Davos Review

Ergens in een Zwitsers congrescentrum zitten de rijkste mensen ter wereld bij elkaar. Officieel praten ze over een betere wereld, maar ondertussen kopen ze bedrijven op en zetten ze parlementen naar hun hand. In Davos schuif jij aan in die zaal, met een handvol kapitaal en een geheime agenda op zak.

Davos is het eerste spel van de Nederlandse ontwerper Martijn Snelder en verschijnt bij zijn eigen uitgeverij Marty.Games. In het basisspel strijden twee tot vijf spelers om de meeste invloed in bedrijven en politieke partijen. Met de varianten in de doos speel je met maximaal acht spelers. In deze review lees je hoe dat in zijn werk gaat, waarom de stemming over nieuwe wetten het moment is waar alles om draait en bij welk spelers de satire het goed doet.

Een betere wereld, volgens de aandeelhouders

Het thema van Davos is een knipoog die door het hele spel loopt. De wereld is verdeeld in vier blokken (Amerika, Europa, het mondiale Zuiden en China) en in elk blok liggen bedrijven uit sectoren als Big Banking, Big Energy, Big Pharma en Big Tech. Die bedrijven hebben namen en slogans die direct de toon zetten. Hamburgerketen O’Beez belooft “We care about fat” en farmaceut Pill & Bill vat het samen met “You take the pill, you pay our bill”. Het spelregelboek doet vrolijk mee, want het leest als de toespraak van een voorzitter die je plechtig welkom heet op het forum om samen de wereld te verbeteren.

Die humor is ook in de regels zelf verwerkt. Levert een wet winst op, dan gaat die rechtstreeks naar je eigen voorraad. Een verlies haal je daarentegen uit het bedrijf, want dat is volgens het regelboek uiteraard niet jouw schuld. Raakt een bedrijf daardoor leeg, dan gaat het failliet en verdwijnt het van het bord, terwijl jij de winst van eerder lekker houdt. De witte dissidenten spelen in dat verhaal de dwarsliggers. Die neutrale schijfjes stemmen koppig volgens hun ideologie (links, midden of rechts) en laten zich door niemand overhalen. Zo is bijna elke regel ook een grap over macht en verantwoordelijkheid, waardoor het thema veel meer is dan alleen een decor.

Het spelbord is zwart en sober, met voor elk parlement een witte halve cirkel waarin de partijen hun plek hebben. Daartegen steken de kaarten fel af met glanzende fotobeelden die per sector een eigen neonkleur hebben. Je assets zijn stevige houten schijfjes, waarvan er 250 in de doos zitten, verdeeld over drie bakjes die je tussen de spelers naast het bord zet. Op de wetsvoorstellen en doelkaarten staat een QR-code die je naar extra uitleg en voorbeelden op de website van het spel brengt. Dat is handig tijdens de eerste potjes, al moet je er dan wel je telefoon bij pakken.

Wat zit er in de doos?

Basisspel

• 1 dubbelzijdig spelbord (basiskant en grote kant)
• 12 bedrijfskaarten (corps)
• 12 wetsvoorstellen (bills)
• 24 doelkaarten (goals)
• 5 ledenkaarten (member cards)
• 8 spelershulpkaarten
• 1 startspelerkaart
• 250 assets (houten schijfjes in rood, goud, blauw, zwart en wit)
• 3 bakjes voor de schijfjes

Extra materiaal voor de modules

• 9 extra bedrijfskaarten
• 19 extra wetsvoorstellen
• 12 extra doelkaarten
• 15 controlekaarten (control cards)
• 5 extra ledenkaarten
• 50 overwinningsfiches

De wereld klaarzetten

1. Leg het spelbord met de basiskant naar boven. Haal de kaarten met een driehoekje op de achterkant uit de stapels, want die horen bij de modules.
2. Schud de bedrijfskaarten, de wetsvoorstellen en de doelkaarten apart en leg ze op hun plek op het bord.
3. Iedere speler krijgt een spelershulpkaart, een doelkaart die hij geheim houdt, een ledenkaart in zijn kleur en 5 assets. Wit is alleen een spelerskleur als je met vijf spelers speelt.
4. Zet de bakjes met schijfjes naast het bord, ook het bakje met de witte schijfjes van de dissidenten.
5. Laat de startspelerkaart rondtollen. De speler naar wie de kaart wijst, begint en krijgt de kaart.
6. Leg in elk van de vier blokken een wetsvoorstel open. Elke wet heeft een ideologie: links (L), midden (C) of rechts (R).
7. Leg in elk blok een bedrijf op de positie die past bij de ideologie van de wet. Leg daarna een bedrijfskaart open als aflegstapel en draai de bovenste kaart van de trekstapel om.
8. Speel je met vier spelers of minder, zet dan in elk blok een witte dissident in de partij en in het bedrijf met dezelfde ideologie als de wet.
9. Leg een doelkaart open als aflegstapel en draai de bovenste kaart van de doelstapel om.

Hoe speel je Davos?

