Een holenuil die dobbelstenen uit het vogelhuisje plukt, een pelikaan die andere vogels onder zich wegstopt en een purpergors die je extra bonuskaarten bezorgt. In Wingspan bouw je als vogelliefhebber een opvangcentrum waarin elke nieuwe bewoner je mogelijkheden verder uitbreidt.
Wingspan is een engine builder van ontwerpster Elizabeth Hargrave, oorspronkelijk uitgegeven door Stonemaier Games en in het Nederlands verschenen bij 999 Games. Het spel won in 2019 de prestigieuze Kennerspiel des Jahres en groeide uit tot een van de bekendste moderne bordspellen. In deze review lees je hoe het spel werkt, wat het zo bijzonder maakt en voor wie het geschikt is.
Een ode aan de vogelwereld
Het thema van Wingspan is geen laagje vernis, maar de kern van het spel. Elke vogelkaart toont een echte vogelsoort met wetenschappelijke naam, vleugelwijdte, nestsoort en een weetje over het gedrag van de vogel. De eigenschappen sluiten daar vaak verrassend goed op aan. Roofvogels jagen op kleinere vogels, zwermvogels stoppen kaarten onder zich weg en sommige soorten slaan voedsel op voor later. De informatie is afkomstig van gerenommeerde bronnen zoals het Cornell Lab of Ornithology, wat het geheel een educatief randje geeft zonder ooit belerend te worden.
Ook in het materiaal komt het thema volop tot leven. De illustraties in de stijl van klassieke vogelgidsen zijn prachtig, de pastelkleurige ei-miniaturen zien eruit als snoepjes en het vogelhuisje dient als dobbeltoren voor de vijf voedseldobbelstenen. De vogelhouder waarin de open kaarten liggen is zowel functioneel als sfeervol. Alleen het scoreblok steekt wat sober af in vergelijking met de rest van het spelmateriaal.
Spelmateriaal
- De spelregels
- 1 appendix
- 1 doelentableau
- 1 vogelhouder
- 5 spelertableaus
- 1 vogelhuisje (dobbeltoren)
- 1 scoreblok
- 170 vogelkaarten
- 26 bonuskaarten
- 75 ei-miniaturen
- 5 speciale houten dobbelstenen
- 40 houten actiestenen
- 103 voedselfiches
- 8 doeltegels
- 1 startspelerfiche
- 10 snelstart-vogelkaarten
- 4 snelstart-regeltableaus
Opzet van het spel
- Schud alle vogelkaarten, leg ze als gedekte stapel naast de vogelhouder en leg de bovenste 3 kaarten open in de vogelhouder.
- Leg alle voedselfiches en ei-miniaturen als algemene voorraad op tafel.
- Gooi alle 5 dobbelstenen in het vogelhuisje.
- Kies met welke kant van het doelentableau je speelt. De groene kant beloont de 1e, 2e en 3e plaats per doel, de blauwe kant geeft 1 punt per behaald doelvoorwerp.
- Schud de doeltegels zonder te kijken en leg er 1 op elk van de 4 velden van het doelentableau.
- Schud de bonuskaarten en leg ze als gedekte stapel op tafel.
- Iedere speler krijgt 1 spelertableau, 8 actiestenen van 1 kleur, 2 bonuskaarten, 5 vogelkaarten en 5 voedselfiches (1 per soort).
- Iedere speler bepaalt hoeveel vogelkaarten hij houdt. Voor elke behouden vogelkaart gaat 1 voedselfiche terug in de voorraad.
- Iedere speler kiest 1 van zijn 2 bonuskaarten en legt de andere af.
- Bepaal door loting een startspeler en geef hem het startspelerfiche.
Voor nieuwe spelers bevat de doos een snelstartsysteem met vaste startkaarten en regeltableaus, waarmee je de eerste beurten stap voor stap wordt begeleid.
Hoe speel je Wingspan?
