Gekraakt! Review

De rijken pronken met hun schilderijen en goudstaven, dus vind jij dat het tijd is voor wat herverdeling. In Gekraakt! speel je een inbreker in een stad vol landhuizen met excentrieke bewoners, van een verzamelaar met een beroemd portret tot een paranoïde admiraal die zijn goud in de kluis stopt. Elke nacht plant iemand uit de bende de grote kraak en de rest probeert te raden waar die plaatsvindt.

Gekraakt! is een blufspel met sets verzamelen voor 2 tot 5 spelers, ontworpen door David Gordon en Jonathan Gilmour-Long en uitgegeven door Mighty Boards. De Nederlandse editie is van 999 Games. In deze review lees je hoe het raden en bluffen werkt, wat de landhuizen toevoegen en of het na een paar potjes blijft boeien.

Vijf landhuizen en één beroemd portret

Het thema van Gekraakt! zit in de eerste plaats in de landhuizen. Elk landhuis heeft een eigen bewoner met een kort verhaaltje in de spelregels en een eigen regel die uit dat verhaaltje voortkomt. Mevrouw Zilversteen bewaart de Lisa Mona, een portret dat aan het einde van het spel punten waard is voor het brein dat als eerste alleen bij haar binnenvalt. Admiraal Tonnengoud stopt bij elke mislukte inbraak meer goud in zijn kluis, zodat de buit groter wordt voor de eerste inbreker die er wel alleen binnenkomt. In het Castello Verdeggianti kun je de hond Rufus inpalmen en in het Château Mille-feuille zit een geheime doorgang naar de andere landhuizen. Bij vier of vijf spelers komt daar nog de bank bij, een locatie waar je juist gezelschap wilt, zolang niet iedereen tegelijk opduikt. Die regels lees je één keer en daarna spreken ze voor zich, want je snapt meteen waarom een kluis voller wordt of waarom een hond je aan extra buit helpt.

Ook het spelmateriaal draagt het thema. De kostbaarheden zijn geen abstracte kleuren maar goudstaven, klokken, vazen en schilderijen. De jokers stellen belastende documenten voor die je als elke soort mag laten meetellen. Het horloge dat de weken aftelt, de kleine breinpion en het lijstje van de Lisa Mona zet je zelf in elkaar. De doos heeft aan de voorkant uitsparingen die diepte geven aan de nachtelijke stad en de tableaus zijn dubbelzijdig, met een standaardkant en een kroonkant voor gevorderden. De illustraties van Ves Redesiuk, Max Kosek en Kasia Brzezińska zijn kleurrijk en goed leesbaar, zodat je de kaarten in je voorraad ook op afstand uit elkaar houdt.

Spelmateriaal

• 5 dubbelzijdige locatietableaus (4 landhuizen en de bank)
• 1 riviertableau
• 25 locatiekaarten (5 sets van 5)
• 176 kostbaarheden
• 5 voorraadtableaus
• 1 horloge (rondenteller, zelf in elkaar te zetten)
• 1 breinpion
• De Lisa Mona
• 2 diamanten
• 5 aanwijzingen
• 5 verzegelde brieven
• 1 kluis
• Rufus en Gordie (hondfiches)
• 1 geheime doorgang
• 6 vloeken
• 1 opbergdoosje voor de fiches
• Spelregels

Opzet van het spel

1. Kies de locaties waarmee je speelt. Voor je eerste potje raden de spelregels een basisvoorbereiding aan met drie tot vijf landhuizen op de standaardkant, afhankelijk van het spelersaantal. Leg de locaties onder elkaar en bereid elke locatie voor volgens de eigen instructies (kluis op 0, geheime doorgang open, Rufus op zijn veld, Lisa Mona en diamanten naast Huize Zilversteen).
2. Leg het riviertableau erbij. Speel je met de bank, dan leg je die naast de rivier.
3. Geef iedere speler een voorraadtableau en de set locatiekaarten. Haal de kaarten van locaties die niet meedoen uit het spel.
4. Schud de kostbaarheden en leg één kaart open op elk veld van de locatietableaus en op de drie velden van de rivier.
5. Geef iedere speler drie kostbaarheden om op zijn voorraadtableau te leggen. Kaarten van dezelfde soort komen op hetzelfde veld.
6. Bepaal wie het eerste brein is. Die speler krijgt de breinpion en het horloge.
7. Draai het horloge naar de startwaarde: 5 weken bij 2 spelers, 4 weken bij 3 of 4 spelers en 3 weken bij 5 spelers.

Hoe speel je Gekraakt!?

