Ergens in de toren van Spookslot rolt een metalen kogel rond terwijl iedereen aan tafel zijn adem inhoudt. Het spook heeft hem net losgelaten en niemand weet welke valstrik hij straks in gang zet. Stuitert hij de trap af, dan moet de onderzoeker die daar net stond haastig terug naar het laatste veilige veld.
Spookslot is de Nederlandse uitgave van Ghost Castle, een vernieuwde versie van een spel dat in de jaren zeventig en tachtig al door de huiskamers spookte. De Nederlandse editie is van 999 Games. Je bouwt eerst een kasteel van karton en plastic op de doos en racet daarna met dobbelsteen en pionnen naar de uitgang. In deze review lees je hoe dat kasteel in elkaar zit, hoe een potje verloopt en voor welke spelers het spel het best werkt.
Een kasteel dat je eerst zelf bouwt
Het verhaal achter Spookslot is snel verteld. Jullie zijn paranormale onderzoekers die moeten uitzoeken of de legende van het kasteel klopt. Op de bovenverdieping blijkt dat helaas zo te zijn, want daar wekken jullie per ongeluk de geest van Graaf Spooksalot. Na tientallen jaren slaap zint hij op wraak en wil hij jullie voorgoed in zijn kasteel opsluiten.
Dat verhaal krijgt pas betekenis zodra het kasteel op tafel staat. De doos zelf vormt de begane grond, waarop je muren, een trap en een centrale toren bouwt. Helemaal bovenaan ligt de verdieping waar de onderzoekers vertrekken. In bijna elke kamer zit een valstrik verwerkt. In de bibliotheek staat een boekenkast die eigenlijk een trechter met glijbaan is. In de galerij hangt een portret dat omhoog kan schieten, terwijl in de grote zaal een bijl boven een wankele loopbrug klaarhangt.
Het hart van het kasteel is het spook op de schoorsteen. Met een druk op zijn hoofd laat hij een metalen kogel los, die in de toren op een kogelmixer valt. Van daaruit lopen glijbanen naar verschillende torenramen, zodat niemand vooraf weet welke valstrik de kogel in werking zet. Daardoor is het thema veel meer dan decor. De gevaarlijke velden op het bord liggen precies op de plekken waar de kogel stuitert of de bijl neerkomt, dus je ziet met eigen ogen waarom je pion terug moet.
Visueel kiest Spookslot voor een fotografische stijl. De pionnen tonen foto’s van echte mensen en de wanden zijn bedrukt met stenen muren en boekenplanken vol details. Het spook en de voetjes van de pionnen lichten op in het donker, wat het spel met gedimde lampen een griezelige sfeer geeft. Daar staat tegenover dat het kasteel na elk potje terug in de doos gaat. De muren vouwen plat en de doos is tegelijk het speelbord, dus je bouwt het geheel elke keer opnieuw op. Bij het eerste potje klik je bovendien nog een reeks losse onderdelen in elkaar, waardoor je even bezig bent voordat de eerste dobbelsteen rolt.
Spelmateriaal
- 1 spook (glow in the dark)
- 1 metalen kogel
- 8 pionnen
- 8 voetjes voor de pionnen (glow in the dark)
- 1 dobbelsteen
- 1 kogelmixer
- 1 torenplafond
- 1 torendak (2 delen)
- 1 trap
- 1 boekenkasttegel, 1 boekenkasttrechter en 1 boekenkastglijbaan
- 1 wankele loopbrugtegel en 1 wankele loopbrugbasis
- 1 portret/boekenplanktegel
- 1 grijper
- 1 galerijplank
- 1 bijl en 1 bijlsteun
- 1 bovenverdieping
- 1 toren
- 1 korte muur en 1 lange muur
- 1 speelbord (tevens de verpakking)
- Spelregels
Opzet van het spel
Eenmalig, voor het eerste potje
- Zet de 8 pionnen in hun voetjes.
- Schuif de portret/boekenplanktegel met de portretkant naar boven in de grijper, tot de pinnetjes in de gaten klikken.
- Bevestig de glijbaan aan de trechter en vouw de boekenkasttegel eromheen. Zet de haakjes vast door de zijflappen.
- Klik de wankele loopbrugtegel met de voetafdrukken naar boven op de loopbrugbasis.
- Haak de bijlsteun vast aan de ridder op de korte muur.
Voor elk potje
- Leeg de doos, leg hem open neer en vouw de twee zijflappen uit. Dit is het speelbord.
- Zet de korte muur met de uiteinden in de gleuven van de zijflappen.
- Plaats de lange muur in de middelste gleuf van de korte muur en klik de uiteinden vast in de doos.
- Haak de trap aan de lange muur bij het laboratorium. De gekleurde stippen in de hoeken van de kamers moeten overeenkomen.
