Hieronder lees je hoe je Port Royal speelt. Deze uitleg is gebaseerd op de officiële spelregels van 999 Games. Port Royal is een kaartspel voor twee tot vijf spelers vanaf acht jaar, ontworpen door Alexander Pfister. Je draait kaarten om, verdient munten met schepen en ronselt karakters die je overwinningspunten en voordelen opleveren.
De uitgever biedt de officiële Nederlandse spelregels niet online aan. Daarom leggen we hieronder uit hoe je Port Royal speelt. Wil je toch de officiële regels erbij, dan vind je de Engelse versie als PDF onderaan deze pagina. Of bekijk hierboven de video met de speluitleg.
Doel van het spel
Je probeert als eerste twaalf overwinningspunten voor je te hebben liggen. Die punten krijg je via karakters en expedities. Om karakters te ronselen heb je gouden munten nodig, die je vooral verdient door schepen uit de haven te nemen.
Voorbereiding
- Speel je met minder dan vijf spelers, leg dan de speciale expeditiekaart terug in de doos. Dit is de enige kaart zonder gouden munt op de achterkant.
- Speel je met vijf spelers, leg deze expeditiekaart dan open midden op tafel.
- Schud alle overige kaarten en leg ze als gedekte trekstapel op tafel.
- Houd naast de trekstapel ruimte vrij voor een open aflegstapel.
- Iedere speler krijgt drie kaarten van de trekstapel. Leg ze gedekt voor je neer, zodat je alleen de munt op de achterkant ziet. Dit zijn je eerste drie gouden munten.
- De speler die als laatste een haven heeft bezocht, wordt startspeler en is als eerste de actieve speler.

Munten in Port Royal
Op de achterkant van elke kaart staat een gouden munt. Elke keer dat je munten krijgt, trek je het juiste aantal kaarten van de trekstapel en leg je ze gedekt bij je munten. Je kijkt daarbij nooit naar de voorkant. Elke gedekte kaart is één munt waard. Betaal je munten, dan leg je die kaarten op de aflegstapel.
Is de trekstapel op, schud dan de aflegstapel en gebruik die als nieuwe trekstapel.
Spelverloop
Het spel verloopt met de klok mee. In je beurt ben je de actieve speler en speel je twee fasen na elkaar.
- Ontdekken. Je draait kaarten van de trekstapel om en legt ze in het havenaanbod.
- Handelen en ronselen. Je neemt kaarten uit het havenaanbod, waarna de andere spelers ook nog een kaart mogen nemen.
De tweede fase kan vervallen als je beurt in de eerste fase mislukt. Na je beurt wordt de speler links van je de nieuwe actieve speler.
Fase 1: Ontdekken
Je draait de bovenste kaart van de trekstapel om en legt hem open midden op tafel. Dit is de eerste kaart van het havenaanbod. Daarna kies je of je stopt of nog een kaart omdraait. Dat herhaal je tot je zelf stopt of tot er twee schepen van dezelfde kleur in het havenaanbod liggen.
Wat je met een omgedraaide kaart doet, hangt af van het soort kaart. Er zijn vier soorten.
Karakters
Een karakter gaat altijd naar het havenaanbod. Je kunt het in de tweede fase ronselen.
Schepen
Bij een schip kies je zelf wat je ermee doet. Je legt het in het havenaanbod als mogelijke bron van munten, of je verjaagt het naar de aflegstapel.
Om een schip te mogen verjagen, moet je minstens één matroos of piraat voor je hebben liggen. Het totaal aantal zwaarden op je karakters moet daarnaast gelijk zijn aan of hoger zijn dan het aantal zwaarden op het schip. Heb je niet genoeg zwaarden, dan gaat het schip naar het havenaanbod.
Let op deze regels bij het verjagen:
- Je mag alleen het schip verjagen dat je net hebt omgedraaid.
- Een schip met een schedel kun je nooit verjagen.
- Je zwaarden raken niet op. Je kunt ze in dezelfde beurt zo vaak gebruiken als je wilt.
Voorbeeld: je draait een fluitschip met twee zwaarden om. Je hebt een matroos met één zwaard en een piraat met twee zwaarden. Samen heb je drie zwaarden, dus je mag het fluitschip op de aflegstapel leggen.
Expedities
Een expeditie leg je midden op tafel, maar apart van het havenaanbod. Ze blijft daar liggen tot een speler haar opeist. Hoe je dat doet, lees je verderop bij Expedities opeisen.
