Je hebt nog maar twee kaarten in je hand en ziet de overwinning al voor je. Dan legt je buurvrouw met een brede grijns de ezelkaart op tafel. Niemand mag nu passen, iedereen gooit er een kaart bij en jouw negen blijkt de hoogste. Even later zit je weer met een flinke stapel kaarten en een ezel die je vanuit je hand aankijkt.
Wie is de Ezel? is een kaartspel van Wolfgang Kramer, de ontwerper van onder meer Take 5!. De Nederlandse editie is van 999 Games en is geschikt voor 3 tot 12 spelers vanaf 8 jaar. In deze review lees je waarom een hoge kaart in dit spel niet altijd een geschenk is en met welke groepen het spel het best tot zijn recht komt.
Een ezel die steeds van eigenaar wisselt
Een echt thema heeft Wie is de Ezel? niet. De kaarten tonen getallen van 1 tot en met 13 en de ezel is vooral een grappig gezicht op de duurste kaart van het spel. Toch past dat beeld goed bij wat er gebeurt, want het idee komt uit het oude ezelspel dat veel mensen nog van vroeger kennen. Ook daar wil je aan het einde niet met die ene kaart blijven zitten. Het verschil is dat je hier altijd weet wie de ezel heeft, omdat hij aan beide kanten van de kaart staat. Die openheid maakt het spel gemener, want iedereen ziet wie de ezel vasthoudt en kan daar zijn plannen op afstemmen.
De illustraties van de Nederlandse editie zijn van Marlies Barends. Haar ezel is een kleurrijke figuur met onderaan een grote 20, zodat je meteen ziet hoeveel strafpunten hij je kost. Meer dan 110 kaarten en een spelregelboekje zit er niet in de doos. Pen en papier voor de score pak je zelf, zoals bij veel klassieke kaartspellen.
Spelmateriaal
- 110 speelkaarten:
- 104 getallenkaarten (8 series van 1 tot en met 13)
- 5 jokers
- 1 ezelkaart
- Spelregels
Opzet van het spel
- Kies iemand die de strafpunten bijhoudt en geef die speler pen en papier.
- Leg de ezelkaart even apart en schud de overige kaarten.
- Steek de ezelkaart ergens tussen de bovenste 39 kaarten van de stapel.
- Deel de kaarten een voor een uit. Bij 3 tot 8 spelers krijgt iedereen 13 kaarten. Bij 9 spelers zijn dat er 12, bij 10 spelers 11, bij 11 spelers 10 en bij 12 spelers 9. Leg de overgebleven kaarten terug in de doos.
- De speler die de ezelkaart heeft gekregen, wordt startspeler.
Hoe speel je Wie is de Ezel??
Je doel is om zo snel mogelijk al je kaarten kwijt te raken. Het spel verloopt in rondes waarin iedereen één keer aan de beurt komt. De startspeler opent met een of meer kaarten van dezelfde waarde en legt daarmee vast hoeveel kaarten iedereen in die ronde moet spelen. De spelers na hem verhogen met evenveel kaarten van een hogere waarde of passen. Na één rondje langs alle spelers gaan de gespeelde kaarten uit het spel en opent de speler met de hoogste kaarten de volgende ronde.
Een joker neemt de waarde aan van de kaarten waarmee je hem speelt. Los gespeeld is hij 14 en daar kan niemand meer overheen. Houd je aan het einde nog een joker over, dan kost die je 14 strafpunten.
Alles verandert zodra de startspeler de ezelkaart speelt. In die ezelronde mag niemand passen en legt iedereen precies één kaart naar keuze. De speler met de hoogste kaart neemt alle kaarten van die ronde in zijn hand, inclusief de ezel. Bij een gelijke stand is dat de speler die de hoogste waarde als laatste legde. Een losse joker mag in een ezelronde ook als 1 tellen. Heb je de ezel net gekregen, dan moet je minstens één ronde wachten voordat je hem zelf weer mag spelen.
Het potje eindigt na de ronde waarin iemand zijn laatste kaart speelt, tenzij die speler in een ezelronde alsnog kaarten moet pakken. Daarna tel je strafpunten. Getallenkaarten tellen hun waarde, een joker telt 14 en de ezel 20. Na een afgesproken aantal potjes wint de speler met de minste strafpunten.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Een hoge kaart is niet altijd een goede kaart
Je speelt Wie is de Ezel? met 3 tot 12 spelers en dat grote bereik is een van de sterkste kanten van het spel. Bij negen spelers of meer krijgt iedereen wat minder kaarten, waardoor een potje ook met een volle tafel niet te lang duurt. De doos noemt ongeveer een halfuur, al hangt dat sterk af van hoe vaak de ezel rondgaat. Kinderen vanaf 8 jaar kunnen prima meedoen, omdat ze alleen getallen hoeven te vergelijken. De ezelronde is de enige uitzondering op de gewone regels en die heb je na één keer spelen door.
