Port Royal Review

Je hebt al een gele pinas, een blauw fluitschip en een groene barkas in de haven liggen. Nog één schip in een andere kleur en je mag straks twee kaarten pakken. Je draait de volgende kaart om en kijkt naar een tweede blauw fluitschip. Omdat je geen matrozen hebt om het te verjagen, is je beurt in Port Royal op dat moment voorbij en gaat de hele haven op de aflegstapel.

Port Royal is een kaartspel van Alexander Pfister voor twee tot vijf spelers vanaf acht jaar. De Nederlandse editie is van 999 Games. Pfister maakte later vooral naam met zwaardere spellen als Great Western Trail, terwijl hij het hier klein houdt met één stapel van 120 kaarten en potjes van twintig minuten tot een halfuur. Hieronder lees je hoe een beurt verloopt en voor wie dit doosje geschikt is.

Een haven waarin elke kaart ook geld is

Je speelt een handelaar in de haven van Port Royal die hoopt op de deal van zijn leven. Dat thema hoef je niet al te letterlijk te nemen, want tijdens het spelen ben je vooral bezig met kleuren tellen en munten afwegen. Toch past het verhaal goed bij wat er gebeurt. Schepen brengen geld binnen als je ze laat aanmeren, terwijl je een schip met veel zwaarden alleen kunt verjagen als je genoeg matrozen of piraten in dienst hebt. Spaar je te veel op, dan slaat de belastingverhoging toe en lever je de helft van je munten in. Zo vertellen de regels in het klein een verhaal over hebzucht in een havenstad.

De vondst waar ik het meest van onder de indruk ben, zit op de achterkant van de kaarten. Daar staat bij elke kaart een gouden munt. Elke keer dat je geld krijgt, trek je het juiste aantal kaarten van de stapel en leg je ze gedekt voor je neer zonder naar de voorkant te kijken. Daardoor verdwijnt steeds een deel van de stapel als kapitaal in de voorraad van de spelers en weet je nooit precies welke schepen of karakters er nog kunnen komen. Zo heeft het spel geen aparte munten of fiches nodig.

Meer dan die 120 kaarten zit er dan ook niet in de doos. De illustraties van Klemens Franz zijn cartoonesk en wat ouderwets, met karakters die voor de verlichte gevels van de haven staan. De kaarten ogen in het begin wat druk. Na één potje lees je de symbolen voor de eigenschappen, de overwinningspunten in het schild en de ronselkosten onderaan zonder erbij na te denken. De voorkant van de doos is een stuk kleurrijker dan de kaarten zelf, met een groot zeilschip onder een Nederlandse vlag. Het doosje is klein genoeg om in een jaszak of rugzak mee te nemen.

Spelmateriaal

• 120 speelkaarten, waaronder:
  • 60 karakters (10 handelaars, 5 kolonisten, 5 kapiteins, 5 priesters, 3 scheepsjongens, 10 matrozen, 3 piraten, 4 jonkvrouwen, 5 paljassen, 6 admiraals en 4 gouverneurs)
  • 50 schepen in vijf kleuren, 10 per kleur (gele pinas, blauw fluitschip, groene barkas, rood fregat en zwart galjoen)
  • 6 expedities, waarvan 1 alleen voor een spel met vijf spelers
  • 4 belastingverhogingen
• Spelregels

Opzet van het spel

1. Speel je met minder dan vijf spelers, haal dan de speciale expeditiekaart uit het spel. Je herkent hem aan de achterkant zonder gouden munt. Met vijf spelers leg je deze kaart open midden op tafel.
2. Schud alle overige kaarten en leg ze als gedekte trekstapel op tafel. Houd ernaast ruimte vrij voor de aflegstapel.
3. Iedere speler krijgt drie kaarten van de stapel en legt ze gedekt voor zich neer met de munt zichtbaar. Dit zijn je eerste drie gouden munten.
4. De speler die als laatste een haven heeft bezocht, wordt startspeler.

Hoe speel je Port Royal?

Je wint Port Royal door als eerste twaalf overwinningspunten voor je te hebben liggen. Die punten haal je bij karakters en expedities. Om karakters te ronselen heb je munten nodig die je vooral met schepen verdient. Elke beurt bestaat uit twee fasen, eerst ontdekken en daarna handelen en ronselen.

