Carcassonne: Toernooien & Emblemen – Uitbreiding 6 Review

Bluffen in Carcassonne, wie had dat gedacht. In Carcassonne: Toernooien & Emblemen schuif je gedekt embleemfiches onder je meeples, en pas als de koning het toernooi opent, blijkt wie er werkelijk kwam om te winnen en wie zich alleen maar groter voordeed. Het koninklijke toernooi brengt daarmee iets naar het tegellandschap wat de reeks nog niet kende.

Carcassonne: Toernooien & Emblemen is de zesde uitbreiding in de vernieuwde reeks van 999 Games, ontworpen door Klaus-Jürgen Wrede en geïllustreerd door Marcel Gröber. Anders dan de meeste delen in deze reeks is dit geen heruitgave maar een volledig nieuw ontwerp, dat het volgnummer overneemt van het oude Graaf, Koning en Consorten. In deze review lees je hoe het toernooi werkt, waarom je meeples gaat nomineren en hoe deze nieuwkomer zich verhoudt tot zijn naamgenoot van vroeger.

Het koninklijke toernooi strijkt neer

Carcassonne maakt zich op voor het toernooi van de koning. Het toernooiterrein, een grote dubbelbrede tegel vol tribunes en tenten, vervangt de starttegel en vormt het hart van het landschap. Jij nomineert je ridders, reizigers en boeren voor de wedstrijden, en wie op het juiste moment met het grootste project en het sterkste embleem voor de dag komt, wint prijzen. De winnaar krijgt zelfs een standbeeld met zijn embleem erop, een eerbetoon dat aan het einde van het spel punten oplevert.

Het kernidee is even simpel als spannend. Elke speler bezit vijf emblemen met de waarden 0, 1, 2, 3 en 5, en die schuif je gedekt onder je genomineerde meeples. Niemand weet dus of die ridder in de grote stad zijn nominatie kracht bijzet met een 5 of met een brutale 0. Pas tijdens het toernooi gaan de emblemen open en telt iedereen zijn toernooiwaarde bij elkaar. Dat verborgen getal maakt van elke nominatie een kleine pokerzet.

Het materiaal onderstreept de feestvreugde. De goudkleurige kroon wandelt over het toernooiterrein en wijst aan welke discipline aan de beurt is, de prijstegels tonen steden met een standbeeld en de dertig schildvormige emblemen dragen vrolijke wapendieren per kleur. Ook hier zit een riviertegel in de doos, en de toernooitegel heeft zelfs een dubbelzijdige uitvoering met en zonder rivier.

Spelmateriaal

• 9 landtegels (gemarkeerd met een kroonsymbool op de achterkant)
• 8 gewone landtegels
• 1 riviertegel
• 12 prijstegels
• 1 toernooitegel (dubbelzijdig, met en zonder rivier)
• 30 emblemen (6 sets van 5, met de waarden 0, 1, 2, 3 en 5)
• 1 kroon

Opzet van het spel

• Geef elke speler de set van 5 emblemen in zijn kleur. Leg je emblemen gedekt voor je neer.
• Speel je met de mini-uitbreiding De Rivier, leg de toernooitegel dan apart en schud de nieuwe riviertegel door de gewone riviertegels. Speel je zonder, leg dan de toernooitegel als starttegel in het midden, met de kant zonder rivier boven.
• Schud de prijstegels en leg ze gedekt apart. Schud de overige nieuwe landtegels door de andere landtegels.
• Verdeel de landtegels in een vast aantal stapels, afhankelijk van het aantal spelers, en leg op elke stapel behalve de eerste een aantal gedekte prijstegels. De overige prijstegels vormen de laatste stapel.
• Zet de kroon op het aangegeven startvak van het toernooiterrein.

Hoe speel je Carcassonne: Toernooien & Emblemen?

Het doel en de beurtstructuur blijven ongewijzigd, maar het tegeltrekken krijgt een ritme. Je mag alleen trekken van de stapel zonder prijstegels erbovenop, en zodra die stapel leeg is, barst er eerst een toernooi los voordat het spel verdergaat.

Tijdens het spel nomineer je meeples. Leg je een tegel die het project van een van je reizigers, ridders of boeren voortzet, dan mag je een embleem naar keuze gedekt onder die meeple schuiven. Eén nominatie per beurt, en de waarde blijft geheim. Wordt een genomineerde meeple later gescoord of verwijderd, dan keert het embleem terug naar je voorraad.

Bij een toernooi bepaalt de kroon de discipline: het wegtoernooi, het stadstoernooi of het weilandtoernooi. Elke speler met een genomineerde meeple in die categorie moet één passend embleem onthullen. Je toernooiwaarde is het getal op het embleem plus de grootte van het project. Bij wegen en steden telt elke tegel mee, bij het weilandtoernooi tellen de tegels rondom je boer, en staat die al volledig ingebouwd, dan telt zelfs de tweede ring eromheen. De hoogste en de op één na hoogste waarde winnen elk een prijstegel, en vanaf vijf spelers ook de nummer drie. Wie ongedeeld eerste wordt, houdt bovendien zijn onthulde embleem.