Onder die eenvoud zit een afweging die je pas na een paar rondes gaat zien. Hoge kaarten lijken handig, omdat je er makkelijk mee verhoogt en zo startspeler wordt. Aan het einde kosten ze je alleen de meeste strafpunten en in een ezelronde zijn ze juist gevaarlijk. Houd je een 1 of een losse joker achter de hand, dan kun je een ezelronde rustig afwachten. Gooi je je lage kaarten te vroeg weg, dan heb je niets meer om de ezel te ontlopen. De ezel weer kwijtraken is nog lastiger, want daarvoor moet je startspeler zijn. Dat lukt alleen als je eerst een ronde wint met de hoogste kaarten, terwijl je die misschien net nodig hebt om de volgende ezelronde te overleven.
Het gemeenste moment komt wanneer iemand nog één kaart over heeft. Speel je dan de ezel, dan moet die speler zijn laatste kaart in de ezelronde leggen. Is dat de hoogste kaart, dan neemt hij alles in zijn hand en is het potje voor hem nog lang niet voorbij. Zulke wendingen maken veel goed, want de geluksfactor is sterk aanwezig. Krijg je bij het delen een paar jokers en meerdere kaarten van dezelfde waarde, dan ben je snel van je hand af. Zit je met losse hoge kaarten en geen enkele 1, dan kun je weinig doen als de ezel jouw kant op komt. Over een paar potjes middelt dat wel wat uit, omdat je de strafpunten bij elkaar optelt.
Door die open ezelkaart let je ook buiten je eigen beurt goed op. Je ziet wie de ezel heeft en hoeveel kaarten de anderen nog over hebben, dus je weet ongeveer wanneer er een ezelronde aankomt. Belandt de ezel voor de derde keer bij dezelfde speler, dan levert dat veel hilariteit op bij de andere spelers. Varianten of extra modules zitten er niet in de doos. Na een potje wil je meestal toch meteen revanche, zeker als jij met de ezel bleef zitten.
Ideaal voor een volle tafel
Wie is de Ezel? komt het best tot zijn recht met een grote groep. Met zes spelers of meer gaat de ezel vaak heen en weer en is er bij elke ezelronde wel iemand die zich verkijkt. Je legt het spel in een paar minuten uit aan familie op een verjaardag of aan vrienden die normaal geen bordspellen spelen. Met drie of vier spelers werkt het ook, maar dan mis je de chaos die het spel juist leuk maakt.
Als je graag lang vooruit plant, is dit spel te eenvoudig. Je hebt weinig controle over je hand en de belangrijkste beslissing is vaak wanneer je je lage kaarten bewaart. Houd je van strakke tactiek, dan word je eerder gek van de ezel dan dat je erom kunt lachen.
Vergelijkbare kaartspellen
Take 5! van dezelfde ontwerper is de bekendste verwant. Ook daar ontloop je strafpunten, speel je met een grote groep en kan één kaart van een ander je hele plan omgooien. De Grote Dalmuti gebruikt hetzelfde principe van evenveel kaarten spelen met een hogere waarde en voegt daar een rangorde aan tafel aan toe. Het klassieke Pesten, dat je met een gewoon kaartspel speelt, draait net als Wie is de Ezel? om zo snel mogelijk van je kaarten afkomen terwijl de anderen je dwarszitten.
Conclusie
Wie is de Ezel? is een eenvoudig kaartspel dat zijn kracht haalt uit één gemene kaart. De regels zijn in een paar minuten uitgelegd, waardoor je ook met mensen die zelden spelen meteen kunt beginnen. Onder die eenvoud zit een leuke afweging tussen hoge kaarten om startspeler te worden en lage kaarten om de ezel te ontlopen. Het spel is op zijn best met een grote groep, wanneer de ezel steeds van eigenaar wisselt en een late ezelronde de uitslag nog kan omgooien. Met een slechte hand kun je weinig beginnen en echte diepgang moet je niet verwachten. Zoek je een vlot kaartspel voor een volle tafel, dan zit je hier goed.
Toegankelijkheid: ★★★★★
De regels zijn in een paar minuten uitgelegd en ook kinderen vanaf 8 jaar doen zonder moeite mee.
Tactiek: ★★☆☆☆
De keuze tussen hoge en lage kaarten bewaren is leuk, maar je kunt weinig vooruit plannen.
Geluk: ★★★★☆
Je starthand en de jokers die je krijgt, bepalen voor een groot deel hoe je potje verloopt.
Interactie: ★★★★☆
Door de open ezelkaart en de ezelrondes let je voortdurend op wat de anderen doen.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Wie is de Ezel?. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.
