Hieronder lees je hoe je Carcassonne: Aanval & Afweer speelt. Deze uitleg is gebaseerd op de officiële spelregels van Hans im Glück. De Nederlandse editie is van 999 Games. Aanval & Afweer is de zevende uitbreiding voor Carcassonne van Klaus-Jürgen Wrede. Belegeraars rukken op naar de burcht van Carcassonne. Je stuurt horigen naar de verdedigingsposten om punten te scoren, maar draag je te weinig bij aan de verdediging, dan kan het je een horige in het landschap kosten.
Je hebt het basisspel Carcassonne nodig om met deze uitbreiding te spelen. Deze pagina beschrijft alleen wat de uitbreiding toevoegt of verandert. Voor alles wat hier niet aan bod komt, gelden de gewone regels van het basisspel. Je kunt Aanval & Afweer combineren met andere uitbreidingen voor Carcassonne. De spelregels raden aan om ook met de minispeluitbreiding De Abt te spelen.
Doel van het spel
Het doel blijft hetzelfde als in het basisspel. Je legt landtegels, zet je horigen in en probeert aan het einde van het spel de meeste punten te hebben. Elke horige die je naar een verdedigingspost van de burcht stuurt, levert 3 punten op zodra die post in actie komt. Heb je op dat moment geen enkele horige bij een aangevallen post staan, dan verlies je een horige uit het landschap.
Voorbereiding
- Geef iedere speler de twee extra gewone horigen in zijn eigen kleur.
- Leg de twee burchttegels in het midden van de tafel. Ze zijn dubbelzijdig. Speel je met twee of drie spelers, dan gebruik je de kant met 2-3. Met vier of meer spelers gebruik je de kant met 4+. Leg de tegels zo tegen elkaar aan dat de afbeelding doorloopt.
- Leg de brontegel van De Rivier aan een van de twee uiteinden van de rivier op de burcht. Dat doe je altijd, ook als je verder niet met De Rivier speelt.
- Speel je zonder De Rivier, leg de meertegel dan aan het andere open uiteinde van de rivier. Dit startlandschap vervangt de gewone starttegel. De overige riviertegels doen niet mee.
- Speel je wel met De Rivier, schud de nieuwe riviertegel dan door de andere riviertegels en leg de meertegel zoals gewoonlijk onder de rivierstapel.
- Schud de overige nieuwe landtegels door de landtegels van het basisspel. Je herkent de 18 landtegels van deze uitbreiding aan het kleine katapultsymbool.
- Leg de drie katapulten klaar naast het speelveld.
Spelverloop
In je beurt doe je nog steeds hetzelfde als in het basisspel. Je legt een landtegel, je mag een horige plaatsen en daarna tel je de punten van alles wat je met die tegel hebt voltooid.
Plaats je een horige in het landschap, dan mag je er een extra horige bij zetten op een verdedigingspost van de burcht. Raakt een post daardoor vol, dan volgt er een tegenaanval. Trek je een tegel met een belegeringssymbool, dan rukken de belegeraars op met hun katapulten. Staat er al een katapult bij die post, dan volgt er een aanval.
De burcht
De twee burchttegels vormen samen de burcht van Carcassonne. Elke burchttegel is zo groot als zes landtegels en telt ook zo.
Speel je met De Rivier, dan bouw je de rivier eerst zoals gewoonlijk verder tot alle riviertegels liggen. Trek je in de allereerste beurt een bocht in de rivier, dan moet je die zo leggen dat de rivier van de burcht wegloopt. Verder gelden de gewone regels voor De Rivier.
De verdedigingsposten
De burcht heeft drie verdedigingsposten. Er is een post voor ridders, een post voor struikrovers en een post voor monniken en abten. Elke post heeft een rij vakken naast elkaar, een vak in de vorm van een horige en een vak voor een katapult.
Een horige naar een verdedigingspost sturen
Zet je in je beurt een horige als ridder, struikrover of monnik neer, of plaats je je abt, dan mag je daarnaast één gewone horige uit je voorraad naar de bijbehorende verdedigingspost sturen. Je zet hem op een vrij vak in de rij van die post. Een ridder hoort dus bij de post voor ridders en een abt bij de post voor monniken en abten.
Tot de rij horen alleen de vakken die direct naast elkaar liggen. Het horigevak en het katapultvak tellen niet mee. Je mag meerdere horigen in dezelfde rij hebben staan. Kun of wil je geen horige naar een post sturen, dan gebeurt er niets.
Het horigevak
Zet je in je beurt een horige als boer neer, dan mag je daarnaast één gewone horige naar een verdedigingspost naar keuze sturen. Die horige komt niet in de rij, maar op het horigevak van die post. Staan daar al horigen, dan zet je de jouwe er bovenop.
Op het horigevak passen onbeperkt veel horigen van jezelf en van anderen. Het maakt ook niet uit hoeveel horigen er in de rij ernaast staan.
