Een 3 invullen bij roze, waardoor je direct nóg een 3 mag noteren, die een bonus vrijspeelt in geel, die weer een kruisje oplevert in grijs. Wie Clever 4ever speelt, kent dit gevoel na één potje. Het vierde deel in de bekendste roll and write-serie van dit moment draait volledig om kettingreacties, en die zijn hier talrijker dan ooit.
Clever 4ever is een dobbelspel van Wolfgang Warsch, in het Nederlands uitgegeven door 999 Games. Je speelt het met 1 tot 4 spelers in ongeveer 30 minuten. In deze review lees je hoe het spel werkt, wat er nieuw is ten opzichte van de eerdere delen en voor wie dit deel de beste keuze uit de serie is.
Een neonvos, vijf kleuren en geen viltstiften
Een thema heeft Clever 4ever niet, en dat pretendeert het ook nergens. Dit is een puur abstract dobbelspel waarin de kleuren van de dobbelstenen corresponderen met vijf scoregebieden op je scorevel. De vormgeving is wel duidelijk een stap gemoderniseerd. De doos en het scoreblok zijn zwart met neonaccenten, met de bekende vos als mascotte in oplichtend rood. Het geheel oogt strak en eigentijds, al blijft een vol scorevel met vijf drukke categorieën op het eerste gezicht behoorlijk overweldigend.
De doos is compact en bevat precies wat nodig is. Zes dobbelstenen in vrolijke kleuren, een dik scoreblok en de spelregels. Opvallend is dat er geen viltstiften meegeleverd worden. De uitgever meldt met een knipoog dat dit is om het milieu te sparen, in de veronderstelling dat iedereen thuis wel pennen heeft liggen. Praktisch klopt dat meestal, maar het is goed om te weten voordat je het spel cadeau geeft. Fijn detail voor kenners van de serie: alle regels die afwijken van het originele Clever zijn in het boekje aan de rand grijs gemarkeerd, zodat je alleen het nieuwe hoeft te lezen.
Spelmateriaal
- 1 scoreblok
- 6 dobbelstenen (geel, blauw, grijs, groen, roze en wit)
- De spelregels
Opzet van het spel
- Geef iedere speler een vel van het scoreblok.
- Zorg dat iedere speler een pen of viltstift heeft, want die zitten niet in de doos.
- Leg het onderste deel van de doos met het zilveren dienblad in het midden van de tafel.
- De speler met de minste dobbelgeluk in het recente verleden krijgt de 6 dobbelstenen en begint als actieve speler.
Hoe speel je Clever 4ever?
Het doel is simpel. Verzamel in 4 tot 6 ronden (afhankelijk van het spelersaantal) zoveel mogelijk punten in de vijf kleurcategorieën op je scorevel.
Wie aan de beurt is, werpt als actieve speler alle 6 dobbelstenen en kiest er één. De waarde daarvan vul je in of kruis je aan in de categorie van de bijbehorende kleur. Alle dobbelstenen met een lagere waarde dan je gekozen steen leg je op het zilveren dienblad, en die ben je kwijt. Daarna werp je de rest opnieuw, tot maximaal drie worpen. Kies je te vroeg een hoge waarde, dan blijft er soms niets over voor een volgende worp. Slim doseren is dus essentieel.
Na de drie worpen komen de passieve spelers aan bod. Zij kiezen allemaal tegelijk één dobbelsteen van het zilveren dienblad en vullen die in op hun eigen vel. Zo blijft iedereen betrokken, ook buiten de eigen beurt.
De vijf categorieën werken allemaal anders. Bij geel kies je uit drie regels met elk hun eigen invulvoorwaarden, waarbij één regel zelfs minpunten oplevert. Bij blauw bepalen de blauwe en witte dobbelsteen samen een snijpunt in een raster. Bij grijs kruis je complete groepjes velden in één keer aan. Bij groen vul je driehoeken in twee regels en verdubbel je op den duur je totalen. Bij roze werkt elke ingevulde waarde anders, van omcirkelde bonuspunten tot een gratis extra 3. De witte dobbelsteen is een kleurenjoker.
Door het hele vel heen speel je bonussen en acties vrij. Met “Nogmaals dobbelen” gooi je je worp opnieuw, met “Extra dobbelsteen” pak je een extra steen en met het nieuwe “Zilver oppoetsen” verhoog of verlaag je de waarde van een dobbelsteen op het dienblad met 1. Vossen leveren aan het einde punten op ter waarde van je slechtste categorie. Het spel kan ook solo gespeeld worden, met een scoretabel op de doos die je prestatie beoordeelt.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Speleigenschappen
De basis van Clever 4ever leg je in een paar minuten uit, zeker aan wie ooit een deel uit de serie speelde. De vijf categorieën zelf vragen wel even je aandacht, want elk kleurgebied heeft eigen regels en de blauwe categorie met haar snijpunten is in het begin echt wennen. Na één potje zit het systeem er echter wel in.
