Het is examentijd op de Horribilorum Academie voor Gevatte Heksen en Tovenaars. Voor je staat een enorme dispenser vol glanzende knikkers, elk een magisch ingrediënt. Jij pakt er eentje uit, de rest rolt naar beneden, en met een beetje planning veroorzaak je een kettingreactie die je handen vult met precies de ingrediënten die je nodig hebt. Welkom bij Potion Explosion, waar toverdranken brouwen letterlijk voelbaar is.
Potion Explosion is een tactisch verzamelspel van Lorenzo Silva, Andrea Crespi en Stefano Castelli, in Nederland uitgegeven door 999 Games. In deze review lees je hoe het spel werkt, voor wie het geschikt is en of de knikkerdispenser meer is dan een leuke gimmick.
Een toverdranklab op tafel
Het thema van Potion Explosion is speels en zit goed verweven in het spel. Je bent een leerling op een tovenaarsacademie die zijn eindexamen aflegt in het brouwen van toverdranken. De ingrediënten zijn knikkers in vier kleuren, met heerlijk absurde namen als eenhoorntranen (blauw), drakenrook (rood), ogerslijm (zwart) en feeënroos (geel). De spelregels zitten vol knipoogjes van professor Albertus Temperamentus, wiens naam bekend in de oren zal klinken bij fans van een zekere tovenaarsschool.
De ster van de show is zonder twijfel de dispenser. Deze bak met vijf schuine banen vol knikkers staat midden op tafel en trekt direct de aandacht. Zodra je een knikker wegpakt, rollen de knikkers erboven naar beneden. Botsen twee knikkers van dezelfde kleur op elkaar, dan explodeert de boel en pak je die ook. Het is een mechanisme dat je nergens anders zo tegenkomt en dat elk potje een fysieke, bijna speelse dimensie geeft. De toverdranktegels zijn kleurrijk geïllustreerd door Giulia Ghigini, met gaten waarin de knikkers precies passen. Zo zie je in één oogopslag welke ingrediënten je nog nodig hebt. De nieuwste editie bevat bovendien een kunststof dispenser die duurzamer is dan de kartonnen variant uit de eerste druk.
Spelmateriaal
- 1 dispenser (mixer)
- 80 ingrediëntknikkers (4 kleuren, 20 per kleur, plus reserveknikkers)
- 64 toverdranktegels (8 soorten)
- 4 bureaus (spelertableaus)
- 15 prestatiefiches
- 21 hulpfiches
- 1 startspelerfiche
Opzet van het spel
- Elke speler ontvangt een bureau en legt dat voor zich neer.
- De speler die het meest recent een drankje heeft gemaakt wordt startspeler en krijgt het startspelerfiche.
- Verwijder 2 van de 8 soorten toverdranken uit het spel, willekeurig of naar keuze. Voor de eerste potjes raden de spelregels aan om de Zalfje van Ultieme Kleverigheid en de Filter van Lavamancing weg te laten.
- Leg per speler 2 willekeurige starttoverdranken (herkenbaar aan het stersymbool) in het midden van de tafel. Iedereen kiest er om de beurt één, eerst met de klok mee en daarna tegen de klok in.
- Elke speler legt zijn 2 starttoverdranken met de receptzijde omhoog op de branders van zijn bureau.
- Schud de overige tegels en verdeel ze in 5 stapels met de receptzijde omhoog.
- Vul de dispenser met alle knikkers, zodat de 5 banen volledig gevuld zijn.
- Leg de hulpfiches en prestatiefiches naast de dispenser. Vorm een aftelstapel van prestatiefiches, afhankelijk van het aantal spelers (4 fiches bij 2 spelers, 5 bij 3 spelers, 6 bij 4 spelers).
Hoe speel je Potion Explosion?
Het doel is simpel. Verzamel de meeste punten door toverdranken te voltooien, prestatiefiches te verdienen en zo min mogelijk hulp van de professor te vragen.
Tijdens je beurt pak je verplicht één knikker naar keuze uit de dispenser. Rollen daardoor twee of meer knikkers van dezelfde kleur tegen elkaar, dan exploderen ze en pak je die er allemaal bij. Levert dat opnieuw een botsing van gelijke kleuren op, dan gaat de kettingreactie verder. Door slim te kiezen haal je zo in één beurt een flinke voorraad binnen.