Een tegenaanval in gang zetten
Vul je met je horige het laatste vrije vak in de rij van een verdedigingspost, dan zet je bij die post een tegenaanval in gang. Het horigevak hoeft daarvoor niet bezet te zijn. Je handelt de tegenaanval af bij het tellen van de punten in je beurt.
Hoeveel vakken een rij heeft, hangt af van het aantal spelers. Speel je met drie spelers, dan telt het donkere vak met de 3 ook als vrij vak. Met vijf of meer spelers telt het vak met 5+ mee. Met twee of vier spelers sla je de donkere vakken over.
Tegenaanval
Heb je in je beurt een tegenaanval in gang gezet, dan handel je die af voordat je de gewone telling uitvoert. Iedere speler krijgt 3 punten voor elke eigen horige bij die verdedigingspost. Horigen op het horigevak tellen ook mee.
Daarna gaan alle horigen van die post terug naar de voorraad van hun eigenaar. Staat er een katapult op het katapultvak van die post, dan haal je die ook weg. Pas daarna tel je de punten zoals gewoonlijk.
Staan er bij de post voor monniken en abten bijvoorbeeld twee horigen van een tegenspeler, vier van jou en één van een derde speler, dan krijgt die tegenspeler 6 punten, jij 12 punten en de derde speler 3 punten.
De katapult
De belegeraars rukken op
Op 17 nieuwe landtegels en op de nieuwe riviertegel staan een of twee belegeringssymbolen. Trek je zo’n tegel, dan moet je eerst een katapult zetten op het katapultvak van de verdedigingspost die op de tegel staat. Dat doe je voordat je de tegel legt.
Staan er twee symbolen op de tegel, dan handel je ze af van links naar rechts. Staat er een vraagteken, dan kies je zelf een van de drie verdedigingsposten.
Op elk katapultvak past maar één katapult. Moet je een katapult zetten op een vak waar al een katapult staat, dan volgt er bij die post meteen een aanval.
Aanval
Bij een aanval krijgt iedere speler meteen 3 punten voor elke eigen horige bij de aangevallen verdedigingspost. Horigen op het horigevak tellen ook mee.
Heb je zelf geen enkele horige bij die post staan, dan moet je een horige uit het landschap terugnemen in je voorraad, als dat kan. Bij een aanval op de post voor ridders is dat een ridder, bij de post voor struikrovers een struikrover en bij de post voor monniken en abten een monnik of je abt. Heb je er meerdere, dan kies je er zelf een. Moeten meerdere spelers een horige weghalen, dan doen ze dat met de klok mee, te beginnen bij de speler die aan de beurt is.
Daarna gaan alle horigen van de aangevallen post terug naar de voorraad van hun eigenaar en haal je de katapult weg. Pas als alle aanvallen afgehandeld zijn, leg je de getrokken tegel en speel je je beurt zoals gewoonlijk verder.
Een voorbeeld maakt het duidelijk. Je trekt een tegel met een vraagteken en kiest de post voor monniken en abten, waar al een katapult staat. Jij en een tegenspeler hebben daar elk één horige staan en krijgen allebei 3 punten. Een derde speler heeft er geen horige en moet een van zijn monniken of zijn abt uit het landschap halen. Daarna verdwijnen de horigen en de katapult van de post.
Bijzondere landtegels
Een paar nieuwe tegels hebben een opbouw die je in het basisspel niet tegenkomt. Hieronder lees je hoe je ze behandelt.
Rotonde met vier richtingen
Deze tegel is geen eindpunt voor een weg. De weg splitst zich hier in vier richtingen en vormt samen één weg. Je voltooit die weg pas wanneer alle open uiteinden afgesloten zijn.
Weg met brug door een stad
Op deze tegel loopt de weg via een brug dwars door de stad heen. De stad blijft één geheel en is door de brug niet in tweeën gedeeld. De weg scheidt wel het weiland links van de weg van het weiland rechts ervan.
Riviertegel met weg
Op deze riviertegel eindigt een weg onder de rivier. Dat stuk weg verdeelt het weiland in twee delen.
Stad die tot in de hoek loopt
Op deze tegel loopt de stadsmuur tot in een hoek van de tegel. Daardoor verdeelt de stad het weiland in twee aparte delen.
Einde van het spel en puntentelling
Het spel eindigt zoals in het basisspel, nadat de laatste landtegel gelegd is. Voor de gewone eindtelling volgt bij elk van de drie verdedigingsposten nog een laatste tegenaanval, ongeacht hoeveel horigen er in de rij staan. Iedere speler krijgt daarbij 3 punten voor elke eigen horige bij de post, ook op het horigevak.
Bij de gewone eindtelling let je verder op het volgende:
- Bij de telling van de boeren geldt de burcht als een voltooide stad.
De speler met de meeste punten wint het spel.