In de fase ontdekken draai je één voor één kaarten van de trekstapel om en leg je ze in het havenaanbod midden op tafel. Na elke kaart beslis je of je doorgaat of stopt. Een karakter gaat altijd naar het havenaanbod. Een expeditie leg je apart, waar ze blijft liggen tot iemand haar opeist. Bij een schip mag je kiezen. Heb je met je matrozen en piraten minstens evenveel zwaarden als het schip, dan mag je het verjagen naar de aflegstapel. Lukt dat niet, dan komt het schip in het havenaanbod. Dat mag ook als je het juist wilt houden als inkomstenbron. Schepen met een schedel kun je nooit verjagen.

Het risico zit in de kleuren. Komt er een tweede schip van een kleur die al in de haven ligt en kun je het niet verjagen, dan is je beurt meteen voorbij. Alles in het havenaanbod gaat op de aflegstapel en de tweede fase vervalt. Tussendoor kan er ook een belastingverhoging opduiken. Iedereen met twaalf of meer munten moet dan de helft inleveren, waarna de speler met de meeste zwaarden of de minste overwinningspunten een munt krijgt.

Als je op tijd stopt, begint het handelen en ronselen. Hoeveel kaarten je mag pakken, hangt af van het aantal verschillende kleuren schepen in de haven. Bij drie kleuren of minder neem je één kaart, bij vier kleuren twee en bij vijf kleuren drie. Voor een schip krijg je meteen het aantal munten dat erop staat. Voor een karakter betaal je de ronselkosten, waarna je het open voor je neerlegt en de eigenschap ervan mag gebruiken. Daarna mag iedere andere speler met de klok mee nog één kaart uit jouw haven nemen, al moet die eerst één munt aan jou betalen. Wat er overblijft, gaat op de aflegstapel en de volgende speler is aan de beurt.

De karakters maken het verschil. Matrozen en piraten leveren zwaarden, handelaars geven een extra munt voor schepen in hun kleur en een jonkvrouw maakt ronselen een munt goedkoper. Een admiraal levert twee munten op als er vijf of meer kaarten in de haven liggen op het moment dat je kiest. Met een gouverneur mag je in de tweede fase een extra kaart nemen. De paljas geeft je een munt als een beurt mislukt of als de haven al leeg is wanneer jij mag kiezen. Kolonisten, kapiteins en priesters heb je nodig voor de expedities, waarbij de scheepsjongen voor elk van die drie kan invallen. Lever je de gevraagde karakters in, dan krijg je de expeditie met haar punten en een aantal munten.

Zodra iemand twaalf overwinningspunten heeft, speel je de ronde uit. De speler met de meeste punten wint en bij een gelijke stand beslist het aantal munten. Wil je dat de expedities zwaarder meetellen, dan kun je de variant spelen waarin je naast twaalf punten ook minstens één expeditie nodig hebt.

De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.

Eén kaart te veel

Port Royal is te spelen met twee tot vijf spelers en komt beter tot zijn recht naarmate er meer handen naar jouw haven grijpen. Met twee spelers pakt alleen je tegenstander iets uit jouw haven, waardoor doortrekken je minder munten van anderen oplevert. Met drie of vier spelers zit het spel op zijn best. Een potje duurt dan twintig minuten tot een halfuur, wat vooral komt doordat de beurten zo vlot gaan. Je draait wat kaarten om, pakt er een paar en schuift door naar de volgende speler. Die eenvoud maakt het spel goed te volgen voor kinderen vanaf acht jaar. Alle kaarten liggen open op tafel, dus je kunt een nieuwe speler bij elke keuze laten zien wat er mogelijk is zonder het spel stil te leggen.

Achter die snelle beurten gaat meer denkwerk schuil dan je op het eerste oog verwacht. In de eerste potjes koop je vooral wat je kunt betalen, maar al snel zie je hoe karakters elkaar versterken. Met een paar matrozen en een piraat verjaag je de meeste schepen, zodat je veel dieper door de stapel durft te gaan. Twee handelaars in dezelfde kleur maken een gewone barkas ineens een stuk waardevoller. Met admiraals wil je juist dat de haven volloopt, terwijl je met kolonisten, kapiteins en priesters vooral op de expedities aast. Welke weg je kiest, hangt sterk af van wat er in de eerste beurten voorbijkomt.

