Hieronder lees je hoe je Clever 4ever speelt. Deze uitleg is gebaseerd op de officiële spelregels van 999 Games.
Doel van het spel
In Clever 4ever probeert iedere speler op zijn eigen scorevel zoveel mogelijk punten te verzamelen in vijf kleurcategorieën. Je kiest telkens dobbelstenen en vult de waarden in of kruist velden aan op je vel. Wie na het afgesproken aantal ronden de meeste punten heeft, wint het spel.
Spelmateriaal
- 1 scoreblok
- 6 dobbelstenen (geel, blauw, grijs, groen, roze en wit)
- De spelregels
Let op: er zitten geen viltstiften in de doos. Zorg dus dat iedere speler zelf een pen of stift bij de hand heeft.
Voorbereiding
Iedere speler krijgt een vel van het scoreblok en een pen of stift. Zet het onderste deel van de doos met het zilveren dienblad in het midden van de tafel. De speler die naar eigen zeggen het minste dobbelgeluk heeft, krijgt de zes dobbelstenen en begint als actieve speler.
Spelverloop
Het spel duurt 4 ronden met 4 spelers, 5 ronden met 3 spelers en 6 ronden met 1 of 2 spelers. Aan het begin van elke ronde streept iedere speler het huidige rondenummer op zijn vel door. In de eerste vier ronden krijgt iedereen daarbij de bonus die onder het rondenummer staat afgebeeld.
De actieve speler
De speler die alle dobbelstenen voor zich heeft, is de actieve speler. Die werpt alle zes de dobbelstenen en kiest er precies één uit. Die dobbelsteen legt hij op een van de drie dobbelsteenvelden op zijn vel en de waarde ervan vult hij in of kruist hij aan in de categorie van de bijbehorende kleur. Alle dobbelstenen die een lagere waarde tonen dan de gekozen steen, gaan naar het zilveren dienblad en zijn deze beurt niet meer bruikbaar. Dobbelstenen met dezelfde waarde blijven wel beschikbaar.
Daarna werpt de actieve speler de overgebleven dobbelstenen opnieuw en kiest hij weer één steen op dezelfde manier. Dit gebeurt in totaal maximaal drie keer. Na de derde keuze gaan alle overgebleven dobbelstenen alsnog naar het dienblad. Kies je vroeg in je beurt een hoge waarde, dan kan het gebeuren dat er geen dobbelstenen meer over zijn voor een volgende worp. Slim kiezen loont dus.
Kan of wil de actieve speler geen enkele dobbelsteen uit een worp gebruiken, dan legt hij één steen op een dobbelsteenveld zonder iets in te vullen. Die worp vervalt dan.
De passieve spelers
Zodra de actieve speler klaar is, mogen alle andere spelers tegelijk één dobbelsteen van het zilveren dienblad kiezen en de waarde daarvan invullen op hun eigen vel. De dobbelstenen blijven daarbij op het dienblad liggen, dus meerdere spelers mogen dezelfde steen gebruiken. Heeft een passieve speler geen bruikbare steen op het dienblad, dan mag hij één van de dobbelstenen gebruiken die de actieve speler zelf heeft ingezet.
Daarna gaan alle dobbelstenen met de klok mee naar de volgende speler, die de nieuwe actieve speler wordt. Is iedereen één keer actieve speler geweest, dan eindigt de ronde.
De witte dobbelsteen
De witte dobbelsteen is een kleurenjoker. Je mag hem gebruiken als gele, grijze, groene of roze dobbelsteen. Daarnaast speelt hij een vaste rol in de blauwe categorie.
De vijf kleurcategorieën
Elke kleur werkt op een eigen manier. Per gekozen dobbelsteen vul je altijd precies één veld in, en een eenmaal ingevuld veld mag je niet overschrijven.
Geel. De gele categorie bestaat uit drie regels. Je kiest zelf in welke regel je de waarde invult, maar binnen een regel werk je altijd van links naar rechts zonder velden over te slaan. In de bovenste regel moet elk volgend getal hoger zijn dan het vorige. Deze regel levert zelf geen punten op, maar volledig gevulde kolommen wel. De middelste regel telt aan het einde als minpunten, de onderste regel als pluspunten. Onderweg speel je bij bepaalde velden bonussen vrij.
Blauw. Hier kijk je altijd naar twee dobbelstenen tegelijk. De blauwe dobbelsteen bepaalt de regel en de witte dobbelsteen de kolom. Op het snijpunt van die twee kruis je een veld aan. Kruis je in een regel precies twee velden aan, dan krijg je de bonus naast die regel. Ook de diagonaal van linksboven naar rechtsonder levert zo een bonus op. Aan het einde van het spel scoor je punten voor elke kolom met ten minste twee kruisjes en voor de andere diagonaal.
