Hieronder lees je hoe je Carcassonne: Bodes & Burgemeesters speelt. Deze uitleg is gebaseerd op de officiële spelregels van Hans im Glück. De Nederlandse editie is van 999 Games. Bodes & Burgemeesters is de vijfde uitbreiding voor Carcassonne van Klaus-Jürgen Wrede. Elke speler krijgt drie nieuwe figuren en een eigen raadhuis. Met je burgemeester probeer je een ridder van een tegenspeler voor je te winnen, je vogelverschrikker helpt je in de weilanden en je bode rijdt na een telling door naar de volgende weg of stad.
Je hebt het basisspel Carcassonne nodig om met deze uitbreiding te spelen. Deze pagina beschrijft alleen wat de uitbreiding toevoegt of verandert. Voor alles wat hier niet aan bod komt, gelden de gewone regels van het basisspel. Je kunt Bodes & Burgemeesters combineren met andere uitbreidingen voor Carcassonne. In oudere edities stond Abdij & Burgemeester op de plek van de vijfde uitbreiding. Dat was een andere uitbreiding met een burgemeester die anders werkte.
Doel van het spel
Het doel blijft hetzelfde als in het basisspel. Je legt landtegels, zet je horigen in en probeert aan het einde van het spel de meeste punten te hebben. De nieuwe figuren geven je meer invloed op steden, wegen en weilanden waar al andere horigen staan. Het raadhuis geeft je één keer per spel de kans om een tegel precies te leggen waar je hem nodig hebt.
Voorbereiding
- Bouw het basisspel op zoals je gewend bent.
- Geef iedere speler de burgemeester, de bode en de vogelverschrikker in zijn eigen kleur.
- Geef iedere speler een raadhuistegel.
- Speel je met de minispeluitbreiding De Rivier, schud de nieuwe riviertegel dan door de andere riviertegels.
- Schud de overige nieuwe landtegels door de landtegels van het basisspel. Je herkent de 12 landtegels van deze uitbreiding aan het kleine burgemeestersymbool.
Spelverloop
In je beurt doe je nog steeds hetzelfde als in het basisspel. Je legt een landtegel, je mag een horige plaatsen en daarna tel je de punten van alles wat je met die tegel hebt voltooid.
De burgemeester, de bode en de vogelverschrikker zijn alle drie horigen. Je plaatst ze in plaats van een gewone horige en altijd op de tegel die je net gelegd hebt. Ze hebben elk een eigen sterkte en een eigen vaardigheid. De burgemeester en de vogelverschrikker komen in actie zodra hun tegel aan alle vier de kanten door andere tegels omringd is. De bode doet zijn werk nadat zijn weg geteld is. Het raadhuis kun je in een beurt leggen in plaats van een landtegel te trekken.
De burgemeester
De burgemeester plaatsen
In plaats van een gewone horige mag je je burgemeester in een stad zetten op de tegel die je net gelegd hebt. Anders dan een gewone horige mag de burgemeester in een stad staan waar al een andere burgemeester of een andere horige staat. Omgekeerd geldt dat niet. Omdat de burgemeester een horige is, mag je geen ridder zetten in een stad waar al een burgemeester staat.
De gunst van een ridder winnen
Legt een speler een tegel waardoor de tegel met jouw burgemeester aan alle vier de kanten een buurtegel heeft, dan mag je meteen de vaardigheid van je burgemeester gebruiken. Het maakt niet uit wie die tegel legt.
Heb je een gewone horige in je voorraad, dan mag je een gewone horige van een tegenspeler in de stad van je burgemeester vervangen door een van jouw horigen. De vervangen horige gaat terug naar de voorraad van zijn eigenaar. Daarmee heb je de gunst van die ridder gewonnen.
Daarna moet je de burgemeester terugnemen in je voorraad. Dat geldt ook als je zijn vaardigheid niet gebruikt hebt. Kunnen meerdere burgemeesters tegelijk in actie komen, dan handel je ze af met de klok mee, te beginnen bij de speler die aan de beurt is.
