Het is nacht in Wakkerdam en iedereen houdt de ogen dicht. Alleen de Weerwolven kijken elkaar aan en wijzen zonder een woord hun volgende slachtoffer aan. Als het dorp de volgende ochtend ontwaakt, ligt er weer een dorpeling minder aan tafel en begint het wijzen opnieuw. De Weerwolven van Wakkerdam verandert een gezellige groep vrienden binnen een kwartier in een dorp vol argwaan.
Het spel van Philippe des Pallières en Hervé Marly bestaat sinds 2001 en is in Nederland en België een van de bekendste gezelschapsspellen voor grote groepen. De Nederlandse editie is tegenwoordig van Zygomatic, met een nieuwe doos en een aangepast regelboekje. In deze review lees je hoe het basisspel werkt, welke karakters erin zitten en of het na al die jaren nog overeind blijft aan een tafel met acht tot achttien spelers.
Een dorp in een doosje kaarten
Het thema is simpel en dat is de kracht. Een dorp wordt geteisterd door Weerwolven die zich overdag als gewone inwoners voordoen. De Burgers moeten hen ontmaskeren voordat er niemand meer over is. Alles in het spel volgt uit dat ene gegeven. De nacht is er voor de Weerwolven en een paar speciale karakters, de dag voor het dorp dat elkaar beschuldigt en wegstemt. Door die afwisseling voel je elke ronde de druk oplopen, want elke ochtend is er iemand minder om mee te praten.
De speciale karakters zitten net zo goed in het verhaal verweven. De Ziener kijkt ’s nachts in de ziel van een dorpeling, de Heks brouwt een levenselixer en een gif, Cupido schiet twee spelers verliefd op elkaar en het Onschuldige Meisje gluurt door haar wimpers naar wat er in het donker gebeurt. Elk karakter is in één zin uit te leggen en toch geeft elk ervan een eigen laag aan de discussies overdag.
Qua spelmateriaal is het spel bescheiden. De doos is klein en bevat 24 kaarten en een regelboekje. De kaarten zijn nog altijd voorzien van de tekeningen van Alexios Tjoyas, met dat kenmerkende zwarte wolvenbeest dat de doos al een kwart eeuw siert. Ze zijn wat stijver dan gemiddelde speelkaarten en zijn bestand tegen een avond schudden en omdraaien. De nieuwe editie heeft een sfeervoller doosontwerp met een kampvuur in het bos, waardoor het spel er in de winkel eindelijk uitziet als wat het is. Een burgemeesterspenning zoals in de Best Of-editie zit er niet bij. Je krijgt een gewone kaart die je open voor de gekozen Burgemeester legt.
Spelmateriaal
- 4 Weerwolven
- 13 Gewone Burgers
- 1 Ziener
- 1 Jager
- 1 Cupido
- 1 Heks
- 1 Onschuldig Meisje
- 1 Dief
- 1 Burgemeester
- Spelregels
Opzet van het spel
- Kies een spelleider. Die speelt niet mee en leidt de nacht en de dag.
- De spelleider stelt een stapel samen met precies één kaart per speler. Het regelboekje bevat een tabel met een basismix van Weerwolven, de Ziener en Gewone Burgers per spelersaantal.
- Speelt de Dief mee, dan voeg je twee extra Gewone Burgers toe. De twee kaarten die na het delen overblijven, komen gedekt in het midden van de tafel.
- Elke speler krijgt gedekt één karakterkaart, bekijkt die in het geheim en legt hem gedekt voor zich neer.
- De spelleider bepaalt wanneer het dorp een Burgemeester kiest. Dat mag meteen of na een paar rondes.
Hoe speel je De Weerwolven van Wakkerdam?
Je hoort bij de Burgers of bij de Weerwolven. De Burgers winnen als alle Weerwolven zijn uitgeschakeld. De Weerwolven winnen als de laatste Burger is verslonden. Lig je zelf al uit het spel, dan win je nog steeds mee met je team.
