker of gevarieerder maken. Dat is ook de kracht van deze uitbreiding. Zelfs de Gebeurtenissen op Catan, de variant die het meest aan het basisspel sleutelt, kun je zonder lange uitleg aan elk potje toevoegen.
Zeevaarders breidt vooral de kaart uit en geeft je met schepen een nieuwe manier om te bouwen. Steden & Ridders maakt van Catan een zwaarder en langer spel met handelswaren en barbaren die het hele eiland bedreigen. Kooplieden & Barbaren zit daar tussenin. De eerste scenario’s zijn lichter dan Zeevaarders, terwijl De barbarenoverval en het slotscenario richting Steden & Ridders gaan. Daar komt bij dat de varianten zich met beide andere uitbreidingen laten combineren. Wil je maar één uitbreiding kopen, kies dan Zeevaarders voor een gemengde groep en Steden & Ridders als je meer diepgang zoekt. Kooplieden & Barbaren is de beste keuze als je met z’n tweeën speelt of als je groep van afwisseling houdt.
Conclusie
Catan: Kooplieden & Barbaren is geen uitbreiding die het spel op zijn kop zet, maar een doos vol kleinere en grotere aanpassingen voor het eiland. De sterkste onderdelen zijn de varianten. Met Catan voor twee kun je eindelijk met twee spelers aan tafel en Gebeurtenissen op Catan haalt het ergste geluk bij het dobbelen uit het spel. De scenario’s lopen mooi op in moeilijkheid, van ontspannen vissen tot het slotscenario met huifkarren en barbaren, dat bijna een spel op zich is. Niet elk scenario is even sterk en je moet per avond zelf kiezen wat je speelt. Speel je vaak Catan en wil je variatie zonder een complete verbouwing, dan heb je hier lang plezier van.

Toegankelijkheid: ★★★★☆
De varianten en eerste scenario’s leer je snel, al vraagt het slotscenario om een stevige uitleg.
Tactiek: ★★★☆☆
In de eerste scenario’s maak je kleine keuzes, terwijl je in Kooplieden & Barbaren een paar beurten vooruit plant.
Geluk: ★★★☆☆
De dobbelstenen blijven belangrijk, maar met Gebeurtenissen op Catan valt elk getal ongeveer zo vaak als het hoort.
Interactie: ★★★★☆
Je stemt over huifkarren, verjaagt samen barbaren en betaalt goud om over andermans straten te rijden.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Catan: Kooplieden & Barbaren. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.