Een potje Davos duurt drie jaar en je doel is om aan het einde de meeste overwinningspunten te hebben. Die punten haal je met je geheime doelkaarten. Op zo’n kaart staat bijvoorbeeld dat je de grootste moet zijn in een bedrijf uit Big Pharma en in een partij in Europa. De grootste ben je als je ergens meer assets hebt staan dan elke andere speler afzonderlijk, de dissidenten meegerekend.

Elk jaar begint met een reeks beurten waarin je je assets op het bord zet. In je beurt leg je een aantal assets naar keuze op één plek. Dat kan een nieuw bedrijf zijn, dat je van de open kaart, de aflegstapel of uit twee blinde kaarten kiest en op een lege plek op het bord legt. Je kunt ook bijleggen in een bedrijf dat er al ligt of in een politieke partij, ook als daar al assets van anderen staan. Wil je liever een nieuw doel, dan betaal je twee assets aan de bank en mag je daarna een van je oude doelen afleggen. Zo gaat het rond tot iedereen gepast heeft. De eerste die past, wordt startspeler voor het volgende jaar en krijgt er een asset bij. De laatste die overblijft, krijgt nog een gewone beurt en betaalt daarna voor elke extra beurt een asset aan de bank.

Daarna is het de beurt aan de wetsvoorstellen. Elk blok heeft er een. Zo’n wet levert bedrijven in een bepaalde sector winst of verlies op, met een groter effect in het eigen blok dan daarbuiten. Winst gaat naar de grootste speler in het bedrijf en een kleiner bedrag naar iedere andere speler die erin zit. Verlies haal je uit het bedrijf zelf. Voor het zover is, moet het parlement van dat blok stemmen. Elke partij met assets heeft een stem en de partij met de meeste assets krijgt er een halve stem bij om een gelijke stand te doorbreken. Staakt de stemming toch, dan gaat de wet niet door.

Binnen een partij beslist de speler die er de grootste is. Zijn de dissidenten de grootste, dan stemt de partij volgens haar ideologie. Is er geen duidelijke grootste, dan moet iedereen in die partij het eens zijn, anders stemt ze niet mee. Je stemt van Amerika naar China en die volgorde doet ertoe, want een bedrijf dat door de eerste wet failliet gaat, verdient niets meer aan de volgende. Je mag op elk moment onderhandelen en winst uit een bedrijf ook aan een andere speler laten uitbetalen. Zo koop je een stem.

Na de stemmingen in het eerste en tweede jaar kijk je of je doelen gehaald hebt. Een gehaald doel mag je openleggen, maar dan krijg je bij de start van het volgende jaar minder assets, want je inkomen is vijf min het aantal gehaalde doelen. Je kunt een gehaald doel ook verborgen houden, met het risico dat je het later niet meer haalt. Elk jaar krijgt iedereen er een nieuw doel bij en komen er vier nieuwe wetten op het bord. In het derde jaar volgt na de stemmingen nog een laatste ronde waarin je al je overgebleven assets inzet. Daarna levert elk gehaald doel een punt op, krijg je een extra punt voor elke verschillende categorie die je haalde en kost elk mislukt doel je een punt.

Ben je klaar met het basisspel, dan liggen er nog twee grotere varianten klaar op de andere kant van het bord. De Mean Game voegt de sectoren Big Arms, Big Food en Big Media toe, met wetten die ook effect hebben als ze worden weggestemd. In de Big Game komen daar controlekaarten bij waarmee je bijvoorbeeld een bedrijf failliet laat gaan of assets van een partij naar een bedrijf verschuift, plus een specialiteit per speler en extra punten als je een doel opnieuw haalt. Los daarvan speel je met vier, zes of acht spelers in teams van twee. Met drie tot acht spelers kan iemand de rol van de dissidenten op zich nemen. Die speler heeft geen eigen doelen en wint door de mislukte doelen van de anderen op te strijken.

De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels.

Een halve stem verschil

Het basisspel speel je met twee tot vijf spelers. Met vier of minder staan er witte dissidenten op het bord, die in elk parlement meestemmen als een groep waar je omheen moet werken. Op zijn best is Davos met vier of vijf spelers, omdat er dan genoeg mensen zijn om bondgenootschappen te sluiten en weer te verbreken. Met twee spelers is elke deal die je sluit meteen een cadeau aan je enige tegenstander, waardoor het onderhandelen grotendeels wegvalt. Een potje van het basisspel duurt 40 tot 90 minuten en waar je in dat venster uitkomt, hangt vooral af van hoe lang jullie aan tafel onderhandelen. Met de grotere varianten loopt dat op tot een à twee uur.

De aanbevolen leeftijd ligt op 14 jaar en dat is terecht, want het spel vraagt om inzicht in meerderheden en om spelers die tegen een stootje kunnen. De beurten zelf zijn eenvoudig, want je legt assets op één plek en daarmee is je beurt klaar. Het stemmen vraagt wel om wat aandacht. De halve stem voor de grootste partij en de regel dat een verdeelde partij niet stemt, moet je even in een potje zien gebeuren voor je het doorhebt. Het regelboek helpt daarbij met veel voorbeelden en stelt voor om in het eerste jaar met open doelkaarten te spelen.