Je wilt aan het einde van het spel de meeste rijkdom hebben vergaard. Rijkdom bestaat uit verkochte kostbaarheden, die elk één punt opleveren, plus bonuspunten voor de Lisa Mona, diamanten en aanwijzingen. Vloeken die je nog in je hand hebt trek je ervan af.

Het spel verloopt in weken en in elke week is iedere speler één dag het brein. Zo’n dag begint in de ochtend, wanneer alle inbrekers tegelijk een locatiekaart gedekt voor zich leggen. Het brein kiest waar de overval plaatsvindt, de anderen proberen te raden waar dat is. Praten mag en wordt aangemoedigd. Als alle kaarten open liggen, volgt de nacht. Staat het brein alleen op de gekozen locatie, dan neemt het alle kostbaarheden die daar liggen mee en activeert het vaak nog een extraatje, zoals het kraken van de kluis of het inpalmen van Rufus. Hebben andere inbrekers goed geraden, dan pakt het brein eerst één kaart, daarna neemt iedereen die er ook staat er één met de klok mee en tot slot pakt het brein nog een tweede kaart.

Na de overval bergt iedereen zijn kostbaarheden op. Je voorraadtableau heeft drie velden en op elk veld ligt één soort. Krijg je een kaart van een soort die je al hebt, dan leg je die erbij. Is er een leeg veld, dan moet je dat vullen met een nieuwe soort. Wat je dan nog in de hand hebt, mag je bewaren tot je zelf weer het brein bent. Alleen het brein mag namelijk verkopen. Je telt hoeveel kaarten van een soort je hebt, kijkt op de kaart welke drempel je haalt en legt zoveel kaarten gedekt weg als de verkoopwaarde. Drie goudstaven leveren bijvoorbeeld twee punten op, maar met een vierde staaf verdien je er vier. Het restant van die set gooi je weg en je hebt weer een leeg veld voor iets nieuws. Kaarten die het brein daarna nog in de hand heeft en niet kwijt kan, gaan op de aflegstapel. Terwijl het brein verkoopt, kiezen de andere spelers ieder één kaart uit de rivier, zodat je ook zonder juiste gok nooit met lege handen achterblijft.

Aan het einde van de dag vul je de lege velden op de locaties aan en schuift de breinpion een plek naar links. Is de pion weer terug bij de eerste speler, dan draait het horloge een week terug. Na de laatste week verkoopt iedereen wat er nog in zijn voorraad ligt en wint de inbreker met de meeste rijkdom. Bij een gelijke stand geeft het aantal goudstaven in je verkochte kaarten de doorslag.

De kroonkant van de tableaus voegt per landhuis een extra laag toe. Bij Huize Zilversteen is de Lisa Mona dan verstopt in een ander landhuis en moet je eerst een verzegelde brief lezen om te weten waar. In het Château Mille-feuille mag je via de geheime doorgang twee kaarten uit andere landhuizen pakken, maar trek je daarvoor een vloek die je alleen aan een medeplichtige bij een latere overval kunt doorgeven. En in het castello loopt naast Rufus ook Gordie rond, die je in je volgende beurt als brein een kaart uit een landhuis naar keuze laat pakken.

De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.

Bluffen met open kaarten

Gekraakt! speel je met 2 tot 5 spelers en een potje duurt een klein uur, waarbij het spel handig is afgestemd op het spelersaantal. Met vijf spelers duurt het maar drie weken, met twee spelers vijf, zodat je in beide gevallen ongeveer even lang bezig bent. De doos zegt 10 jaar en dat klopt. Het raden is voor kinderen meteen te volgen en het opbergen van kostbaarheden wordt na een dag of twee vanzelf duidelijk.

De uitleg vraagt wel om je aandacht, meer dan je op basis van het spel zelf zou verwachten. Het raden en verdelen is in twee zinnen verteld, maar elk landhuis heeft een eigen regel en de opslagregels rond het verplicht vullen van lege velden moet je in het eerste potje een paar keer herhalen. Een nieuwe speler vergeet bijvoorbeeld dat een joker in een leeg veld dat veld niet vult. Zit dat er eenmaal in, dan loopt een dag verder heel soepel en gaat het denkwerk zitten waar het hoort: in de vraag waar het brein heen gaat.

Dat denkwerk is er vooral omdat ieders voorraad open op tafel ligt. Je ziet dat je buurvrouw drie vazen verzamelt en dat er in het klaveren landhuis twee vazen liggen, dus je weet waar ze heen wil. Zij weet echter ook dat jij dat weet en kan daarom bewust ergens anders heen gaan, waar minder ligt maar waar ze wel alleen is. Als brein weeg je steeds af of je gaat voor de buit die je nodig hebt of voor de plek waar niemand je verwacht. Daar komt bij dat je alleen in je eigen beurt als brein mag verkopen, terwijl je hand na een paar dagen vol kaarten zit die niet in je voorraad passen. Soms verkoop je een set eerder dan je wilde, gewoon om ruimte te maken. Die keuzes zijn niet erg ingewikkeld, maar ze zijn er wel elke ronde.