- Vouw de toren tot een vierkante buis en schuif hem over het midden van de muren.
- Haak de boekenkast aan de korte muur van de bibliotheek.
- Steek de grijper door het middelste gat in de lange muur en bevestig de galerijplank erboven.
- Zet de bijl in de bijlsteun en laat hem tegen de torenmuur leunen. Steek de wankele loopbrug in het sleutelgat op de muur van de doos.
- Laat de kogelmixer in de toren zakken, met de glijbanen bij de torenramen. Druk daarna het torenplafond op de toren en klik het torendak erop.
- Steek de bovenverdieping met de voetafdrukken naar boven in de toren en haak hem vast op de muren van de bibliotheek.
- Zet het spook over de kogel, druk het naar beneden zodat het de kogel opneemt en zet het op de schoorsteen.
- Kies je pionnen. Met 5 of 6 spelers krijgt iedereen 1 pion, met 2 tot 4 spelers krijgt iedereen er 2. Pionnen die niemand kiest, gaan terug in de doos.
- Zet alle pionnen achter de witte startlijn op de bovenverdieping. De oudste speler begint.
Hoe speel je Spookslot?
Je wint Spookslot door je onderzoekers als eerste via het Exitveld naar buiten te loodsen. Met 2 tot 4 spelers moeten allebei je pionnen ontsnappen, met 5 of 6 spelers volstaat je ene pion.
In je beurt gooi je de dobbelsteen. Staat er een getal op, dan zet je één van je pionnen precies zoveel velden vooruit. Elke traptrede en elke voetafdruk op het bord telt als een veld en je mag de worp niet over twee pionnen verdelen. Speel je met vier, dan moet je eerste pion eerst helemaal beneden op de laboratoriumverdieping staan voordat je tweede pion mag vertrekken. Met twee of drie spelers mag je meteen met allebei aan de slag.
Waar je pion eindigt, bepaalt wat er daarna gebeurt. Een geel, blauw of groen veld is veilig en dan zit je beurt erop. Kom je op een rood veld of op een traptrede, dan sta je in de gevarenzone en druk je als onderdeel van je beurt op het hoofd van het spook. Landt je pion op een veld waar al iemand staat, dan springt hij door naar het eerstvolgende vrije veld.
Gooi je het spooksymbool, dan zet je geen pion maar laat je meteen de kogel vallen. Dat hoeft alleen als er minstens één pion in de gevarenzone staat, ook als dat je eigen pion is. Staat niemand in gevaar, dan gooi je opnieuw. Verschijnt het spook dan weer, dan heb je pech en is je beurt voorbij.
De kogel rolt via de kogelmixer naar een van de vier valstrikken. Soms stuitert hij de trap af richting het laboratorium of schiet de boekenkast hem over de vloer van de bibliotheek. In de grote zaal kan de bijl in de wankele loopbrug slaan en in de galerij kan het portret omhoogschieten. Gaat er een valstrik af, dan moeten alle pionnen in de gevarenzone van die valstrik terug naar het dichtstbijzijnde blauwe veld achter hen, ook als de kogel ze niet raakte. Een pion buiten de gevarenzone die toevallig omvalt, zet je gewoon terug op zijn oude plek. Daarna stopt de speler die de kogel liet vallen hem terug in het spook en zet hij de valstrik weer klaar.
In de bibliotheek en de grote zaal kies je tussen twee routes. De lange weg is veilig en de korte loopt dwars door de gevarenzone. Daarnaast verbergt de bibliotheek een geheime doorgang via de boekenplank. Staat je pion op een van de twee rode velden met een witte ster op het moment dat het portret omhoogschiet, dan mag je direct naar het groene sterveld in de galerij, ook als je niet aan de beurt bent.
De uitgang zit op slot en gaat alleen open als je precies op het Exitveld eindigt. Een te hoge worp levert niets op. Gooi je te laag, dan moet je toch zetten zolang er een vrij veld voor je pion is. Doorspringen naar het Exitveld telt niet. Wil je het spel iets moeilijker maken, dan kun je de optionele regel gebruiken waarbij je pion niet op een geel veld mag eindigen.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels.
Dobbelen met ingehouden adem
Spookslot speel je met twee tot zes spelers en het spelersaantal verandert de race merkbaar. Met vijf of zes heeft iedereen maar één pion, waardoor er veel onderzoekers tegelijk door de kamers lopen en de kogel vaker iemand anders terugstuurt. Met twee tot vier spelers stuur je twee pionnen naar beneden en kies je in elke beurt welke van de twee je verplaatst. Een potje duurt ongeveer twintig minuten tot een halfuur, al hangt dat sterk af van hoe vaak de kogel toeslaat en hoe lang iemand blijft steken voor het Exitveld.
