Al meer dan twintig jaar is dit de eerste uitbreiding die elke Carcassonne-speler aanschaft. Kathedralen die steden kostbaar maken, herbergen die wegen verdubbelen, de grote meeple en de zesde spelerskleur. In Carcassonne: Kathedralen & Herbergen krijgt die klassieker een nieuw jasje, en stiekem ook één regelwijziging die de veteranen zal verbazen.
Carcassonne: Kathedralen & Herbergen is de eerste uitbreiding in de vernieuwde reeks van 999 Games, ontworpen door Klaus-Jürgen Wrede en geïllustreerd door Marcel Gröber. Het is de nieuwe versie van de gelijknamige uitbreiding die ooit simpelweg als De Uitbreiding debuteerde. In deze review lees je wat deze evergreen toevoegt aan het basisspel en wat er in deze editie is veranderd.
De onmisbare eerste stap
Waar de latere uitbreidingen in de reeks steeds een eigen thema meebrengen, is deze eerste uitbreiding vooral meer Carcassonne. Herbergen nestelen zich aan de wegen, kathedralen verrijzen in de steden en het landschap groeit met een flinke stapel extra tegels. Juist die bescheidenheid is altijd de kracht van deze uitbreiding geweest. Ze verandert het spel niet, ze maakt het groter en spannender.
De twee gebouwen geven de bestaande projecten meer gewicht. Een herberg aan een weg verdubbelt de opbrengst, een kathedraal maakt elke stadstegel 3 punten waard. Daarnaast introduceert de doos de grote meeple, een flinke uitvoering van de bekende figuur die bij het bepalen van meerderheden voor twee telt. En dan is er nog de roze set meeples inclusief abt, waarmee een zesde speler kan aanschuiven. Voor grote gezinnen en spelgroepen is dat alleen al reden genoeg om deze uitbreiding in huis te halen.
Het materiaal sluit naadloos aan op de vernieuwde editie van het basisspel. De kathedraal is een prachtige blikvanger op de tegels, de herbergen liggen herkenbaar aan hun vijvertjes en ook hier zit een riviertegel in de doos voor wie met De Rivier speelt. Met 24 landtegels is dit bovendien de best gevulde doos van de reeks tot nu toe.
Spelmateriaal
- 24 landtegels (gemarkeerd met een meeplesymbool op de achterkant)
- 2 tegels met kathedraal
- 7 tegels met herberg
- 1 riviertegel met herberg
- 6 scorefiches 50/100 (voor- en achterkant)
- 6 grote meeples
- 8 standaard meeples en 1 abt in het roze (waarmee een zesde speler kan meedoen)
Opzet van het spel
- Geef elke speler de grote meeple van zijn kleur.
- Leg de 6 scorefiches met 50/100 klaar. Pak zo’n fiche zodra je het getoonde puntenaantal bereikt.
- Speel je met de mini-uitbreiding De Rivier, schud dan de nieuwe riviertegel door de gewone riviertegels.
- Schud de overige nieuwe landtegels door de andere landtegels.
Hoe speel je Carcassonne: Kathedralen & Herbergen?
Het doel en de beurtstructuur blijven volledig ongewijzigd. De uitbreiding voegt tegels en één nieuwe figuur toe.
Voltooi je een weg waaraan een of meer herbergen liggen, dan scoor je 2 punten per tegel in plaats van 1. De bonus telt maar één keer, hoeveel herbergen er ook aan de weg liggen. Voltooi je een stad met een kathedraal erin, dan levert elke tegel en elk wapenschild 3 punten op in plaats van 2. Blijft een weg met herberg of een stad met kathedraal aan het einde van het spel onvoltooid, dan scoor je gewoon 1 punt per tegel en wapenschild, zoals bij elk ander onvoltooid project.