Een gewonnen prijstegel leg je aan het begin van een volgende beurt in het landschap, nog vóór je gewone tegel. Elke prijstegel toont een stad met een standbeeld, en heb je je embleem mogen houden, dan prijkt dat voortaan op dat standbeeld. Bij de eindtelling levert elk eigen embleem op een standbeeld 3 punten op per wapenschild in die stad, voltooid of niet. Na elk toernooi schuift de kroon door naar de volgende discipline, en na het laatste toernooi eindigt het spel zodra alle gewonnen prijstegels zijn gelegd.

De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.

Speleigenschappen

Deze uitbreiding geeft Carcassonne een klok en een pokergezicht. De stapels met prijstegels erop maken zichtbaar wanneer het volgende toernooi losbarst, en dat aftellen verandert je hele planning. Je wilt op het juiste moment een groot project met een genomineerde meeple klaar hebben staan, maar een project dat te vroeg wordt voltooid, verliest zijn nominatie weer. Daarbovenop komt het bluffen met de emblemen. Een 0 onder een reusachtige stad kan genoeg zijn om te winnen, terwijl je 5 verspild is als de concurrentie toch niet komt opdagen. Het inschatten van wat je tegenspelers onder hun meeples hebben geschoven, is minstens zo belangrijk als je eigen bouwwerk. De interactie is daardoor hoog zonder dat er ook maar één meeple sneuvelt, en het geluk beperkt zich tot het trekken van tegels, want de toernooien zelf zijn volledig het werk van de spelers. Wel vraagt de opzet met de vaste stapelvolgorde wat meer voorbereiding dan je van een Carcassonne-uitbreiding gewend bent.

Voor wie is dit spel?

Toernooien & Emblemen is er voor spelers die het basisspel kennen en zin hebben in iets werkelijk nieuws. Wie alle heruitgaven al in de kast heeft staan, vindt hier voor het eerst een grote uitbreiding zonder voorganger, en alleen dat maakt hem voor verzamelaars al interessant. Spelers die houden van bluffen en van elkaar in de gaten houden, zitten hier helemaal goed. Voor jonge kinderen is het verborgen bieden wat abstract, en puristen die Carcassonne om het pure tegelleggen spelen, moeten weten dat het toernooiritme het spel merkbaar structureert. De uitbreiding werkt met twee tot zes spelers, al komt het bluffen met drie of meer spelers het best tot zijn recht, omdat er dan echt iets te raden valt.

Oud versus nieuw: wat is er veranderd?

Hier past een andere vraag, namelijk wat er nog over is, en het antwoord is niets behalve het volgnummer. Het oude Graaf, Koning en Consorten uit 2012 was geen samenhangende uitbreiding maar een verzameldoos met vier mini-uitbreidingen. De koning en de roofridder beloonden de bouwers van de grootste stad en de langste weg, de cultusplaatsen daagden naburige kloosters uit tot een race om 9 punten, de graaf waakte over een twaalfdelige stad Carcassonne waarin je meeples kon stallen voor latere tellingen, en De Rivier II bood een alternatieve rivier met vulkaan en varkenskudde.

Van dat alles keert in Toernooien & Emblemen helemaal niets terug. Geen graaf, geen koning, geen cultusplaatsen en geen tweede rivier. In hun plaats staat één samenhangend ontwerp rond het toernooi, met de emblemen, de prijstegels en de kroon als volledig nieuwe elementen. Wel is er een verre echo hoorbaar. Waar koning en roofridder ooit beloningen waren voor de grootste stad en de langste weg, draait ook het toernooi om de vraag wie op het beslissende moment het grootste project bezit. Die wedloopgedachte is gebleven, maar dan uitgewerkt met verborgen inzetten en vaste meetmomenten in plaats van een simpele titel voor de koploper. Wie aan het oude nummer 6 gehecht is, moet de losse onderdelen daarvan dus koesteren, want dit is geen vervanging maar een generatiewissel.

Conclusie

Eindelijk weer eens iets dat nog niemand aan tafel kent, en wat voor iets. Het toernooi geeft Carcassonne een spanningsboog met vaste climaxmomenten, en de verborgen emblemen voegen een laagje bluf toe dat goed bij het spel past. Dat alles zonder agressie, want er sneuvelt geen enkele meeple, terwijl de onderlinge strijd feller voelt dan in menige gemene uitbreiding. De opzet met de tegelstapels vraagt even aandacht en het verborgen bieden is niet voor de allerjongsten, maar daar staat een uitbreiding tegenover die de reeks werkelijk iets nieuws geeft. Voor wie na tien vertrouwde dozen dacht alles gezien te hebben, is dit toernooi een uitnodiging die je niet afslaat.