Dat stemsysteem maakt Davos tactischer dan de eenvoudige beurten doen vermoeden. Schuift een tegenspeler een partij binnen om jouw wet te blokkeren, dan kun je meer assets bijleggen, een andere partij opzoeken of een deel van je winst aanbieden aan de speler die de doorslag kan geven. Passen is een keuze op zich. De eerste die past, krijgt een asset en wordt startspeler, terwijl de laatste nog kan reageren op alles wat er ligt. De regel over je inkomen zet je eveneens aan het denken. Leg je een gehaald doel open, dan krijg je volgend jaar minder assets. Houd je het verborgen, dan gok je erop dat niemand je die plek nog afpakt.

Geluk speelt een rol bij het trekken van doelen, wetten en bedrijven. Soms past een nieuwe wet precies bij de sector waar jij in zit. Een andere keer vraagt je doel om een blok waar een ander al stevig de baas is. Een ongelukkig doel kun je ruilen, al kost dat twee assets die je liever op het bord had gezet.

Die afhankelijkheid van wat anderen doen, maakt de interactie tot het hart van het spel. Elke asset die je ergens neerlegt, verandert de verhoudingen voor iedereen in dat bedrijf of die partij, waardoor de plek van de grootste voortdurend van eigenaar wisselt. Daardoor zit je ook buiten je eigen beurt op het puntje van je stoel, zeker als de stemmingen beginnen en de eerste aanbiedingen over tafel gaan. Dat onderhandelen kan alle kanten op. Het maakt het spannend, maar een speler die achterligt, kan met een slimme deal ook bepalen wie er wint.

Omdat wetten, bedrijven en doelen elk potje anders op het bord komen, verloopt geen potje hetzelfde. Met de Mean Game, de Big Game en de team- en dissidentenvarianten zit er genoeg in de doos om het spel nog lang te laten veranderen.

Voor wie is dit spel?

Davos is gemaakt voor spelers die graag onderhandelen en het niet erg vinden om af en toe iemand een loer te draaien. Geniet je van het moment waarop je met een halve stem verschil een wet door het parlement drukt en daarna de winst met je bondgenoot deelt, dan zit je hier goed. De satire helpt daarbij, want het is makkelijker om een tegenspeler om te kopen als het hele spel daar openlijk om lacht.

Ben je liever rustig bezig met je eigen plan, dan erger je je hier al snel aan medespelers die net op het verkeerde moment in jouw bedrijf springen. Voor gezinnen met jonge kinderen is het spel minder geschikt, omdat alles draait om directe confrontaties en om afspraken die je weer kunt breken. Ook het thema is uitgesproken. Het spel drijft de spot met een kleine elite die de wereld onder zich verdeelt. Heb je liever geen politiek aan tafel, dan kan dat schuren. Davos is op het moment van schrijven alleen in het Engels verkrijgbaar. Op de kaarten staan vooral iconen, maar het regelboek moet je wel in het Engels kunnen lezen. Het ideale aantal ligt op vier of vijf spelers.

Andere spellen met meerderheden en deals

Acquire van Sid Sackson is een klassieker waarin je ook aandelen in bedrijven verzamelt en de grootste en de tweede aandeelhouder een bonus krijgen. Dat gevoel van samen met je tegenspelers in hetzelfde bedrijf zitten en toch de grootste willen zijn, kom je in Davos weer tegen. In Acquire stemt er alleen niemand en sluit je geen deals. Precies daar voegt Davos de politiek aan toe.

Boonanza is een goed alternatief als je vooral van het onderhandelen houdt. Je ruilt daar bonen in plaats van stemmen, maar de tafel vol aanbiedingen en tegenbiedingen herken je meteen, al staat er in Davos veel meer op het spel.

Conclusie

Davos is een eigenzinnig debuut dat zijn thema serieus neemt door er voortdurend de spot mee te drijven. De beurten zijn eenvoudig, maar de stemmingen in de parlementen maken er een spel vol rekenwerk en onderhandeling van. Daar zit ook de drempel, want de regels over stemmen en partijen vragen om een oefenpotje en het plezier hangt sterk af van spelers die durven te dealen. Met twee spelers valt dat grotendeels weg, terwijl het spel met vier of vijf spelers het best tot zijn recht komt. Hou je van onderhandelspellen en zie je de humor wel in van een wereld die bedrijven als O’Beez en Pill & Bill onder elkaar verdelen, dan schuif je met plezier aan in Davos.

Toegankelijkheid: ★★★☆☆
De beurten zijn eenvoudig, maar het stemsysteem vraagt om een oefenpotje.

Tactiek: ★★★★☆
Je weegt steeds af waar je assets het meest opleveren en wanneer je past.

Geluk: ★★☆☆☆
De trekking van doelen en wetten speelt mee, maar de spelers bepalen de uitkomst.

Interactie: ★★★★★
Je deelt elk bedrijf en elke partij met tegenspelers en onderhandelt voortdurend met ze.

BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Davos. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.