Je ketel borrelt veelbelovend. De waarde van je witte fiches staat op zes en je weet dat er nog een dikke knalerwt in je buidel zit. Stoppen is verstandig, maar dat ene extra ingrediënt kan je precies genoeg punten opleveren. In De Kwakzalvers van Kakelenburg draait alles om dit soort momenten, waarop je hand al in de buidel zit terwijl je verstand nee roept.
De Kwakzalvers van Kakelenburg is een spel van Wolfgang Warsch, in het Nederlands uitgegeven door 999 Games, en won in 2019 als Speelgoed van het jaar. Het combineert bag building met push your luck voor twee tot vier spelers. In deze review lees je hoe het spel werkt, wat het zo verslavend maakt en voor wie het geschikt is.
Een marktplein vol wonderdoktoren en beunhazen
Eenmaal per jaar opent de bazaar van Kakelenburg negen dagen lang zijn deuren. Wonderdoktoren van twijfelachtig allooi brouwen er drankjes tegen zweetvoeten, heimwee, de hik en liefdesverdriet. Jij bent één van die kwakzalvers en probeert in negen rondes het meest waardevolle brouwsel samen te stellen.
Het thema is goed in het spel verwerkt. Je spelertableau heeft de vorm van een grote ketel, de ingrediënten koop je uit boekjes die er daadwerkelijk uitzien als opengeslagen kruidenboeken en de ronden houd je bij met het vlammetje van een olielamp. Zelfs het catch-upmechanisme is thematisch verpakt, want achterblijvers krijgen hulp van rattenstaarten. De illustraties van Dennis Lohausen zijn sfeervol en sprookjesachtig, met veel kleine details om te ontdekken.
De kwaliteit van het materiaal is over het algemeen prima. De ketels zijn stevig, de buidels zijn ruim genoeg om comfortabel in te graaien en de fiches zijn duidelijk van elkaar te onderscheiden door kleur én symbool. Eén kanttekening verdient wel aandacht. De witte en oranje fiches, die je het vaakst vastpakt, hebben geen beschermende coating en zien er na veel potjes wat versleten uit. Dat is jammer, al zegt het ook iets over hoe vaak dit spel op tafel komt.
Spelmateriaal
- 4 ketels (spelertableaus)
- 1 scorespoor met rondenspoor
- 216 ingrediëntenfiches + 3 reservefiches
- 12 ingrediëntenboeken (groen, blauw, rood, geel en paars in 4 sets)
- 1 zwart en 1 oranje ingrediëntenboek
- 24 waarzeggerijkaarten
- 4 buidels
- 4 flessen
- 20 robijnen
- 8 druppels
- 4 scorestenen en 4 fiches “0/50 zegels”
- 4 rattenstenen
- 1 bonusdobbelsteen
- 1 vlam (rondenteller)
- 1 ingrediëntenalmanak
Opzet van het spel
- Leg het scorespoor op tafel en zet de vlam op veld 1 van het rondenspoor.
- Leg de 4 fiches “0/50 zegels” met de “0” naar boven op de zegelvelden en leg de robijnen en de bonusdobbelsteen als voorraad klaar.
- Sorteer alle ingrediëntenfiches op waarde, met uitzondering van de witte.
- Leg het zwarte en oranje ingrediëntenboek op tafel. Kies daarna een set ingrediëntenboeken (voor het eerste spel wordt set 1 aangeraden). Leg het groene, blauwe en rode boek open en het gele en paarse boek gedekt aan de rand van de tafel.
- Iedere speler krijgt een ketel, een buidel, een fles, een scoresteen, een rattensteen en 1 robijn. Leg een druppel op veld 0 in het midden van je ketel.
- Vul je buidel met de startfiches. Dat zijn 1 wit fiche van waarde 3, 2 witte van waarde 2, 4 witte van waarde 1, 1 oranje fiche van waarde 1 en 1 groen fiche van waarde 1.
- Schud de waarzeggerijkaarten. De speler die als laatste iets heeft gekookt, wordt startspeler.
Hoe speel je De Kwakzalvers van Kakelenburg?
Het doel is simpel. Na negen rondes wil jij de meeste overwinningspunten hebben verzameld.
Elke ronde begint met het voorlezen van een waarzeggerijkaart, een gebeurtenis die voor alle spelers geldt. Vanaf ronde twee mogen spelers die achterstaan bovendien hun rattensteen vooruitzetten, afhankelijk van het aantal rattenstaarten tussen hen en de koploper op het scorespoor.
Daarna begint het echte werk. Alle spelers trekken tegelijkertijd, fiche voor fiche, ingrediënten uit hun buidel en leggen die in hun ketel. De waarde van elk fiche bepaalt hoeveel velden je opschuift. Hoe verder je komt, hoe meer punten en geld je aan het einde van de ronde krijgt. Maar pas op voor de witte fiches, de knalerwten. Zodra de totale waarde van je getrokken witte fiches hoger is dan 7, ontploft je ketel. Je moet dan stoppen en kiest bij de puntentelling tussen punten óf geld, in plaats van beide.