Het geluk zit in wat er op de locaties en in de rivier verschijnt. De speler die net voor jou een kaart uit de rivier pakt, kan precies de kaart omdraaien die jij nodig had. En omdat de scores laag blijven, meestal ergens tussen de tien en twintig punten, kan één gelukkige nacht als brein het verschil maken. Bij vijf spelers merkten we dat het gokken lastiger wordt, want dan zijn er vijf locaties en heeft het brein vaak twee of drie plekken waar iets voor hem ligt. Blijf je dan een paar keer alleen op een locatie, dan loop je in drie weken uit en dat halen de anderen niet meer in.

De interactie is de reden om dit spel te spelen. Je zit nooit te wachten, want elke dag legt iedereen een kaart en elke dag krijgt iedereen iets. Het onderhandelen in de ochtend is het leukste moment, zeker als de bank op tafel ligt. Het brein roept dat het naar de bank gaat en hoopt dat precies genoeg mensen meegaan om ieder vier kaarten te pakken, maar niet iedereen, want dan gaat de hele bende met lege handen naar huis. Of het brein bluft en gaat ergens anders alleen op pad. Hierover met elkaar praten is de essentie van dit spel. Een tafel die zwijgend een kaart kiest, mist de helft aan plezier.

De herspeelbaarheid komt uit de tableaus. Met vijf locaties die elk twee kanten hebben, kun je flink variëren en de spelregels geven een paar aanbevolen combinaties met namen als Vervloekte geheimen en Het hele pakket. De kroonkant maakt het spel niet moeilijker, alleen wat spannender. Na twee potjes met de standaardkant gespeeld te hebben is er daarna weinig reden om die nog langer te gebruiken.

Voor wie is dit spel?

Gekraakt! is op zijn best met een groep die graag praat aan tafel. Gezinnen met kinderen van een jaar of tien pakken het snel op en ervaren spelers vinden er genoeg in om na te denken over wat de anderen van hen verwachten. Als je liever in stilte een puzzel optimaliseert, dan is dit niet je spel, want de helft van je succes hangt af van hoe goed je de mensen om je heen inschat. Het ideale spelersaantal is vier. Dan speel je met de bank, is het raden nog goed te doen en blijft de spanning tot de laatste week overeind. Met drie werkt het ook prima, met twee wordt het raden te doorzichtig en met vijf loopt de voorsprong van een gelukkig brein wat te makkelijk op.

Vergelijkbare spellen

De opzet waarbij iedereen tegelijk een kaart kiest en je pas bij het omdraaien ziet wie waar terechtkomt, kennen we van Libertalia: De Winden van Galecrest, al ligt daar het gewicht meer op de karakterkaarten dan op het raden. Het rondgaande rolletje van de ene speler tegenover de rest doet denken aan Sheriff of Nottingham, waar je als handelaar ook probeert in te schatten wat de sheriff van jou verwacht. En wie de verkoopdrempels in de voorraad leuk vindt, herkent het dilemma uit Coloretto: elke kaart is welkom, tot een vierde soort je in de problemen brengt.

Conclusie

Gekraakt! is een vlot blufspel dat draait om één vraag per dag: waar gaat het brein heen? Doordat ieders voorraad open ligt, wordt die vraag steeds een gesprek aan tafel vol bluf en tegenbluf. De bank maakt dat gesprek bij vier spelers nog leuker. De landhuizen met hun eigen regels geven het spel smaak, al zorgen ze ervoor dat de uitleg langer duurt dan het spel zelf rechtvaardigt. Het geluk in de kaarten en de lage scores maken dat een goede nacht als brein zwaar weegt, zeker met vijf spelers. Voor gezinnen en spelgroepen die graag praten en gokken is Gekraakt! een aanrader, het liefst met vier aan tafel.

Toegankelijkheid: ★★★★☆
Het raden snapt iedereen meteen, alleen de opslagregels en de landhuizen vragen om een goede uitleg.

Tactiek: ★★★☆☆
Je weegt steeds af tussen de buit die je nodig hebt en de plek waar niemand je verwacht.

Geluk: ★★★☆☆
Welke kaarten in de landhuizen en de rivier verschijnen, bepaalt mee wie er wint.

Interactie: ★★★★★
Elke dag legt iedereen tegelijk een kaart en het gesprek daarvoor is het hart van het spel.

BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Gekraakt!. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.