Die korte speelduur past bij een spel dat 999 Games vanaf zes jaar aanraadt. De regels heb je in een paar minuten uitgelegd, want een kind dat tot zes kan tellen en kleuren herkent, kan meteen meedoen. Alleen het Exitveld vraagt soms om extra uitleg. Daar moet je precies gooien en een jong kind begrijpt niet altijd waarom zijn pion dan blijft staan terwijl hij zo dichtbij is.
Een blind kansspel is Spookslot niet helemaal. Je beslist zelf welke pion je zet en of je de veilige omweg neemt of gokt op de kortere route door de gevarenzone. Soms is het slim om bewust op een rood sterveld in de bibliotheek te blijven staan, in de hoop dat het portret straks omhoogschiet en je gratis naar de galerij mag. Die keuzes blijven wel klein. De dobbelsteen bepaalt hoe ver je komt en de kogelmixer bepaalt welke valstrik afgaat, waardoor de geluksfactor sterk aanwezig is en een voorsprong met één rol van de kogel kan verdwijnen.
Juist door die kogel zit je ook buiten je eigen beurt op het puntje van je stoel. Gooit een tegenspeler het spooksymbool terwijl jouw pion net op de trap staat, dan kijk je met de hele tafel mee hoe de kogel door de toren rammelt. Richten kan niemand, dus van gericht pesten is weinig sprake. Toch leeft iedereen mee bij elke druk op het spook, omdat een valstrik alle pionnen in die gevarenzone raakt en niet alleen die van de speler die aan de beurt is.
Op de lange termijn ligt de grens van het spel. Het kasteel ziet er elk potje hetzelfde uit en de routes veranderen niet, waardoor de spanning vooral van de kogel moet komen. Voor jonge kinderen is die herhaling juist een deel van het plezier. Speel je met volwassenen onder elkaar, dan raak je er na een paar potjes op uitgekeken. De optionele regel met de gele velden maakt een potje iets langer en lastiger, maar verandert weinig aan het verloop.
Voor kleine onderzoekers en hun ouders
Spookslot is gemaakt voor gezinnen met kinderen vanaf een jaar of zes. Omdat de valstrikken echt bewegen, begrijpen jonge spelers zonder uitleg waarom hun pion terug moet. Speel je als ouder mee en ken je de oude versie nog van vroeger, dan haal je herinneringen op terwijl je kind het kasteel voor het eerst ontdekt. Rond Halloween past het spel ook goed bij een kinderfeestje, zeker als je de lampen dimt en het spook laat oplichten.
Zoek je met volwassenen een spel waarin je eigen keuzes de uitslag bepalen, dan is dit spel te eenvoudig. Het werkt het best met drie of vier spelers. Je hebt dan twee pionnen om tussen te kiezen en er staan toch genoeg onderzoekers in de gevarenzone om de kogel regelmatig iemand te laten raken.
Meer spellen waarin het bord terugvecht
De vergelijking met Muizenval ligt voor de hand. Ook daar rolt een knikker door een mechaniek op het bord en kan een valstrik je pion op het verkeerde moment te pakken nemen. Bij Dodo van 999 Games redden jullie samen een wiebelend ei, maar ook daar hangt de spanning aan een fysiek onderdeel dat elk moment kan vallen. Voor kinderen die nog net te jong zijn voor dit kasteel is De Spokentrap een prima eerste stap. Je racet daar ook met een dobbelsteen naar boven, alleen draait het om onthouden welk spookje over jouw pion staat.
Conclusie
Spookslot draait om het moment waarop de kogel door de toren rolt en iedereen afwacht welke valstrik afgaat. Dat moment blijft werken, vooral bij kinderen die zien hoe de boekenkast een kogel wegschiet of de bijl in de loopbrug slaat. De regels zijn snel uitgelegd en een potje is binnen een halfuur gespeeld. Wel bepaalt het geluk vrijwel alles en bouw je het kasteel elk potje opnieuw op. Voor gezinnen met kinderen vanaf zes jaar is het een spel dat je graag nog een keer opzet, zeker in het najaar. Speel je vooral met volwassenen, dan ben je er snel op uitgekeken.
Toegankelijkheid: ★★★★★
Na een paar minuten uitleg speelt een kind van zes zelfstandig mee.
Tactiek: ★★☆☆☆
Je kiest welke pion je zet en welke route je neemt, de rest doet de dobbelsteen.
Geluk: ★★★★★
Dobbelsteen en kogelmixer beslissen samen over vrijwel elk potje.
Interactie: ★★★☆☆
Een valstrik raakt iedereen in de gevarenzone, al kun je de kogel niet richten.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Spookslot. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.