Tactisch valt er veel te halen. Je weegt voortdurend af welke dobbelsteen je pakt, welke stenen je daarmee weggeeft aan het dienblad en welke bonusketens je kunt opzetten. Juist die kettingreacties maken dit deel zo bevredigend, want één goed gekozen worp kan drie of vier extra invulmomenten opleveren. Tegelijk blijft het een dobbelspel, dus geluk speelt zeker mee. De acties geven je wel meer grip op de worpen dan in de complexere voorgangers, waardoor tactiek en geluk hier prettig in balans zijn.
De interactie is beperkt maar niet afwezig. Je let op welke dobbelstenen je op het dienblad achterlaat, want daar profiteren je tegenspelers van. Omdat passieve spelers tegelijk kiezen en altijd meedoen, is er buiten je beurt weinig wachttijd. De herspeelbaarheid is groot. Elk potje daagt je uit je vorige score te verbeteren, en juist omdat de optimale route minder snel uitgepuzzeld is dan bij het eerste deel, blijft het spel lang fris. De uitstekende solomodus draagt daar flink aan bij.
Voor wie is dit spel?
Clever 4ever is er voor iedereen die houdt van compacte dobbelspellen met meer diepgang dan het formaat doet vermoeden. Fans van de serie kunnen sowieso blind toeslaan, want dit deel voelt vertrouwd en toch anders. Ook als instap in de serie werkt dit deel prima, al is het originele Clever nog nét iets toegankelijker voor wie nooit een roll and write heeft gespeeld. Solospelers zitten hier eveneens goed, want de solomodus is volwaardig en de scoretabel prikkelt om jezelf te verbeteren.
Minder geschikt is het spel voor wie veel directe interactie zoekt. Je speelt vooral tegen je eigen scorevel. Ook wie snel afhaakt bij een vol en druk speelvel kan beter eerst het eerste deel proberen. Het spel werkt met elk spelersaantal goed, maar met 2 of 3 spelers is de balans tussen actieve en passieve beurten het prettigst.
Clever 4ever versus zijn voorgangers
De grote vraag bij elk nieuw deel is natuurlijk of je het nodig hebt naast de rest van de serie. Elk deel is een zelfstandig spel met dezelfde basis en vijf compleet nieuwe categorieën. Het originele Clever uit 2018 is het toegankelijkst en nog altijd een uitstekend startpunt, al is voor veelspelers de optimale strategie daar op den duur wel uitgekristalliseerd. Dobbel zo Clever introduceerde de terugpakactie, waarmee je een dobbelsteen van het dienblad terughaalt, en Clever tot de 3e Macht voegde een cijferjoker toe waarmee je een dobbelsteen naar een andere waarde draait. Beide delen schroefden de complexiteit op, maar voelen in de praktijk ook wat grilliger.
Clever 4ever vindt daartussen een eigen plek. De nieuwe actie “Zilver oppoetsen” geeft je op een elegante manier controle, de categorieën zitten voller met bonussen dan ooit en de kettingreacties volgen elkaar sneller op. Daardoor scoor je makkelijker hoog dan in het derde deel, wat verrassend motiverend werkt. Wie één deel uit de serie zoekt met de beste balans tussen toegankelijkheid en tactische variatie, is bij dit vierde deel op het juiste adres.
Vergelijkbare spellen
Buiten de eigen serie ligt de vergelijking met Qwixx voor de hand, de roll and write-klassieker waarin je eveneens dobbelstenen slim afkruist en meelift op de worpen van anderen. Qwixx is simpeler en sneller, Clever 4ever biedt duidelijk meer tactische lagen. Ook Keer op Keer is een logische buur. Daarin kleur je met dobbelstenen vakjes op een raster en jaag je net als hier op bonussen die nieuwe mogelijkheden vrijspelen. Wie van dat bevredigende sneeuwbaleffect houdt, vindt in Clever 4ever de meest uitgesproken versie daarvan.
Conclusie
Een vol scorevel, zes dobbelstenen en een half uur later de drang om direct opnieuw te beginnen. Zo laat Clever 4ever zich het beste samenvatten. Het vierde deel combineert de toegankelijke basis van het origineel met de meest bevredigende bonusketens uit de serie, en de nieuwe actie “Zilver oppoetsen” geeft je net dat beetje extra controle. De interactie blijft beperkt en het drukke speelvel kan nieuwkomers in eerste instantie afschrikken. Daar staat tegenover dat dit deel met elk spelersaantal werkt, ook solo uitstekend speelt en lang fris blijft. Voor fans van de serie een vanzelfsprekende aankoop, voor nieuwkomers een prima plek om in te stappen.
👪 1 – 4
⌚ 30 Minuten
🧒 8+
Toegankelijkheid: ★★★★☆
De basis is zo uitgelegd, al vragen de vijf nieuwe categorieën in het eerste potje even aandacht.
Tactiek: ★★★★☆
Slim doseren, bonusketens opbouwen en acties timen geven je veel invloed op je score.
Geluk: ★★★☆☆
De dobbelstenen bepalen je opties, maar met acties en de kleurenjoker stuur je flink bij.
Interactie: ★★☆☆☆
Je speelt vooral je eigen puzzel, al houd je het dienblad van je tegenspelers scherp in de gaten
