Iedereen aan tafel is het er snel over eens dat jij het grootste dier bent. Alleen jij hebt geen idee waarom, want het kaartje voor je neus kun je zelf niet zien. In Zoology kom je pas achter welk dier je bent door goed te luisteren naar wat de anderen over je zeggen, zonder dat ze ooit de naam van een dier mogen noemen.
Zoology is een deductiespel voor 2 tot 6 spelers vanaf 8 jaar, ontworpen door Jeffrey CCH. De Nederlandse editie is van Ice Makes en wordt in de Benelux uitgegeven door Asmodee. Je kunt het tegen elkaar of samen als team spelen en een potje duurt ongeveer een halfuur. In deze review lees je hoe dat raden werkt, wat de extra dierenborden toevoegen en bij welke spelers het spel het best past.
Ontsnapt uit de Encyclopedie Zoölogica
Het verhaaltje op de doos is snel verteld. De grote Encyclopedie Zoölogica is opengeklapt en alle dieren, van alpaca tot vogelbekdier, zijn eruit ontsnapt. Als team van zoölogen moet je ze terugzetten op hun juiste plek. Van dat kader merk je tijdens het spelen weinig. Wat wel blijft hangen, zijn de dieren zelf, omdat je een halfuur lang discussieert over de vraag of een varken meer lichaamsvet heeft dan een beer.
Die dieren staan op een rond dierenbord in het midden van de tafel. Het standaardbord telt zestien bekende dieren, zoals de kat, het varken en de muis. Daaromheen passen vier extra borden met elk zes dieren uit Afrika, Amerika, Azië of Australië, zodat je met alle borden samen op veertig dieren uitkomt. De kleur van elk bord komt terug op de achterkant van de bijbehorende dierenkaarten, waardoor je na een potje de kaarten zo weer uit elkaar haalt.
Illustrator Charlie Lee tekende de dieren in een warme, wat ouderwetse stijl die doet denken aan een oud natuurboek. Elke dierenkaart is groot uitgevoerd en heeft onderaan een weetje over het dier. Zelfs de spelregels doen mee, met onderaan elke pagina een feitje over bijvoorbeeld Darwin of uitgestorven diersoorten.
Het meest in het oog springen de vergrootglazen. Je raadt in dit spel door zo’n stevig vergrootglas op een dier op het bord te leggen, wat een stuk leuker is dan een kartonnen fiche neerleggen. Zolang niemand ze nodig heeft, liggen ze op een klein voorraadtafeltje met een beer op de zijkant. Dat materiaal geeft Zoology de uitstraling van een educatief spel dat kinderen toch uit zichzelf willen pakken.
Spelmateriaal
- 1 standaard dierenbord
- 4 extra dierenborden (Afrika, Amerika, Azië en Australië)
- 40 dierenkaarten (16 algemene dieren en 6 dieren per regio)
- 70 vraagkaarten
- 6 kaarthouders
- 18 vergrootglazen
- 24 overwinningsfiches
- 1 startspelerfiche
- 1 voorraadtafel
- 1 spelhandleiding
Opzet van het spel
- Leg het standaard dierenbord in het midden van de tafel. Speel je vaker, dan kun je er een of meer extra dierenborden bij leggen. Bekijk de nieuwe dieren dan vooraf even samen, zodat iedereen weet om welke dieren het gaat.
- Iedere speler zet een kaarthouder voor zich neer.
- Schud de 16 algemene dierenkaarten, aangevuld met de kaarten van de extra borden die je gebruikt, tot een gedekte trekstapel.
- Geef iedere speler één dierenkaart. Zet je kaart zonder te kijken in je kaarthouder, met het dier naar de andere spelers.
- Schud de vraagkaarten en geef iedere speler er drie.
- Leg de vergrootglazen op de voorraadtafel:
- 2 spelers: 10 vergrootglazen
- 3 of 4 spelers: 12 vergrootglazen
- 5 spelers: 10 vergrootglazen
- 6 spelers: 12 vergrootglazen
- Gebruik je twee of meer extra borden, dan mag je per speler één vergrootglas extra neerleggen.
- Leg de overwinningsfiches binnen handbereik.
- De speler die het laatst in een dierentuin was, begint en krijgt de startspelerfiche met de kant van het kompas naar boven.
Hoe speel je Zoology?
Je doel is als eerste vijf overwinningspunten verzamelen door je eigen dier te raden. Een potje bestaat uit meerdere rondes en in elke ronde krijgt iedereen een nieuw dier.