Het doel van Wingspan is om na vier ronden de meeste punten te hebben verzameld met je vogels, bonuskaarten, doelen, eieren, opgeslagen voedsel en weggestopte kaarten.
In je beurt voer je precies één van de vier acties uit. Je speelt een vogel uit je hand, je pakt voedsel uit het vogelhuisje, je legt eieren of je trekt vogelkaarten. Voor het spelen van een vogel betaal je de voedselkosten en vanaf de tweede kolom ook eieren, waarna je de kaart in een van de drie leefomgevingen legt. Dat zijn het bos, de weide en het moeras.
De andere drie acties werken volgens hetzelfde principe. Je legt een actiesteen op het meest linkse vrije veld in de betreffende rij, ontvangt het afgebeelde voordeel en activeert daarna van rechts naar links alle bruine eigenschappen van de vogels in die rij. Hoe meer vogels je in een rij hebt liggen, hoe sterker die actie wordt. Zo groeit je tableau gaandeweg uit tot een machine die kaarten, voedsel en eieren blijft produceren.
Aan het einde van elke ronde scoor je punten voor het doel van die ronde, waarvoor je een actiesteen inlevert. Daardoor heb je in ronde één nog acht beurten, maar in ronde vier nog maar vijf. Juist wanneer je motor op zijn best draait, wordt je speeltijd schaarser.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Speleigenschappen
Wingspan is meer tactisch dan strategisch. Je trekt elke keer andere vogelkaarten en past je plan voortdurend aan wat er voorbijkomt. Wil je dure vogels met veel punten spelen, je weidevogels volstoppen met eieren of een zwerm opbouwen door kaarten weg te stoppen? Meerdere routes leiden naar de winst en dat maakt elk potje anders. Met 170 unieke vogelkaarten en wisselende doeltegels en bonuskaarten is de herspeelbaarheid uitstekend.
Geluk speelt een merkbare rol bij het trekken van kaarten en het werpen van de dobbelstenen, maar het spel biedt genoeg knoppen om aan te draaien om tegenvallers op te vangen. De interactie is daarentegen beperkt. Je bouwt vooral aan je eigen reservaat en kijkt hooguit naar de doelen om te zien wie waarop mikt. Alleen de roze eigenschappen, die je tijdens de beurt van een ander mag activeren, zorgen voor wat betrokkenheid buiten je eigen beurt.
Voor wie is dit spel?
Wingspan is een ideale instap in de wereld van engine builders. De regels zijn overzichtelijk, het snelstartsysteem begeleidt nieuwe spelers door hun eerste beurten en het thema spreekt ook mensen aan die normaal niet snel een strategisch bordspel oppakken. Tegelijk zit er genoeg diepgang in om ervaren spelers potje na potje te blijven boeien.
Wie juist op zoek is naar directe confrontatie of veel onderlinge interactie, komt hier minder aan zijn trekken. Iedereen werkt grotendeels op zijn eigen tableau. Het spel gaat tot vijf spelers, maar speelt op zijn best met twee tot vier. Dan blijft de wachttijd kort en het tempo hoog. Dankzij de meegeleverde Automa-regels is Wingspan bovendien uitstekend solo te spelen.
Conclusie
Zelden komen thema, materiaal en mechanisme zo mooi samen als in Wingspan. Het spel ziet er schitterend uit, speelt soepel en biedt met 170 unieke vogelkaarten een enorme variatie. De vier acties zijn eenvoudig te begrijpen, maar de puzzel om je rijen slim te vullen blijft potje na potje prikkelen. Helemaal vlekkeloos is het spel niet. De interactie is beperkt en de doelen op de blauwe kant van het doelentableau voelen wat vlak. Toch zijn dat kleine smetjes op een verder uitstekend geheel. Voor iedereen die kennis wil maken met engine builders, en voor iedereen die gewoon een prachtig spel op tafel wil zetten, is Wingspan een absolute aanrader.