Geluk speelt daarbij een flinke rol. Je kunt drie keer achter elkaar een veilige beurt hebben en dan bij de tweede kaart al een dubbele kleur omdraaien. Een fregat of galjoen met een schedel laat zich door niemand verjagen. Toch bepaal je zelf hoe ver je gaat. Doortrekken levert namelijk niet alleen meer kaarten voor jezelf op. Elke extra kaart in de haven is ook een kaart waarvoor je tegenspelers straks een munt aan jou betalen. Door die afweging voelt een geslaagde gok als een eigen keuze.

Daar zit ook meteen de interactie. Je bent bij elke beurt van een ander betrokken omdat je na de actieve speler zelf een kaart uit diens haven mag kiezen. Je hoopt dus net zo hard als je buurman dat hij nog een kaart omdraait, al wil jij vooral dat er een schip bij komt dat jij goed kunt gebruiken. Pak je een karakter dat een ander nodig had voor een expeditie, dan zit je die speler flink dwars. Met de belastingverhoging kan een volle spaarpot in één keer halveren, waardoor potten weinig zin heeft.

Elk potje speel je met dezelfde 120 kaarten, maar door de munten op de achterkant komt de stapel telkens anders op tafel. Soms liggen alle admiraals al vroeg in de haven en soms verdwijnen ze voor de helft van het spel als geld in iemands voorraad. Je kunt ook elke keer een andere aanpak proberen, al blijft het verloop van een beurt altijd gelijk. Zoek je na veel potjes toch iets nieuws, dan bestaat er een uitbreiding met opdrachten.

Voor gokkers met een plan

Port Royal is een aanrader als je een kort kaartspel zoekt waarin je elke beurt iets moet durven. Gezinnen met kinderen vanaf een jaar of acht pakken de regels snel op en vinden het omdraaien van kaarten vanzelf spannend. Ervaren spelers vinden genoeg keuzeopties omdat de volgorde waarin je karakters ronselt veel uitmaakt voor hoe je potje verloopt. De opzet bestaat uit schudden en drie munten uitdelen, dus binnen een minuut ben je aan het spelen.

Kun je slecht tegen een beurt die door één ongelukkige kaart mislukt, dan kan Port Royal frustrerend zijn. Ook als je een spel zoekt waarin het thema de hoofdrol speelt, kom je hier niet aan je trekken. Het ideale spelersaantal ligt op drie of vier, omdat er dan genoeg spelers zijn die uit jouw haven willen kopen en de beurten toch snel rondgaan.

Vergelijkebare spellen

Flip 7 van 999 Games draait om hetzelfde moment als Port Royal. Je draait kaarten om tot je stopt en zodra er een getal verschijnt dat je al hebt, ben je alles van die ronde kwijt. Flip 7 is lichter en geschikt voor grotere groepen, terwijl je in Port Royal met je karakters iets opbouwt dat elke beurt meer oplevert.

Splendor zit aan de andere kant. Daar koop je ook kaarten die je blijvende voordelen geven en ren je naar een puntentotaal, alleen gok je er nooit. Daardoor reken je in Splendor meer en hoop je minder.

Conclusie

Port Royal haalt uit één stapel kaarten een spel dat telkens draait om de vraag of je nog één kaart omdraait. Die gok blijft spannend omdat je hem zelf kunt beïnvloeden met de karakters die je ronselt. Elke kaart die je in de haven laat verschijnen, levert ook je tegenspelers iets op, waardoor je in hun beurten meeleeft. De regels leg je snel uit. Het uiterlijk is wat ouderwets en het thema blijft op de achtergrond. Met twee spelers verliest het spel iets van zijn spanning. Zoek je een klein kaartspel waarin geluk en slimme keuzes elkaar in evenwicht houden, dan is Port Royal een aanrader die weinig ruimte in je kast inneemt.

Toegankelijkheid: ★★★★☆
De regels zijn snel uitgelegd en de symbolen op de kaarten ken je na één potje.

Tactiek: ★★★☆☆
De karakters die je ronselt bepalen hoe ver je durft te gaan en waar je punten vandaan haalt.

Geluk: ★★★★☆
De volgorde waarin de kaarten verschijnen, kan een beurt maken of breken.

Interactie: ★★★☆☆
Je pakt in elke beurt van een ander een kaart en betaalt de actieve speler daarvoor een munt.

BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Port Royal. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.