Grijs. De grijze categorie is verdeeld in subcategorieën, groepjes aaneengesloten velden in dezelfde tint. Kies je de grijze dobbelsteen, dan kruis je alle velden van één subcategorie in één keer aan. De waarde van de dobbelsteen moet daarbij minstens zo hoog zijn als het aantal velden in dat groepje. Je begint bij een van de twee gemarkeerde startgroepjes en elke volgende subcategorie moet aansluiten op wat je al hebt aangekruist. Bonusvelden leveren direct hun bonus op en wie alle velden van één tint heeft aangekruist, verdient een vos. Volledige kolommen leveren aan het einde punten op.
Groen. Elk groen veld bestaat uit twee driehoeken, een bovenste en een onderste. Samen vormen ze twee regels die je allebei van links naar rechts vult. Bij elke gekozen groene dobbelsteen bepaal je zelf of je de waarde in de bovenste of de onderste regel zet. Elk cijfer in een onderste driehoek levert direct de bonus onder dat veld op. Zodra beide driehoeken van een veld gevuld zijn, tel je de twee cijfers op en noteer je het totaal in het puntenveld erboven. Vanaf het vierde veld verdubbel je dat totaal zelfs. Alleen velden waarvan beide driehoeken gevuld zijn, tellen mee in de eindtelling.
Roze. In de roze categorie vul je cijfers in van links naar rechts, zonder velden over te slaan. Wat er daarna gebeurt, hangt af van het ingevulde cijfer. Een 2 of een 4 omcirkel je voor extra punten aan het einde. Een 3 levert direct een gratis extra 3 op in het volgende veld. Bij een 5 of een 6 krijg je de bonus die onder het veld staat, en de 6 mag je bovendien omcirkelen. Aan het einde scoor je de punten boven je laatst ingevulde veld, plus extra punten voor elke ingevulde 2, 4 en 6.
Bonussen en acties
Verspreid over het vel staan bonussen die je vrijspeelt door de juiste velden in te vullen.
?-bonussen zet je direct in zodra je ze krijgt. Je kiest zelf een cijfer van 1 tot en met 6 en vult dat in de betreffende kleurcategorie in, alsof je dat cijfer had gedobbeld. Bij de zwarte ?-bonus kies je bovendien zelf de kleur. Die zwarte bonus krijgt iedere speler aan het begin van de vierde ronde.
Acties hoef je niet direct te gebruiken. Speel je een actie vrij, dan omcirkel je een veld op het bijbehorende actiespoor. Wil je de actie later gebruiken, dan kruis je het veld aan. Je mag in je beurt zoveel vrijgespeelde acties na elkaar inzetten als je wilt. Er zijn drie acties:
- Nogmaals dobbelen. Alleen de actieve speler mag deze actie gebruiken. Je werpt alle dobbelstenen uit je laatste worp opnieuw.
- Extra dobbelsteen. Aan het einde van je beurt kies je een extra dobbelsteen, welke van de zes dan ook, zelfs als die al gebruikt is. Elke dobbelsteen mag per beurt maar één keer als extra dobbelsteen dienen.
- Zilver oppoetsen. Kies je een dobbelsteen van het zilveren dienblad, dan mag je de waarde ervan met 1 verhogen of verlagen. Je mag meerdere van deze acties stapelen om een waarde verder aan te passen, maar de 1 en de 6 grenzen daarbij niet aan elkaar. De dobbelsteen zelf draai je niet om, je doet alleen alsof hij een andere waarde toont.
Vossen
Op verschillende plekken op het vel kun je vossen vrijspelen. Tijdens het spel doen ze niets, maar bij de eindtelling is elke vos evenveel punten waard als je kleurcategorie met de minste punten. Vossen verzamelen loont dus alleen als je alle categorieën een beetje bijhoudt.
Einde van het spel en puntentelling
Het spel eindigt nadat in de laatste ronde de laatste actieve speler zijn beurt heeft afgerond en de passieve spelers hun dobbelsteen van het dienblad hebben ingevuld. Iedereen mag daarna nog één keer overgebleven acties Extra dobbelsteen en Zilver oppoetsen gebruiken. Overgebleven acties Nogmaals dobbelen vervallen.
Vervolgens noteert iedere speler zijn score per kleurcategorie. Daar tel je de vossen bij op: het aantal vossen vermenigvuldigd met de score van je laagste categorie. De speler met het hoogste totaal wint. Bij een gelijke stand wint degene met de hoogste score in één enkele categorie.
Solospel
Clever 4ever kun je ook uitstekend alleen spelen. Het solospel duurt zes ronden waarin je afwisselend actieve en passieve speler bent, van elk dus zes beurten. Als passieve speler werp je alle zes de dobbelstenen en leg je de drie stenen met de laagste waarden op het dienblad. Uit de drie overgebleven stenen kies je er vervolgens één, precies zoals een passieve speler dat normaal doet. De actie Nogmaals dobbelen mag je als passieve speler niet gebruiken. Na afloop lees je op de achterkant van de doos af hoe clever je hebt gespeeld, met beoordelingen die oplopen tot de eretitel voor scores boven de 450 punten.