De verzamelde knikkers leg je op de bijpassende gekleurde gaten van de twee toverdranken op je bureau. Knikkers die je niet kwijt kunt, bewaar je in je voorraadkolf, met een maximum van drie. Is een toverdrank helemaal gevuld, dan is hij voltooid. De knikkers gaan terug in de dispenser en de tegel verhuist omgedraaid naar je puntenstapel.
Voltooide toverdranken zijn meer dan alleen punten. Je mag ze tijdens je beurt drinken voor een eenmalig krachtig effect, zoals extra knikkers pakken of alle ingrediënten uit de voorraadkolf van een tegenstander stelen. Daarnaast mag je eens per beurt de professor om een beetje hulp vragen. Je pakt dan een extra knikker naar keuze, maar het bijbehorende hulpfiche kost je aan het einde 2 punten.
Wie 3 toverdranken van dezelfde soort of 5 verschillende soorten voltooit, verdient een vaardigheidsfiche van 4 punten. Zodra de aftelstapel leeg is, wordt het einde van het spel ingeluid en maakt iedereen de ronde af. De speler met de meeste punten wint.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Speleigenschappen
Potion Explosion balanceert knap tussen tactiek en geluk. Elke beurt is een kleine puzzel waarin je de dispenser afspeurt naar de knikker die de grootste kettingreactie oplevert én past bij de toverdranken op je bureau. Je kunt dat gevoel vergelijken met digitale match 3-spellen zoals Candy Crush. Het moment waarop een perfecte explosie op gang komt is oprecht bevredigend.
Tegelijk bepaalt het toeval hoe de knikkers na het bijvullen terugrollen, dus soms ligt er simpelweg niets moois voor je klaar. Wie daar niet tegen kan, moet gewaarschuwd zijn. De interactie tussen spelers is grotendeels indirect. Je snoept vooral knikkers weg die een ander wilde hebben, al zorgen drankjes als de Elixir van de Blinde Liefde voor directere plaagstootjes die niet elke speler waardeert. Buiten je eigen beurt kijk je vooral toe, en met vier spelers kan de wachttijd oplopen als er langzame denkers aan tafel zitten. De herspeelbaarheid is prima, doordat elk potje met zes van de acht soorten toverdranken wordt gespeeld en de dispenser nooit twee keer hetzelfde ligt.
Voor wie is dit spel?
Potion Explosion is een uitstekend familiespel en een ideale instap voor mensen die weinig bordspellen spelen. De regels zijn in vijf minuten uitgelegd, de knikkers nodigen uit om aan te raken en het spel is met kinderen vanaf een jaar of 8 prima te spelen. Het is in ieder geval een spel dat de aandacht trekt zodra het op tafel staat. Door de hoge toegankelijkheid is het perfect voor gemengde groepen van jong tot oud.
Doorgewinterde strategen die diepe, meerlaagse beslissingen zoeken, komen hier minder aan hun trekken. Daarvoor leunt het spel te veel op de willekeurigheid van de dispenser. Het spel speelt lekker met elk aantal, maar met twee of drie spelers houd je het tempo er het beste in.
Vergelijkbare spellen
Wie het knikkermechanisme aanspreekt, kan ook kijken naar Gizmos, dat eveneens een knikkerdispenser gebruikt maar daar een stevigere engine builder omheen bouwt. Het brouwthema en de mix van tactiek en geluk doen denken aan De Kwakzalvers van Kakelenburg, al draait dat spel meer om risico nemen. En wie vooral het puzzelen met kleurpatronen waardeert, vindt in Azul een abstractere maar even toegankelijke verwant.
Conclusie
Weinig spellen maken hun eerste indruk zo direct waar als dit toverdranklab. De dispenser is geen gimmick maar het kloppende hart van een spel dat elke beurt een bevredigend puzzeltje voorschotelt. Potion Explosion is toegankelijk, snel uitgelegd en heerlijk tastbaar, waarmee het een ideaal familiespel en instapspel is. Wel moet je kunnen leven met een flinke portie geluk, en met vier spelers loopt de wachttijd soms op. Zoek je diepgaande strategie, kijk dan verder. Zoek je een spel dat iedereen aan tafel meteen wil aanraken, dan is dit een absolute aanrader.
