Deze uitleg is gebaseerd op de officiële spelregels van 999 Games. Wie is de Ezel? is een kaartspel van Wolfgang Kramer voor 3 tot 12 spelers vanaf 8 jaar, waarin je zo snel mogelijk van je kaarten af probeert te komen zonder met de ezel te blijven zitten. De illustraties zijn van Marlies Barends.
De uitgever biedt de officiële Nederlandse spelregels niet online aan. Daarom leggen we hieronder uit hoe je Wie is de Ezel? speelt. Wil je toch de officiële regels erbij, dan vind je de Duitse versie als PDF onderaan deze pagina. Of bekijk hierboven de video met de speluitleg.
Doel van het spel
Je probeert zo snel mogelijk al je kaarten kwijt te raken. Zodra iemand geen kaarten meer heeft, is het potje voorbij en krijgen de andere spelers strafpunten voor alles wat ze nog in hun hand hebben. De ezelkaart is daarbij de duurste kaart, want die alleen kost je al 20 strafpunten. Na een vooraf afgesproken aantal potjes wint de speler met de minste strafpunten.
Voorbereiding
De doos bevat 110 kaarten. Er zijn 104 getalkaarten met de waarden 1 tot en met 13, waarbij elke waarde acht keer voorkomt. De andere zes kaarten zijn 5 jokers en de ezelkaart. Op de ezelkaart staat aan beide kanten een ezel, zodat iedereen altijd kan zien wie hem in zijn hand heeft.
- Spreek af wie de strafpunten bijhoudt. Die speler krijgt pen en papier. De officiële regels geven die taak met een knipoog aan de speler die het slechtst een ezel kan nadoen.
- De speler links van de scorebijhouder legt de ezelkaart even apart en schudt de overige kaarten.
- Steek de ezelkaart ergens tussen de bovenste 39 kaarten van de stapel. Zo komt de ezel altijd in het spel, ook als je met drie spelers speelt.
- Deel de kaarten een voor een uit volgens de tabel hieronder. Kaarten die overblijven gaan terug in de doos.
- Iedereen neemt zijn kaarten in de hand. De speler die de ezelkaart heeft gekregen, is startspeler in de eerste ronde.
| Aantal spelers | Kaarten per speler | Kaarten in het spel |
|---|---|---|
| 3 | 13 | 39 |
| 4 | 13 | 52 |
| 5 | 13 | 65 |
| 6 | 13 | 78 |
| 7 | 13 | 91 |
| 8 | 13 | 104 |
| 9 | 12 | 108 |
| 10 | 11 | 110 |
| 11 | 10 | 110 |
| 12 | 9 | 108 |
Spelverloop
Een potje bestaat uit een reeks rondes. In elke ronde komt iedere speler precies één keer aan de beurt, te beginnen bij de startspeler en daarna met de klok mee.
Een gewone ronde
De startspeler opent de ronde door een of meer kaarten met dezelfde waarde uit te spelen. Met dat aantal legt hij meteen vast hoeveel kaarten iedereen in deze ronde moet spelen. Begint hij met drie zevens, dan moeten de anderen ook drie kaarten tegelijk leggen. Daarna is de speler links van hem aan de beurt, die kiest tussen verhogen en passen.
Verhogen betekent dat je evenveel kaarten speelt als de startspeler, maar met een hogere waarde dan de kaarten die als laatste gespeeld zijn. Op die drie zevens kun je dus drie achten leggen of drie dertienen, maar geen twee negens. Passen mag altijd, dus ook als je wel zou kunnen verhogen maar je kaarten liever bewaart.
Je legt gespeelde kaarten open voor je neer, zodat iedereen ziet van wie ze komen. Is iedereen één keer aan de beurt geweest, dan is de ronde voorbij. De gespeelde kaarten gaan omgekeerd op een aflegstapel en doen niet meer mee. De speler die in deze ronde de hoogste kaarten speelde, wordt startspeler van de volgende ronde. Verhoogt niemand, dan blijft de startspeler dus aan zet.
Voorbeeld: Sanne is startspeler en speelt twee vijven. Tom verhoogt met twee negens. Lisa past en Ahmed verhoogt met een tien en een joker, wat samen telt als twee tienen. Ahmed heeft de hoogste kaarten gespeeld en begint de volgende ronde.
Jokers
Er zitten vijf jokers in het spel. Een joker kan elke waarde van 1 tot en met 14 aannemen. Speel je een joker samen met getalkaarten, dan neemt hij automatisch de waarde van die kaarten aan. Een tien en een joker tellen dus als twee tienen. Speel je een joker los, dan is hij 14 waard. Dat is de hoogste waarde in het spel, waardoor niemand er nog overheen kan. In een ezelronde mag je een losse joker ook als 1 laten tellen om zo de ezel te ontlopen. Houd je aan het einde van het potje nog een joker in je hand, dan kost die je 14 strafpunten.
De ezelkaart
De ezelronde
De ezelkaart heeft altijd de waarde 0 en je mag hem alleen spelen als je startspeler bent. Je speelt hem altijd los. Heb je de ezel bij het delen gekregen, dan mag je hem meteen in de eerste ronde spelen.
Zodra de ezelkaart op tafel komt, begint er een ezelronde met eigen regels. Niemand mag passen en niemand hoeft te verhogen. Iedere speler legt precies één kaart naar keuze, ongeacht of die hoger, gelijk of lager is dan wat er al ligt. Aan het einde van de ronde neemt de speler die de hoogste kaart speelde alle kaarten van deze ronde in zijn hand, inclusief de ezelkaart. Liggen er meerdere kaarten met de hoogste waarde, dan moet de speler die deze waarde als laatste speelde de kaarten pakken. Die speler wordt ook startspeler van de volgende ronde.
Voorbeeld: Sanne is startspeler en speelt de ezelkaart. Tom speelt een 2, Lisa een 1, Ahmed een 2 en Eva een 1. De hoogste waarde is 2 en die is twee keer gespeeld. Ahmed legde zijn 2 als laatste, dus hij neemt alle vijf de kaarten in zijn hand en begint de volgende ronde.
De ezel weer kwijtraken
Krijg je de ezel in een ezelronde, dan ben je wel startspeler van de volgende ronde, maar mag je de ezelkaart dan nog niet spelen. Dat kan pas vanaf de ronde daarna en ook dan alleen als je startspeler bent. Tussen twee ezelrondes zit dus altijd minstens één gewone ronde.
De ezelkaart blijft het hele potje in omloop en kan meerdere keren van eigenaar wisselen. Je kunt hem dus ook meer dan eens krijgen. Strafpunten levert hij pas op voor de speler die hem aan het einde van het potje nog in zijn hand heeft.
Einde van het spel en puntentelling
Het potje eindigt na de ronde waarin minstens één speler al zijn kaarten kwijt is. Speel je in een ezelronde je laatste kaart, maar moet je daarna de gespeelde kaarten in je hand nemen, dan heb je nog kaarten en gaat het potje gewoon door.
Daarna telt iedereen zijn strafpunten:
- Elke getalkaart levert evenveel strafpunten op als de waarde op de kaart.
- Een joker levert 14 strafpunten op.
- De ezelkaart levert 20 strafpunten op.
De scorebijhouder noteert de strafpunten van elke speler. Spreek vooraf af hoeveel potjes je speelt. De speler met de minste strafpunten na het laatste potje wint. Je kunt ook afspreken tot een bepaald aantal punten te spelen. Ook dan wint de speler met de minste strafpunten bij de eindtelling.
