Nog een beurt. Weinig woorden klinken een Carcassonne-speler zo zoet in de oren, en precies dat is wat de bouwmeester je bezorgt. In Carcassonne: Kooplieden & Bouwmeesters bouw je sneller, handel je slimmer en stuur je zelfs een varken de wei in, en dat alles in een van de meest geliefde uitbreidingen van de reeks.
Carcassonne: Kooplieden & Bouwmeesters is de tweede uitbreiding in de vernieuwde reeks van 999 Games, ontworpen door Klaus-Jürgen Wrede en geïllustreerd door Marcel Gröber. Het is de nieuwe versie van de gelijknamige klassieker uit 2003. In deze review lees je hoe de handelswaren, de bouwmeester en het varken werken, en waarom vooral die laatste twee flink op de schop zijn gegaan.
Handel en bouwdrift in de steden
Na de kathedralen van uitbreiding 1 richt deze tweede uitbreiding zich op de economie van Carcassonne. Kooplieden en bouwmeesters trekken naar de steden. Wie steden met handelswaren voltooit, sleept kippen, graan en stof binnen, en wie zijn bouwmeester slim inzet, bouwt in een moordend tempo verder aan zijn projecten. Het varken completeert het plaatje op de weilanden, waar de boeren wel wat hulp kunnen gebruiken.
De drie elementen bedienen elk een ander deel van het spel en dat maakt de uitbreiding aangenaam veelzijdig. De handelswaren geven je een reden om ook andermans steden af te bouwen, want de fiches gaan naar wie de laatste tegel legt, niet naar wie er meeples in heeft staan. De bouwmeester versnelt je eigen plannen, en het varken geeft de boeren tussentijds iets te vieren. Alles grijpt terug op bestaande spelonderdelen, waardoor de uitbreiding vertrouwd aanvoelt ondanks de nieuwe figuren.
Het materiaal zit netjes in elkaar. De bouwmeester is een statige verschijning met een lange mantel, het varken is simpelweg vertederend en de handelswaarfiches zijn helder vormgegeven. De tegels sluiten aan op de vernieuwde stijl van het basisspel en ook hier ontbreekt de riviertegel niet.
Spelmateriaal
- 24 landtegels (gemarkeerd met een varkenssymbool op de achterkant)
- 19 landtegels met handelswaarsymbool
- 1 riviertegel met handelswaarsymbool
- 20 handelswaarfiches (9 x kip, 6 x graan, 5 x stof)
- 6 varkens
- 6 bouwmeesters
Opzet van het spel
- Geef elke speler het varken en de bouwmeester van zijn kleur.
- Leg de handelswaarfiches naast het speelveld als algemene voorraad.
- Speel je met de mini-uitbreiding De Rivier, schud dan de nieuwe riviertegel door de gewone riviertegels.
- Schud de overige nieuwe landtegels door de andere landtegels.
Hoe speel je Carcassonne: Kooplieden & Bouwmeesters?
Het doel en de beurtstructuur blijven ongewijzigd. De uitbreiding voegt handelswaren en twee speciale figuren toe.
Voltooi je een stad waarin een of meer handelswaarsymbolen staan, dan wordt de stad eerst gewoon gescoord. Daarna ontvang jij als voltooier voor elk symbool het bijbehorende fiche uit de voorraad. Het maakt daarbij niets uit wie er meeples in de stad had staan. Bij de eindtelling scoort de speler met de meeste fiches van een soort 10 punten, en bij een gelijke stand krijgen alle betrokken spelers die 10 punten.
De bouwmeester wijs je toe op het moment dat je een meeple als reiziger of ridder plaatst. Je zet haar naast die meeple, want een bouwmeester staat nooit alleen. Leg je in een latere beurt een tegel die de weg of stad van je bouwmeester voortzet, dan zet je haar naast de trekstapels en krijg je aan het einde van je beurt direct een extra beurt. Je bouwmeester keert daarbij terug naar je voorraad, klaar om opnieuw te worden ingezet.