In je beurt kies je een van je drie vraagkaarten en lees je die hardop voor. Dat kan een eenvoudige vraag zijn als “Welk dier is het slimst?”, maar er zitten ook vragen tussen waar je langer over nadenkt, zoals met welk dier je het liefst op een onbewoond eiland zou stranden. Iedereen kiest daarna onder de dieren van de andere spelers het beste antwoord. Je eigen dier valt daarbij af, want dat kun je niet zien. Overleggen mag, met één gouden regel. Je mag nooit de naam van een dier noemen. Over de spelers praten mag wel, dus je zegt dat Sanne volgens jou groter is dan Tom. Bluffen hoort er niet bij, want iedereen geeft een eerlijk antwoord.
Na de stemming krijgt de speler met de meeste stemmen de vraagkaart als kampioen voor zich. Bij een gelijke stand leg je de kaart naast het bord. Je sluit je beurt af door een nieuwe vraagkaart te trekken en een vergrootglas van de voorraadtafel te pakken.
Zodra iedereen één keer aan de beurt is geweest, draait de startspeler de startspelerfiche om. Vanaf dat moment mag je raden wanneer je wilt, ook als het niet jouw beurt is. Je legt dan een van je vergrootglazen op het dier dat je denkt te zijn. Op de dieren die je bij de anderen ziet, mag je natuurlijk geen vergrootglas leggen. Heb je het goed, dan krijg je twee overwinningsfiches. Zit je ernaast, dan blijft je vergrootglas op het bord liggen als teken dat niemand dat dier heeft.
De ronde loopt af zodra iemand goed raadt of het laatste vergrootglas van de voorraadtafel is gepakt. Vragen stellen kan dan niet meer. Om de beurt mag iedereen die nog niet goed zat en nog vergrootglazen heeft een gok wagen. Een goede gok levert in die fase nog één punt op. Daarna schud je alle dierenkaarten, krijgt iedereen een nieuw dier en schuift de startspelerfiche door naar links. De eerste speler met vijf of meer punten wint meteen.
In de coöperatieve variant speel je samen en laat je de overwinningsfiches in de doos. Raden mag dan pas als de voorraadtafel leeg is. Daarna raadt iedereen om de beurt tot alle spelers hun dier kennen of iemand geen vergrootglazen meer heeft. Heb je goed geraden en houd je nog vergrootglazen over, dan mag je er één aan een medespeler geven. Achterin de spelregels staat een lijst met titels die je als team kunt verdienen, van een potje met alleen het standaardbord tot een potje met alle veertig dieren.
Bij twee of drie spelers zet je één of twee neutrale dieren in een extra kaarthouder. Die dieren doen bij elke vraag mee, zodat er meer te vergelijken valt.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels.
Hardop nadenken over andermans dier
Zoology speel je met 2 tot 6 spelers, maar het spel komt pas los vanaf vier spelers. Met meer dieren op tafel heeft elke vraag meer mogelijke antwoorden en hoor je meer meningen. Met twee of drie spelers heb je de neutrale dieren nodig. Zelfs dan eindigt een stemming met twee spelers vaak gelijk.
Een ronde is soms al na een paar minuten voorbij, omdat iemand vroeg een gelukkige gok waagt. Een heel potje tot vijf punten duurt daardoor ongeveer een halfuur, al kun je net zo goed zonder puntentelling een paar rondes spelen. Die korte rondes en de eenvoudige beurt maken het spel geschikt vanaf acht jaar. De regels leg je in een paar minuten uit, want de drempel zit vooral in de dieren. Met alleen het standaardbord kennen kinderen alle dieren al, terwijl de extra borden ook dieren toevoegen die minder bekend zijn. De spelregels raden daarom aan om die dieren vooraf samen op te zoeken.
Tactisch zit de uitdaging vooral in het moment waarop je gokt. Elke beurt levert je een vergrootglas op, dus hoe langer een ronde duurt, hoe vaker je kunt raden. Wacht je te lang, dan heeft een ander zijn dier misschien al gevonden en blijft voor jou alleen het ene punt van de laatste gokronde over. Ook de vraag die je speelt kun je met beleid kiezen. Een vraag over grootte zegt je weinig als je al weet dat je klein bent, terwijl een vraag over snelheid je kan helpen om twee overgebleven dieren uit elkaar te halen. De verkeerde gokken van anderen strepen ondertussen dieren weg, ook voor jou.
Toch speelt geluk een flinke rol. Je hebt geen invloed op het dier dat je krijgt of op de vragen die op tafel komen. Krijg je een dier waar geen enkele gespeelde vraag echt over gaat, dan word je nooit kampioen en heb je weinig om op af te gaan. In het competitieve spel kan dat een ronde voor je verpesten. In de coöperatieve variant maakt het minder uit, omdat de anderen je dan gewoon helpen.