De grote meeple zet je in plaats van een gewone meeple in als reiziger, ridder, monnik of boer. Bij het bepalen van de meerderheid telt hij als twee standaard meeples, waarmee je een project van een ander kunt overnemen of je eigen positie kunt verstevigen. De scorefiches ten slotte zijn een geheugensteuntje. Ga je over de 50 punten op het scorespoor, dan pak je een fiche en tel je die aan het einde gewoon bij je score op.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Speleigenschappen
Deze uitbreiding verdiept het basisspel zonder er iets aan toe te voegen wat uitleg vraagt. De kathedralen en herbergen maken de vraag wanneer een project groot genoeg is een stuk interessanter, want een stad met kathedraal groeit razendsnel in waarde en wordt daarmee ook een aantrekkelijker doelwit voor kapers. Daar komt de grote meeple om de hoek kijken, die de strijd om meerderheden op scherp zet. Wie zijn dubbele kracht op het juiste moment inzet, kan een vette stad zomaar inpikken, en wie hem te vroeg verspeelt, mist hem later. De interactie neemt daardoor merkbaar toe, terwijl het geluk van het tegeltrekken gewoon leidend blijft voor welke mogelijkheden je hebt. De herspeelbaarheid wordt vergroot door de extra tegels, die het landschap gevarieerder en de potjes net wat langer maken.
Voor wie is dit spel?
Dit is en blijft de logische eerste uitbreiding voor iedereen die het basisspel kent en meer wil. De regels zijn in één minuut uitgelegd, waardoor ook gezinnen met jonge spelers moeiteloos instappen. Groepen van zes personen kunnen nergens anders terecht, want dit is de enige uitbreiding in de reeks die een extra spelerskleur bevat. Gevorderde spelers halen hun plezier uit de grote meeple en de machtsstrijd rond de kathedraalsteden. Eigenlijk is er maar één groep voor wie deze uitbreiding minder vanzelfsprekend is, en dat zijn spelers die Carcassonne bewust klein en kort willen houden, want de extra tegels rekken de speelduur op.
Oud versus nieuw: wat is er veranderd?
Op het eerste gezicht is dit een van de trouwste heruitgaven in de reeks. Herbergen, kathedralen, de grote meeple, de scorefiches en de roze spelersset zitten allemaal weer in de doos en werken zoals je ze kent. De doos is wel beter gevuld, met 24 landtegels tegenover 18 in de vorige editie, een extra herberg en de riviertegel die in deze reeks inmiddels standaard is.
De echte verrassing zit in één zin van de spelregels. In alle vorige edities was de herberg en de kathedraal een gok. Bleef je weg met herberg of je stad met kathedraal aan het einde van het spel onvoltooid, dan leverde die helemaal niets op. Dat alles-of-nietsprincipe is geschrapt. Onvoltooide projecten met herberg of kathedraal scoren nu gewoon 1 punt per tegel en wapenschild, net als elk ander onvoltooid project. Daarmee verdwijnt het meest gedurfde kantje van deze klassieker. De kathedraal is geen tweesnijdend zwaard meer waarmee je een tegenstander in een te grote stad kon lokken, maar een zuivere bonus. Nieuwe spelers zullen de soepelere regel waarderen, terwijl veteranen het oude risico wellicht gaan missen. Gelukkig is er niets dat je tegenhoudt om met de oude regel te blijven spelen als je die spanning liever behoudt.
Conclusie
Sommige uitbreidingen zijn een leuk extraatje, deze is een fundament. De herbergen en kathedralen geven de vertrouwde projecten meer gewicht, de grote meeple brengt de strijd om meerderheden tot leven en de zesde spelerskleur maakt de tafel compleet. Dat alles zonder één regel die uitleg vraagt, waardoor dit de ideale eerste aanschaf naast het basisspel blijft. De keuze om het alles-of-nietsrisico van herberg en kathedraal te schrappen, maakt deze editie vriendelijker maar ook iets tammer, al is dat met een huisregel zo teruggedraaid. Wie Carcassonne regelmatig speelt, hoort deze uitbreiding simpelweg in de kast te hebben staan.