Tellen met de burgemeester
Maakt iemand een stad met je burgemeester af, dan tel je die gewoon. Bij het bepalen van de meerderheid heeft de burgemeester een sterkte van 0, terwijl een gewone horige een sterkte van 1 heeft. Staat je burgemeester alleen in een stad, dan krijg je de punten voor die stad. Staat er ook maar één gewone horige van een tegenspeler in, dan krijgt die tegenspeler de punten.
Na de telling neem je de burgemeester terug in je voorraad. Heb je zijn vaardigheid in dezelfde beurt al gebruikt bij het leggen van de tegel, dan stond hij niet meer in de stad en telt hij niet mee. De burgemeester doet ook mee aan de eindtelling.
De raadhuistegel
Het raadhuis leggen
Je mag in een beurt je raadhuistegel leggen in plaats van een nieuwe landtegel te trekken. Dat doe je één keer per spel, want iedere speler heeft maar één raadhuis. Je legt de tegel naast een willekeurige tegel die al in het spel ligt.
Het raadhuis past altijd. Het maakt niet uit welke wegen, steden of weilanden ertegenaan komen te liggen. Ook later mogen andere spelers tegels met alle soorten landschap naast het raadhuis leggen. Een weg of stad die tegen het raadhuis aan loopt, geldt aan die kant als afgesloten. Weilanden lopen niet via het raadhuis door.
Op een raadhuistegel mag je nooit een horige zetten.
Burgemeesters naar een crisisoverleg
Staat er een burgemeester op een tegel die direct aan een van de vier kanten van het nieuwe raadhuis grenst, dan moet die burgemeester terug naar de voorraad van zijn eigenaar. Zijn vaardigheid treedt daarbij niet in werking, ook niet als zijn tegel door het raadhuis aan alle vier de kanten omringd raakt. Hij is opgeroepen voor een crisisoverleg.
Tellen met het raadhuis
Maak je met je raadhuis een weg, stad of klooster af, dan tel je die gewoon. Het raadhuis zelf levert geen punten op. Het hoort niet bij een weg of stad, ook al sluit het die af. Bij een klooster telt het raadhuis niet mee als omringende tegel. Een klooster dat je met een raadhuis afmaakt, levert daardoor 8 punten op in plaats van 9. Hetzelfde geldt voor een tuin als je met de abt uit het basisspel speelt.
Het raadhuis aan het einde van het spel
Kun je aan het einde van het spel geen landtegel meer trekken, dan moet je je raadhuis alsnog leggen als je het nog hebt. Heb je het al gelegd, dan sla je je beurt over. Het spel eindigt pas wanneer alle raadhuistegels liggen.
De vogelverschrikker
De vogelverschrikker plaatsen
In plaats van een gewone horige mag je je vogelverschrikker in een weiland zetten op de tegel die je net gelegd hebt. Ook in een weiland waar al een vogelverschrikker of een andere horige staat, mag je hem neerzetten. Omdat de vogelverschrikker een horige is, mag je geen boer zetten in een weiland waar al een vogelverschrikker staat.
De vogelverschrikker in actie
Legt een speler een tegel waardoor de tegel met jouw vogelverschrikker aan alle vier de kanten een buurtegel heeft, dan mag je meteen een van zijn twee vaardigheden gebruiken.
- Heb je een gewone horige in je voorraad, dan mag je die als boer naast je vogelverschrikker zetten. De vogelverschrikker neem je dan terug in je voorraad. Het maakt niet uit of er al andere horigen in het weiland staan.
- Je mag de vogelverschrikker ook neerleggen en laten liggen. Een liggende vogelverschrikker telt voortaan als boer.
Wil je geen van beide vaardigheden gebruiken, dan moet je de vogelverschrikker terugnemen in je voorraad. Kunnen meerdere vogelverschrikkers tegelijk in actie komen, dan handel je ze af met de klok mee, te beginnen bij de speler die aan de beurt is.