Belastingverhogingen
Draai je een belastingverhoging om, dan moet iedere speler met twaalf of meer munten de helft daarvan inleveren op de aflegstapel. Je rondt daarbij naar beneden af. Heb je twaalf of dertien munten, dan lever je er dus zes in.
Daarna krijgt één speler een munt. Op de kaart staat wie dat is.
- Bij de kaart met het schild krijgt de speler met de minste overwinningspunten één munt.
- Bij de kaart met de zwaarden krijgt de speler met de meeste zwaarden één munt.
Is het gelijk, dan krijgen alle spelers met de minste punten of de meeste zwaarden één munt. Dat geldt ook als nog niemand punten of zwaarden heeft. Daarna leg je de belastingverhoging op de aflegstapel en speel je verder.
Als je beurt mislukt
Draai je een schip om in een kleur die al in het havenaanbod ligt en kun je het niet verjagen, dan is je beurt meteen voorbij. Je legt alle kaarten uit het havenaanbod op de aflegstapel. Expedities blijven wel liggen, omdat ze apart van het havenaanbod liggen. De tweede fase vervalt. Iedere speler met een paljas krijgt wel één munt per paljas. Daarna is de speler links van je aan de beurt.
Voorbeeld: je hebt zeven kaarten omgedraaid, waaronder een geel en een blauw schip. Je draait nu nog een blauw fluitschip om en kunt het niet verjagen. Omdat dit het tweede blauwe schip is, is je beurt voorbij en vervalt de tweede fase.
Fase 2: Handelen en ronselen
Ben je vrijwillig gestopt, dan begint de tweede fase. Als actieve speler mag je één, twee of drie kaarten uit het havenaanbod nemen. Hoeveel dat er zijn, hangt af van het aantal verschillende kleuren schepen in het havenaanbod.
| Verschillende kleuren schepen in het havenaanbod | Kaarten die je mag nemen |
|---|---|
| 0 tot 3 | 1 kaart |
| 4 | 2 kaarten |
| 5 | 3 kaarten |
Je neemt de kaarten één voor één. Daardoor kun je de eigenschap van een karakter dat je net hebt geronseld al gebruiken bij je volgende kaart. Bij elke kaart kies je tussen handelen en ronselen.
Handelen
Je neemt een schip uit het havenaanbod en legt het op de aflegstapel. Je krijgt meteen het aantal munten dat bovenaan het schip staat.
Ronselen
Je neemt een karakter uit het havenaanbod en betaalt de ronselkosten die onderaan de kaart staan. De betaalde munten gaan op de aflegstapel. Je legt het karakter open voor je neer en mag vanaf dat moment de eigenschap ervan gebruiken.
De andere spelers
Heeft de actieve speler zijn kaarten genomen, dan mag iedere andere speler met de klok mee nog één kaart uit het havenaanbod nemen. Daarvoor gelden dezelfde regels als voor de actieve speler. Je moet de actieve speler daarvoor wel één munt betalen.
- Neem je een schip, dan mag je die munt betalen uit de opbrengst van dat schip.
- Wil je een karakter ronselen, dan betaal je eerst de munt aan de actieve speler. Daarna moet je nog genoeg munten hebben om de ronselkosten te betalen.
Het kan gebeuren dat er te weinig kaarten in het havenaanbod liggen om alle spelers een kaart te laten nemen. Hebben alle spelers hun kans gehad, dan leg je de overgebleven kaarten op de aflegstapel. De speler links van de actieve speler begint daarna met fase 1.
Voorbeeld: je hebt in fase 1 vijf kaarten omgedraaid, waarvan vier schepen in verschillende kleuren. Je mag dus twee kaarten nemen. Eerst neem je een schip dat twee munten oplevert. Met die munten ronsel je meteen een karakter. Daarna wil de speler links van je een van de overgebleven schepen. Die betaalt jou één munt en krijgt de munten van het schip. Als ook de andere spelers aan de beurt zijn geweest, leg je de overgebleven kaarten af.
Expedities opeisen
Op de onderkant van een expeditie zie je welke symbolen je nodig hebt. Om een expeditie op te eisen, moet je karakters met die symbolen voor je hebben liggen. Je legt die karakters op de aflegstapel en legt de expeditie voor je neer. Daarnaast krijg je het aantal munten dat op de expeditie staat. De overwinningspunten van de expeditie tellen vanaf dat moment voor jou mee.
Je mag een expeditie opeisen op elk moment dat je aan de beurt bent. Er is geen maximum, dus je mag er zoveel opeisen als je kunt.