Een ronde bestaat uit een nacht en een dag. De spelleider laat het dorp inslapen en roept dan de karakters op. In de eerste nacht mag de Dief zijn kaart ruilen met een van de twee kaarten in het midden en wijst Cupido twee Geliefden aan. Daarna volgt elke nacht dezelfde reeks. De Ziener wijst iemand aan en krijgt diens kaart te zien. De Weerwolven openen hun ogen en kiezen in stilte een slachtoffer, terwijl het Onschuldige Meisje voorzichtig mag gluren. De Heks krijgt te zien wie er is gekozen en beslist of ze haar elixer of haar gif inzet.
’s Ochtends maakt de spelleider bekend wie de nacht niet heeft overleefd. Die speler draait zijn kaart om, ligt uit het spel en mag vanaf dat moment niets meer zeggen. Sterft de Jager, dan neemt hij eerst nog iemand mee. Sterft een Geliefde, dan sterft de partner van verdriet. Dan barst de discussie los. Iedereen mag zeggen wat hij wil en zich voordoen als een ander karakter. Op een teken van de spelleider wijst iedereen tegelijk een verdachte aan. De speler met de meeste stemmen ligt eruit, waarbij de stem van de Burgemeester dubbel telt. Daarna gaat het dorp weer slapen.
Twee bijzonderheden verdienen een aparte vermelding. Cupido kan een Burger en een Weerwolf aan elkaar koppelen. Dat paar speelt vanaf dat moment voor zichzelf en wint alleen als het samen als laatste overblijft. En de Jager die als Geliefde sterft, schiet alsnog. Daardoor kan een potje eindigen zonder overlevenden en zonder winnaar.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Wie liegt hier eigenlijk?
De Weerwolven van Wakkerdam vraagt om acht tot achttien spelers plus een spelleider. Met acht spelers en twee Weerwolven is een potje snel voorbij en heb je weinig ruimte om iemand een paar rondes te laten zweten. Vanaf een stuk of tien mensen komt het spel op stoom. Dan zijn er genoeg gezichten om te bestuderen en genoeg speciale karakters om de nacht spannend te houden. Boven de veertien wordt de discussie rommelig en moet de spelleider stevig ingrijpen om iedereen aan het woord te laten.
Een potje duurt een half uur tot drie kwartier. Dat lijkt kort, maar in de praktijk speel je nooit één potje. Als je in de eerste nacht bent verslonden, wil je revanche en de Weerwolven die zijn ontmaskerd willen bewijzen dat ze het beter kunnen. Reken dus op een hele avond. De leeftijd van tien jaar op de doos klopt. Kinderen begrijpen de regels meteen. Of ze goed kunnen liegen zonder te giechelen is een tweede, maar juist dat levert de mooiste momenten op.
De regels leg je in vijf minuten uit en na één potje kent iedereen ze. Toch valt of staat de avond met de spelleider. Die moet de volgorde van de nacht kennen, de sfeer neerzetten en tijdens de discussie de boel in toom houden zonder zelf iets te verraden. Een goede spelleider praat met een lage stem, laat stiltes vallen bij het onthullen van een slachtoffer en wijst niet met zijn stem in de richting van de Ziener. Een matige spelleider maakt van hetzelfde spel een lauw rondje aanwijzen.
Van tactiek in de klassieke zin is weinig sprake. Je hebt geen grondstoffen of punten, alleen je verhaal en je gezicht. Wat je wel kunt doen is opletten. Je ziet welke spelers telkens met elkaar meestemmen en welke speler opvallend stil wordt zodra de Ziener ter sprake komt. Als Weerwolf moet je durven meestemmen tegen je eigen partner om de aandacht van je af te leiden. Als Ziener moet je afwegen wanneer je je kennis prijsgeeft, want zodra je dat doet ben je de volgende nacht het doelwit. Die keuzes zijn simpel, maar ze wegen zwaar omdat één misstap je meteen de kop kost.
Geluk speelt een flinke rol. Welke kaart je trekt bepaalt je avond en als Gewone Burger die in de eerste nacht wordt verslonden, heb je een half uur niets te doen. In een grote groep is dat het grootste nadeel van het spel. Je kunt als toeschouwer wel genieten van de leugens die je nu doorziet, maar meepraten mag niet. De makers vangen dat op door aan te raden meerdere korte potjes achter elkaar te spelen. Dat werkt, al blijft de eerste nacht een loterij.
