Eeuwenlang keek de vesting van Carcassonne zwijgend toe hoe steden, wegen en kloosters om haar heen verrezen. In Carcassonne: Aanval & Afweer is die rust voorbij. Belegeraars slaan hun kamp op voor de muren, katapulten worden in stelling gebracht en jij moet kiezen of je meehelpt aan de verdediging of je kansen elders zoekt.
Carcassonne: Aanval & Afweer is de zevende uitbreiding voor Carcassonne in de vernieuwde reeks van 999 Games, ontworpen door Klaus-Jürgen Wrede en geïllustreerd door Marcel Gröber. Het is een moderne herwerking van de oudere uitbreiding De Katapult. In deze review lees je wat de uitbreiding toevoegt, hoe de verdedigingsposten werken en voor wie deze belegering de moeite waard is.
Een vesting die eindelijk meespeelt
Het thema van deze uitbreiding sluit naadloos aan op de naam van het spel. De vesting van Carcassonne, die tot nu toe vooral op de doos prijkte, ligt hier letterlijk midden op tafel. Twee grote forttegels vormen samen het nieuwe startlandschap en vervangen de vertrouwde starttegel. Op die vesting vind je drie verdedigingsposten, elk gekoppeld aan een type meeple. Ridders, reizigers en monniken met abten hebben ieder hun eigen post die bemand wil worden.
De belegering zelf komt binnen via de nieuwe landtegels. Zeventien daarvan dragen een belegersymbool en zodra je zo’n tegel trekt, rukken de belegeraars op. Er verschijnt een katapult bij een verdedigingspost en wie daar te weinig verdedigers heeft staan, betaalt daarvoor de prijs. Het thema voelt daardoor niet decoratief maar functioneel. Elke katapult die op tafel verschijnt, verhoogt merkbaar de druk.
Het materiaal is verzorgd en past qua stijl volledig bij de vernieuwde editie van Carcassonne. De forttegels zijn fraai geïllustreerd en de houten katapulten zijn een leuk tastbaar detail. De uitbreiding bevat bovendien een riviertegel, zodat ook liefhebbers van de mini-uitbreiding De Rivier aan hun trekken komen.
Spelmateriaal
- 18 landtegels (gemarkeerd met een belegersymbool op de achterkant)
- 17 landtegels met belegersymbool(en)
- 1 riviertegel met belegersymbool
- 2 forttegels (dubbelzijdig)
- 3 katapulten
- 12 standaard meeples (2 per kleur)
Opzet van het spel
- Geef elke speler de 2 extra meeples van zijn kleur.
- Leg beide forttegels in het midden van de tafel met de juiste zijde boven, afhankelijk van het aantal spelers (2 tot 3 of 4 en meer). Leg ze tegen elkaar aan zodat de afbeelding klopt.
- Leg de brontegel van de rivier aan een van de twee rivieruiteinden van de forttegel. Speel je zonder de regels van De Rivier, leg dan de meertegel aan het andere open uiteinde. Dit landschap vervangt de starttegel.
- Speel je met De Rivier, schud dan de nieuwe riviertegel door de gewone riviertegels en leg de meertegel onderop de stapel.
- Schud de overige nieuwe landtegels door de andere landtegels.
Hoe speel je Carcassonne: Aanval & Afweer?
Het doel blijft gelijk aan het basisspel. Je legt tegels, plaatst meeples en verzamelt de meeste punten. De uitbreiding voegt daar de vesting met drie verdedigingsposten aan toe.
Plaats je in je beurt een meeple als ridder, reiziger, monnik of abt, dan mag je daarnaast een standaard meeple op een vrij vakje in de rij van de bijbehorende verdedigingspost zetten. Plaats je een boer, dan mag je zelf een post kiezen en zet je jouw meeple op het speciale meeplevakje, waar meeples onbeperkt gestapeld mogen worden.
Trek je een tegel met een belegersymbool, dan plaats je eerst een katapult bij de afgebeelde verdedigingspost. Staat daar al een katapult, dan volgt een aanval. Iedereen scoort 3 punten per eigen meeple bij die post, maar wie daar niemand heeft staan, moet een bijbehorende meeple uit het speelveld terugnemen. Wie de laatste plek in een rij bezet, ontketent juist een tegenaanval, waarbij alle verdedigers punten opleveren en de katapult wordt verdreven. Aan het einde van het spel volgt bij elke post nog een laatste tegenaanval en telt de vesting voor de boeren als een voltooide stad.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Speleigenschappen
Deze uitbreiding verschuift de balans van Carcassonne merkbaar richting interactie. De verdedigingsposten zijn gedeeld terrein waar alle spelers belang bij hebben, en de timing van aanvallen en tegenaanvallen wordt een spel op zich. Wil je de rij vol maken om zelf de tegenaanval te ontketenen, of wacht je tot een ander dat risico neemt? Tegelijk blijft het geluk een rol spelen, want jij bepaalt niet wanneer de belegersymbolen uit de stapel komen. De dreiging van de aanval zorgt er bovendien voor dat je ook buiten je eigen beurt oplet, omdat een katapult van een ander jou zomaar een meeple kan kosten. De herspeelbaarheid is prima, zeker omdat de uitbreiding goed combineert met andere uitbreidingen.
Voor wie is dit spel?
Aanval & Afweer is bedoeld voor spelers die het basisspel goed kennen en toe zijn aan meer interactie aan tafel. De regels zijn niet ingewikkeld, maar de samenhang tussen verdedigingsposten, meeplevakjes en katapulten vraagt even gewenning. Voor een allereerste kennismaking met Carcassonne is dit daarom niet de beste eerste stap. Wie juist vindt dat het basisspel soms wat te vriendelijk naast elkaar wordt gespeeld, krijgt hier precies de spanning die daaraan ontbreekt. De uitbreiding komt het best tot zijn recht met drie of meer spelers, omdat de strijd om de posten dan het felst is. Met twee spelers werkt alles prima, al is de druk op de vesting dan wat milder.
Wat is er anders aan deze nieuwe versie?
Wie de oude uitbreiding kent, hoeft overigens niet bang te zijn voor een herhaling van zetten. De Katapult uit 2008 was een behendigheidsspel waarin je met een houten katapult fiches over tafel schoot om meeples omver te werpen, te verwisselen of doelen te raken. Dat fysieke minispel is in Aanval & Afweer volledig geschrapt. De katapulten zijn nu passieve spelstukken die de oprukkende belegeraars verbeelden, en daarvoor in de plaats kwam een tactisch systeem van verdedigingsposten, aanvallen en tegenaanvallen dat netjes binnen de vertrouwde spelstructuur past. De naam en het volgnummer zijn gebleven, maar verder is dit in de praktijk een gloednieuwe uitbreiding.
Conclusie
Met deze zevende uitbreiding krijgt de vesting van Carcassonne voor het eerst een echte rol in het spel, en dat pakt erg goed uit. De verdedigingsposten voegen een laag van gedeelde belangen en risicoafweging toe zonder het spel te verzwaren, en de katapulten zorgen voor een dreiging die het trekken van tegels net iets spannender maakt. Minpuntje is dat de uitbreiding met twee spelers wat van haar scherpte verliest en dat beginnende spelers even moeten wennen aan de nieuwe samenhang. Voor iedereen die Carcassonne regelmatig speelt en meer interactie zoekt, is dit een aanrader.