Voorbeeld: een expeditie vraagt om twee kruizen. Je legt je priester en je scheepsjongen af, omdat de scheepsjongen als joker meetelt. Je krijgt de expeditiekaart en twee munten.
De karakters
Bovenaan elk karakter staat zijn eigenschap. Rechts daarvan zie je in het schild hoeveel overwinningspunten het karakter waard is. Onderaan staan de ronselkosten. Sommige karakters zijn hetzelfde, maar verschillen in ronselkosten en overwinningspunten.
Je mag de eigenschappen van al je karakters gebruiken op elk moment dat je aan de beurt bent, dus ook als je niet de actieve speler bent. Heb je meerdere karakters met dezelfde eigenschap, dan tellen ze bij elkaar op. Met twee jonkvrouwen krijg je bijvoorbeeld twee munten korting op het ronselen.
Kolonist, kapitein en priester (elk 5 keer)
Deze karakters heb je nodig voor expedities. De kolonist heeft een hut als symbool, de kapitein een anker en de priester een kruis. Ze zijn elk ook overwinningspunten waard. Hun eigenschapskader is iets donkerder, zodat je ze makkelijk herkent.
Scheepsjongen (3 keer)
De scheepsjongen is een joker voor expedities. Je kunt hem afleggen in plaats van een kolonist, kapitein of priester. Ook hij levert overwinningspunten op.
Handelaar (2 per kleur, 10 in totaal)
Je krijgt één munt extra als je een schip neemt in de kleur van je handelaar.
Matroos (10 keer) en piraat (3 keer)
De zwaarden op deze karakters gebruik je om schepen te verjagen in fase 1. Een matroos heeft één zwaard, een piraat heeft er twee.
Admiraal (6 keer)
Ben je in fase 2 aan de beurt om een of meer kaarten te nemen en liggen er op dat moment vijf of meer kaarten in het havenaanbod, dan krijg je meteen twee munten.
Paljas (5 keer)
Ben je niet de actieve speler en ben je in fase 2 aan de beurt om een kaart te nemen terwijl het havenaanbod al leeg is, dan krijg je meteen één munt per paljas. Mislukt de beurt van de actieve speler in fase 1, dan krijgt iedere speler met een paljas één munt per paljas.
999 Games meldt dat er in de Nederlandse spelregels een vertaalfout in de beschrijving van de paljas zit. De uitleg hierboven volgt de correctie van de uitgever.
Gouverneur (4 keer)
Ben je in fase 2 aan de beurt om kaarten te nemen, dan mag je er één extra nemen. Ben je niet de actieve speler, dan betaal je de actieve speler één munt voor elke kaart die je neemt. De gouverneur is geen overwinningspunten waard.
Jonkvrouw (4 keer)
Je krijgt één munt korting op het ronselen van een karakter. De ronselkosten kunnen nooit onder nul uitkomen.
De schepen
Er zijn vijftig schepen, tien in elk van de vijf kleuren. Bovenaan staat hoeveel munten het schip oplevert en onderaan hoeveel zwaarden je nodig hebt om het te verjagen.
| Schip | Kleur | Zwaarden |
|---|---|---|
| Pinas | Geel | 4× 1, 3× 2, 3× 4 |
| Fluitschip | Blauw | 4× 1, 3× 2, 3× 5 |
| Barkas | Groen | 4× 1, 3× 3, 3× 5 |
| Fregat | Rood | 3× 1, 3× 3, 2× 6, 2× schedel |
| Galjoen | Zwart | 3× 2, 3× 4, 2× 7, 2× schedel |
Einde van het spel
Het einde komt in zicht zodra een speler twaalf of meer overwinningspunten voor zich heeft liggen. Je speelt de ronde dan uit, tot de speler rechts van de startspeler ook actieve speler is geweest. Haalt die speler zelf de twaalf punten in zijn beurt, dan eindigt het spel direct na die beurt.
De speler met de meeste overwinningspunten wint. Bij een gelijke stand wint van die spelers degene met de meeste munten. Is ook dat gelijk, dan delen ze de overwinning.
Variant met expedities
Wil je dat expedities een grotere rol spelen, dan kun je deze variant gebruiken. Het einde komt dan pas in zicht als een speler twaalf of meer overwinningspunten en minstens één expeditie voor zich heeft liggen. Je speelt de ronde op dezelfde manier uit.
Winnaar is de speler met de meeste overwinningspunten die ook minstens één expeditie heeft. De regels voor een gelijke stand en alle andere regels blijven hetzelfde.