Na het brouwen volgt de puntentelling. De speler met de volste, niet ontplofte ketel mag de bonusdobbelsteen werpen. Vervolgens worden fiche-acties afgehandeld, verdien je eventueel robijnen, ontvang je overwinningspunten en koop je nieuwe ingrediënten. Gekleurde fiches hebben elk hun eigen actie, die per gekozen ingrediëntenboek verschilt. Met robijnen kun je je druppel permanent vooruitzetten of je fles vullen, waarmee je eenmaal per ronde een getrokken knalerwt terug in de buidel mag stoppen.
Voor gevorderde spelers is er een variant met de achterkant van de ketel, waarbij een tweede druppel over een reageerbuis beweegt en extra bonussen oplevert.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Nog één fiche, wat kan er misgaan?
De spanning van De Kwakzalvers van Kakelenburg zit in de buidel. Je weet (ongeveer) wat erin zit, maar niet wat je pakt. Elk fiche dat je trekt is een kleine gok en juist omdat je zelf bepaalt wanneer je stopt, voelt een ontploffing zelden oneerlijk. Je wist wat er kon gebeuren en je ging toch door.
Tegelijk is er wel degelijk wat te kiezen. Welke ingrediënten koop je, ga je voor veel goedkope fiches of enkele dure, en durf je vroeg in het spel risico te nemen om je buidel sneller te verbeteren? Doordat elk ingrediënt per set boeken anders werkt en je de boeken vrij kunt combineren, spelen geen twee potjes hetzelfde. De herspeelbaarheid is daardoor groot.
De interactie is beperkt maar aanwezig. Je vergelijkt je voortgang met je buren, aast op de bonusdobbelsteen en gluurt naar de ketels om je heen om te zien wie er durft door te trekken. Omdat iedereen tegelijk speelt, is er bovendien nauwelijks wachttijd. Je bent van de eerste tot de laatste ronde betrokken, en het leedvermaak wanneer bij de buurvrouw de ketel ontploft, krijg je er gratis bij.
Voor wie borrelt deze ketel?
De Kwakzalvers van Kakelenburg is uitstekend geschikt voor families en gezelligheidsspelers die toe zijn aan iets meer dan de bekende klassiekers. De regels zijn vlot uitgelegd, het spel speelt lekker weg en de ontploffende ketels zorgen gegarandeerd voor reuring aan tafel. Ook als kennismaking met bag building is dit een ideale instap.
Wie vooral houdt van volledige controle en diepe strategie moet oppassen. Geluk speelt een flinke rol en een paar slechte trekbeurten op het verkeerde moment kunnen je de overwinning kosten. Wie daar niet tegen kan, wordt hier niet gelukkig van.
Het spel werkt goed met elk spelersaantal, maar is op zijn best met drie of vier spelers. Dan is er meer strijd om de bonusdobbelsteen en meer spektakel rond de ketels. Speel je vaak met z’n tweeën? Dan is De Kwakzalvers van Kakelenburg: Het Duel een goede aanrader, dit spel is beter afgestemd op het spelen met 2 spelers dan deze originele De Kwakzalvers van Kakelenburg.
Vergelijkbare spellen
Het bag building-mechanisme kennen liefhebbers wellicht van Orléans, al is dat een flink zwaarder spel waarin je veel meer controle hebt over wat je trekt. Wie het opbouwen van een eigen voorraad aanspreekt maar liever met kaarten werkt, kan terecht bij Dominion, de grondlegger van het deckbuilding-genre. En het pure push your luck-gevoel, telkens die afweging tussen stoppen of doorgaan, vind je in compactere vorm terug in Regenwormen.
Conclusie
Weinig spellen maken het risico nemen zo voelbaar als De Kwakzalvers van Kakelenburg. De combinatie van bag building en push your luck werkt aanstekelijk, het thema is met zorg doorgevoerd en dankzij de verschillende ingrediëntenboeken blijft elk potje fris. De grote geluksfactor zal niet iedereen bekoren en de witte fiches slijten sneller dan je zou willen, maar daar staat een toegankelijk, spannend en telkens weer grappig spel tegenover. Voor families en groepen die durven te gokken, is dit een terechte winnaar van Speelgoed van het jaar en een blijvertje in de kast.
👪 2 – 4
⌚ 45 Minuten
🧒 10+
Toegankelijkheid: ★★★★☆
De regels zijn vlot uitgelegd en het spel speelt intuïtief, alleen de vele fiche-acties vragen even je aandacht.
Tactiek: ★★★☆☆
Je stuurt je kansen met slimme aankopen, maar uiteindelijk heeft je buidel altijd het laatste woord.
Geluk: ★★★★★
Elk getrokken fiche is een gok en dat is precies waar het spel om draait.
Interactie: ★★★☆☆
Je speelt vooral in je eigen ketel, maar de strijd om de bonusdobbelsteen en het gezamenlijke leedvermaak houden iedereen betrokken.