Het varken wijs je op dezelfde manier toe wanneer je een boer plaatst. Zodra ergens een stad met minstens één wapenschild wordt voltooid en gescoord, worden alle varkens gewaardeerd. Elke speler scoort direct 3 punten voor elke voltooide stad die aan het weiland van zijn varken grenst, zonder dat meerderheden een rol spelen. Daarna keert het varken terug naar je voorraad en mag je desgewenst ook de bijbehorende boer terugnemen.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Speleigenschappen
Dit is de uitbreiding voor de tacticus. De handelswaren veranderen je kijk op het bord, want opeens is het aantrekkelijk om de vastgelopen stad van een tegenspeler af te bouwen en de fiches zelf op te strijken. De bouwmeester beloont vooruit plannen. Wanneer zet je haar in, en op welk project, zodat die extra beurt op het juiste moment valt? Een goed getimede dubbele beurt waarin je een stad sluit en meteen een nieuw project opzet, voelt elke keer weer als winst. Het varken voegt daar een tussentijdse beloning voor de boeren aan toe, met de interessante bijvangst dat je een vastzittende boer kunt bevrijden. Het geluk van het trekken van tegels blijft aanwezig, maar deze uitbreiding geeft je meer manieren dan ooit om er iets tegenover te stellen. De interactie verloopt subtiel, via de wedloop om de fiches en het gunnen of afpakken van voltooide steden.
Voor wie is dit spel?
Kooplieden & Bouwmeesters is de uitbreiding voor spelers die Carcassonne strategischer willen maken zonder het spel te verzwaren. De losse regels zijn eenvoudig, al vraagt het goed benutten van de bouwmeester en het varken inzicht dat je pas na een aantal potjes spelen ontwikkelt. Daarmee is dit minder een uitbreiding voor de allereerste kennismaking en meer een tweede of derde aanschaf voor wie het basisspel inmiddels goed kent. Wie vooral speelse of visuele toevoegingen zoekt, is bij uitbreiding 9 of 10 beter af, want hier zit de winst in de spelkeuzes en niet in het spektakel. De uitbreiding werkt met twee tot zes spelers en de wedloop om de handelswaren wordt feller naarmate er meer kooplieden aan tafel zitten.
Oud versus nieuw: wat is er veranderd?
Wie de oude versie kent, herkent de drie pijlers meteen, maar onder de motorkap is dit een van de grondigst herziene uitbreidingen van de reeks. De handelswaren werken nog precies zoals vroeger, al is de wijn vervangen door de kip. De wijngaarden zijn sinds uitbreiding 9 immers een eigen spelonderdeel, dus de kippen nemen het stokje over met exact dezelfde verdeling van fiches.
De bouwmeester werkt wezenlijk anders. Vroeger zette je haar in een eigen beurt op een weg of stad waar al een meeple van jou stond, waarna ze daar bleef staan en je telkens opnieuw een dubbele beurt bezorgde zolang je dat project uitbouwde. Nu plaats je haar gratis mee op het moment dat je een reiziger of ridder inzet, maar keert ze na één dubbele beurt terug naar je voorraad. De bouwmeester kost je dus geen beurt meer, maar levert per plaatsing ook maar één versnelling op. Dat maakt haar minder dominant en de keuze wanneer je haar inzet juist interessanter.
Het varken is compleet herontworpen. In de oude versie bleef het tot het einde in de wei staan en maakte het elke aangrenzende voltooide stad bij de eindtelling 4 in plaats van 3 punten waard, mits je de meerderheid had. Nu scoort het varken al tijdens het spel, telkens wanneer een stad met wapenschild wordt voltooid, zonder meerderheidsvereiste en met de optie om je boer mee terug te nemen. Van een stille eindspelbonus is het varken veranderd in een actief spelonderdeel. Tot slot is de stoffen zak uit de doos verdwenen en de riviertegel erbij gekomen. Al met al voelt deze editie sneller en dynamischer dan zijn voorganger, al leveren veteranen er de vertrouwde macht van de oude bouwmeester voor in.
Conclusie
Wie na het basisspel op zoek is naar meer diepgang, komt vroeg of laat bij deze uitbreiding uit. De handelswaren geven het voltooien van steden een tweede dimensie, de dubbele beurt van de bouwmeester blijft een heerlijk beloningsmoment en het herontworpen varken maakt de weilanden eindelijk ook tijdens het spel de moeite waard. De ingrepen in bouwmeester en varken maken deze editie vlotter en gebalanceerder dan de oude, al zullen sommige veteranen de almachtige bouwmeester van vroeger missen. Voor tactisch ingestelde spelers is dit naast Kathedralen & Herbergen de meest waardevolle uitbreiding van de reeks.