Interactie is het hele spel. Je zit letterlijk in een kring naar elkaar te kijken en alles wat je zegt of niet zegt is informatie. Buiten je beurt bestaat niet, want er zijn geen beurten. Herspeelbaarheid zit vooral in de mensen aan tafel. Met dezelfde 24 kaarten speel je met een andere groep een compleet ander spel. Na een stuk of tien avonden ken je wel alle karakters uit het basisspel en dan begint het kriebelen. Voor die fase zijn er de uitbreidingen Volle Maan, Karakters en Het Dorp of de verzamelbox Het Pact die alles in één doos stopt.
Voor wie is dit spel?
Dit is het spel voor grote groepen. Verjaardagen, weekendjes weg, scoutingavonden, een kerstavond met de hele familie of een spelletjesavond waar meer mensen komen opdagen dan je had verwacht. Iedereen kan meteen meedoen en niemand hoeft iets te lezen. Als je graag mensen observeert en er plezier in hebt om met een stalen gezicht te liegen, kom je hier volledig aan je trekken.
Minder geschikt is het voor wie er niet tegen kan om vroeg uitgeschakeld te worden of om in het openbaar beschuldigd te worden. Het spel kan hard zijn. Een dorp dat zich vergist stemt zonder pardon een onschuldige weg en die moet daar de rest van het potje zwijgend naar kijken. Voor kleine groepen tot een man of zeven heb je aan dit spel niets, want dan zijn er te weinig gezichten om achter te verschuilen. Kies dan een van de kleinere weerwolfspellen die hieronder staan.
Het ideale aantal ligt rond de tien tot veertien spelers, met een spelleider die het leuk vindt om de rol van verteller op zich te nemen.
Vergelijkbare spellen
Weerwolven 1 Nacht van Ravensburger speelt hetzelfde spel in tien minuten en zonder spelleider. Elke speler heeft een geheime rol, er is maar één nacht en daarna stemt iedereen in één keer. Het werkt al vanaf drie spelers en mist de langzame opbouw van meerdere nachten, maar niemand ligt er ooit een half uur uit.
Saboteur van 999 Games verstopt de verraders in een coöperatief kaartspel over dwergen die naar goud graven. Je hebt daar wel iets te doen als de tegenpartij je doorheeft, want je speelt gewoon kaarten door tot het einde.
Secret Hitler verplaatst het idee naar het Duitsland van de jaren dertig, waar liberalen en fascisten elke ronde een president en een kanselier kiezen die samen een wet aannemen. Je hebt geen spelleider nodig en omdat je kunt terugkijken naar wie welke wet heeft doorgelaten, rusten je verdenkingen op meer dan alleen een gevoel. Het is alleen in het Engels verkrijgbaar.
Conclusie
De Weerwolven van Wakkerdam is na 25 jaar nog steeds het eerste spel dat je uit de kast trekt zodra er meer dan acht mensen aan tafel zitten. De regels leg je in vijf minuten uit, de speciale karakters geven precies genoeg kleur aan de nachten en de discussies overdag lopen vanzelf. Het spel leunt zwaar op een spelleider die de sfeer kan neerzetten en vroeg uitgeschakelde spelers zitten een tijdje aan de kant. Voor ervaren groepen raken de 24 kaarten na verloop van tijd uitgespeeld, maar daar zijn de uitbreidingen voor. Voor elke groep vanaf tien spelers blijft dit een aanrader.
Toegankelijkheid: ★★★★★
Vijf minuten uitleg en iedereen kan meedoen, ook zonder enige spelervaring.
Tactiek: ★★☆☆☆
Je wint met observeren en overtuigen, niet met plannen of rekenen.
Geluk: ★★★☆☆
Je kaart en het eerste slachtoffer worden bepaald door toeval, de rest door de groep.
Interactie: ★★★★★
Er is niets anders dan interactie, want elke blik en elk woord is informatie.
BRDGMZ kocht De Weerwolven van Wakkerdam zelf voor deze review. Lees er meer over in ons reviewbeleid.