Dat helpen gebeurt in de gesprekken, want daar draait het hele spel om. Bij elke vraag praat iedereen mee, dus je zit nooit stil te wachten tot je weer aan de beurt bent. Terwijl de anderen over jouw dier praten, verraden ze vaak meer dan ze willen. Daar ontstaat ook de meeste discussie. Bij “Wie is het grootst?” ben je er snel uit, maar bij “Welk dier is het luist?” of de vraag welk dier het leukst is om mee te nemen naar een feestje heeft iedereen een eigen idee. De speler die de vraag stelt, mag aangeven of het om één dier, een groep of de hele soort gaat. Dat helpt, al botsen spelers die alles precies willen weten hier geregeld over de uitleg van een vraag.
Met zeventig vraagkaarten en veertig dieren kom je niet snel twee keer dezelfde combinatie tegen. Met alleen het standaardbord ken je de zestien dieren na een paar potjes wel. De vier extra borden maken het spel stap voor stap moeilijker en de titels in de coöperatieve variant geven je een reden om steeds een bord meer toe te voegen.
Voor wie is Zoology?
Zoology werkt het best in een gezin met kinderen vanaf een jaar of acht. De vragen zijn eenvoudig genoeg voor kinderen, terwijl ouders bij de vagere vragen genoeg te bespreken hebben. Je leert ongemerkt bij over dieren, omdat je steeds moet uitleggen waarom het ene dier sneller of slimmer is dan het andere. Met jongere kinderen speel je het best met alleen het standaardbord en een handvol duidelijke vragen, zoals welk dier het snelst of het grootst is. Spelen er alleen volwassenen mee, voeg dan de extra borden toe, want met zestien dieren raad je je eigen dier te makkelijk.
Zoek je een strak deductiespel waarin elke aanwijzing eenduidig is, dan is Zoology niet de beste keuze. Veel vragen hangen af van interpretatie en dat levert in een groep fanatieke spelers eerder gekibbel op dan plezier. De coöperatieve variant is daarom misschien wel de sterkste manier om dit spel te spelen. Verschillen in leeftijd en dierenkennis vallen dan het minst op, omdat je samen naar een oplossing toewerkt en niemand alleen blijft zitten met een dier waar geen vraag bij past. Het spel komt het best tot zijn recht met vier tot zes spelers.
Andere spellen waarin je jezelf moet raden
Het idee dat iedereen jouw kaart ziet behalve jijzelf ken je misschien van RARA wat ben ik? Hedbanz. Daar stel je zelf ja-neevragen over het kaartje op je hoofd, terwijl je in Zoology luistert naar hoe de anderen stemmen en discussiëren. Door de beperkte voorraad vergrootglazen zit er in Zoology meer spanning rond het moment waarop je gokt.
Wie is het? werkt ook met vragen en wegstrepen, maar daar speel je met z’n tweeën en is het antwoord altijd ja of nee. In Zoology is een antwoord een kwestie van mening, waardoor je meer praat en minder zeker weet.
Met jongere kinderen is Concept Kids: Dieren een goed alternatief. Daarin raad je samen dieren met behulp van plaatjes op een spelbord, al vanaf vier jaar. Voor kinderen die dat spel ontgroeid zijn, is Zoology een prima volgende stap.
Conclusie
Zoology is een eenvoudig deductiespel waarin je je eigen dier raadt door goed te luisteren naar hoe de anderen over je praten. De regels zijn in een paar minuten uitgelegd en het verzorgde materiaal met de grote vergrootglazen en de dierenkaarten met weetjes maakt het aantrekkelijk voor kinderen. Ongemerkt leer je van alles over dieren. Daar staat tegenover dat geluk een flinke rol speelt, vooral als je een dier krijgt waar geen vraag bij past. Vage vragen kunnen in een fanatieke groep tot discussies leiden. Speel je met kinderen vanaf acht jaar en kies je bij twijfel de coöperatieve variant, dan heb je een gezellig raadspel voor aan de keukentafel waar je ook nog wat van opsteekt.
Toegankelijkheid: ★★★★★
De regels zijn snel uitgelegd en alleen de minder bekende dieren van de extra borden vragen om wat uitleg.
Tactiek: ★★☆☆☆
Je kiest welke vraag je speelt en wanneer je gokt, maar verder vaar je vooral op je gevoel.
Geluk: ★★★☆☆
Het dier dat je krijgt en de vragen die op tafel komen, bepalen voor een flink deel hoeveel aanwijzingen je krijgt.
Interactie: ★★★★★
Elke vraag bespreek en beslis je samen, dus iedereen doet bij elke beurt mee.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Zoology. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.