Tellen met de vogelverschrikker
Vogelverschrikkers doen mee aan de telling van de boeren. Een liggende vogelverschrikker heeft net als een gewone horige een sterkte van 1. Een staande vogelverschrikker heeft een sterkte van 0. Verder tel je de weilanden zoals gewoonlijk.
Liggen er in een weiland bijvoorbeeld een liggende vogelverschrikker van jou en een gewone boer van een tegenspeler, dan staan jullie gelijk met elk een sterkte van 1. Een staande vogelverschrikker van een derde speler verandert daar niets aan. Jij en die tegenspeler krijgen dan allebei de punten voor het weiland.
De bode
De bode plaatsen
In plaats van een gewone horige mag je je bode op een weg zetten op de tegel die je net gelegd hebt. Daarbij gelden de gewone regels, dus alleen op een weg waar nog geen horige staat.
Tellen met de bode
Bij het bepalen van de meerderheid op een weg heeft de bode net als een gewone horige een sterkte van 1. Je telt de weg zoals gewoonlijk.
Na de telling van een weg met jouw bode mag je kiezen. Je neemt de bode terug in je voorraad of je laat hem over de voltooide weg doorrijden naar de volgende weg of stad. Welke wegen en steden daarvoor in aanmerking komen, hangt af van waar de voltooide weg eindigt. Zijn er meerdere mogelijkheden, dan kies je er een. Bestaat de gekozen weg of stad uit meerdere tegels, dan zet je de bode op een van die tegels naar keuze.
Het kan gebeuren dat je in dezelfde beurt eerst een bode of een andere horige plaatst en daarna bij de telling je bode laat doorrijden.
De bode rijdt naar de volgende weg
Eindigt de voltooide weg bij een kruispunt waar ook andere wegen eindigen, dan mag je de bode op een van die andere wegen zetten. Die weg mag nog niet voltooid zijn. Het maakt niet uit of er al horigen op die weg staan.
Een kruispunt is elke plek waar meerdere wegen eindigen, zoals een dorpje of een klooster. Een kruispunt beslaat altijd maar één tegel. Steden, weilanden en raadhuizen gelden niet als kruispunt.
De bode rijdt naar de volgende stad
Eindigt de voltooide weg bij een stad, dan mag je de bode die stad in laten rijden. Die stad mag nog niet voltooid zijn. Het maakt niet uit of er al horigen in de stad staan.
In een stad heeft de bode bij het bepalen van de meerderheid een sterkte van 1. Je telt de stad zoals gewoonlijk en neemt de bode daarna terug in je voorraad.
Maak je met een tegel meerdere wegen met bodes af, dan handel je de bodes af met de klok mee, te beginnen bij de speler die aan de beurt is.
Bijzondere landtegels
Een paar nieuwe tegels hebben een opbouw die je in het basisspel niet tegenkomt. Hieronder lees je hoe je ze behandelt.
Riviertegel met waterval
Op deze tegel stroomt de rivier via een waterval door een stad. Het weiland boven de stad loopt over de rivier heen door. Het weiland aan de onderkant is door de rivier in twee delen gesplitst.
Stad met brug
Op deze tegel verbindt een brug het bovenste en het onderste deel van een stad. De andere stad op de tegel loopt onder de brug door van links naar rechts en is door de brug dus niet in tweeën gedeeld.
Einde van het spel en puntentelling
Het spel eindigt niet meteen nadat de laatste landtegel getrokken is. Het eindigt pas wanneer ook alle raadhuistegels gelegd zijn. Bij de eindtelling let je op de volgende punten:
- De burgemeester doet mee aan de eindtelling met een sterkte van 0.
- Een liggende vogelverschrikker telt bij de boeren mee met een sterkte van 1. Een staande vogelverschrikker heeft een sterkte van 0.
- De bode telt op een weg of in een stad mee met een sterkte van 1.
De speler met de meeste punten wint het spel.
