Hieronder lees je hoe je Keezenspel speelt. Deze uitleg is gebaseerd op de officiële spelregels van Clown Games. Keezenspel is een Nederlandse klassieker voor twee tot zes spelers waarin speelkaarten bepalen wat je met je pionnen mag doen. Het spel heeft geen individuele ontwerper en wordt in deze uitvoering uitgegeven door Van der Meulen onder het label Clown Games.
Doel van het spel
Je brengt je pionnen vanuit je startveld over het bord naar je eigen thuishonk. Welke zet je doet, bepaal je niet met een dobbelsteen maar met de kaart die je opgooit. Onderweg kun je pionnen van anderen van het bord slaan of met ze ruilen. Wie als eerste al zijn pionnen veilig binnen heeft, wint. Speel je in teams, dan lukt dat pas als beide teamgenoten klaar zijn.
Voorbereiding
- Leg het spelbord op tafel met de juiste kant boven. Het bord is dubbelzijdig, met aan de ene kant een veld voor vier spelers en aan de andere kant een veld voor zes.
- Iedere speler kiest een kleur en zet de vier pionnen van die kleur in het eigen startveld.
- Leg het tegeltje met de kaartbetekenissen zichtbaar naast het bord, zodat iedereen het kan zien.
- Pak het juiste aantal kaarten. Met twee spelers speel je met 26 kaarten, oftewel een half spel. Je kiest daarvoor twee symbolen, waarvan één rood en één zwart. Met vier spelers gebruik je een volledig spel van 52 kaarten en met zes spelers alle 78.
- Kies een startspeler. Die speler deelt en blijft delen totdat de kaarten op zijn.
- De deler geeft in de eerste ronde vijf kaarten aan elke speler. In elke ronde daarna krijgt iedereen er vier.
- De speler links van de deler begint. Je speelt met de klok mee.
Spelverloop
Een kaart opgooien
In je beurt gooi je één kaart op in het vak midden op het bord en voer je meteen de bijbehorende zet uit. Op het tegeltje staat wat elke kaart betekent. Anders dan bij pesten hoeft je kaart niet aan te sluiten op de vorige kaart, je kiest dus vrij welke kaart uit je hand je speelt.
Pionnen op het bord zetten
Je pionnen starten in je startveld en komen daar alleen uit met een opzetkaart. Dat is een aas of een koning. Je zet de pion dan op je beginpositie, het vakje waar jouw ronde over het bord begint. Ook later in het potje heb je steeds een aas of koning nodig om een volgende pion in het spel te brengen.
Een kaart spelen is verplicht
Kun je een kaart opgooien, dan moet je dat ook doen. Die verplichting geldt zelfs wanneer de enige mogelijke zet betekent dat je je eigen pion van het bord slaat. Alleen wanneer je geen enkele pion in het spel hebt én geen opzetkaart in je hand, kun je niets opgooien.
Slaan en ruilen
Eindig je precies op een vakje waar een andere pion staat, dan gaat die pion terug naar het startveld van zijn eigenaar. Dat kan ook een pion van jezelf of van je teamgenoot zijn. Met een boer ruil je een eigen pion van plaats met een pion van een andere speler, waardoor iemand die bijna thuis was ineens weer helemaal achteraan kan staan.
Geen zet mogelijk
Kun je met geen van je kaarten een geldige zet doen, dan lever je je hele hand in op de stapel in het midden en wacht je tot de volgende ronde. Je pionnen blijven ondertussen op het bord staan en lopen dus het risico geslagen of geruild te worden. Zodra alle spelers hun kaarten kwijt zijn, deelt de deler de volgende ronde van vier kaarten. Zijn alle kaarten op, dan schud je opnieuw en begint het delen weer met vijf kaarten, gevolgd door rondes van vier.
Exact uitkomen in je honk
Om een pion in je thuishonk te zetten, moet je precies uitkomen. Binnen het honk mag je pionnen niet heen en weer schuiven en je mag er ook niet over een eigen pion heen springen. Schuif je pionnen daarom zo ver mogelijk door, zodat de achterste plekken vrij blijven voor de pionnen die nog moeten komen. Een zeven helpt daarbij, omdat je die zet mag opdelen, en met een aas verplaats je een pion maar één vakje.
Betekenis van de speelkaarten
- Aas Zet een pion uit je startveld op je beginpositie, of schuif een pion één vakje vooruit.
- Koning Zet een pion uit je startveld op je beginpositie.
- Dame Schuif een pion twaalf vakjes vooruit.
- Boer Ruil een eigen pion om met de pion van een andere speler. Dat mag een tegenstander zijn, maar ook je teamgenoot.
- Zeven Verdeel zeven vakjes over één of twee pionnen. Je schuift bijvoorbeeld met de ene pion vier vakjes op en met de andere drie, zolang het totaal maar op zeven uitkomt.
- Vier Zet een pion vier vakjes achteruit. Achteruit je eigen honk in gaan mag niet, voorbij je eigen beginpositie achteruit gaan mag wel.
- Alle andere kaarten Schuif een pion het aantal vakjes vooruit dat op het tegeltje bij die kaart staat.
Beschermde pionnen
Pionnen op de beginpositie
Zolang een pion op zijn beginpositie staat, is hij veilig. Andere spelers mogen hem niet inhalen en niet slaan, en ook een boer heeft geen effect op zo’n pion.
Pionnen in het honk
Pionnen die al in een honk staan, kun je niet meer inhalen. Speel je eerste pion daarom helemaal door naar de verste plek, anders blokkeer je jezelf en krijg je de rest niet meer binnen.
Een koning zonder pionnen om op te zetten
Heb je een koning in je hand terwijl al je pionnen al op het bord of in je honk staan, dan kun je die kaart niet gebruiken. In teamverband mag je hem wel spelen om een pion van je teamgenoot op te zetten.
Spelen in teamverband
Met vier of zes spelers speel je in teams. Teamgenoten zitten schuin tegenover elkaar, dus met vier spelers wordt het twee tegen twee en met zes spelers spelen drie teams van twee. Een oneven aantal spelers is niet mogelijk.
Je eerste taak blijft je eigen pionnen binnenspelen, maar je houdt daarbij rekening met je teamgenoot. Zodra jouw pionnen veilig zijn, richt je je helemaal op zijn of haar pionnen. Je krijgt elke ronde gewoon kaarten en samen bepaal je welke zet het meeste oplevert.
Einde van het spel
Het potje is afgelopen zodra iemand al zijn pionnen veilig in het thuishonk heeft. Speel je met zijn tweeën, dan win je op het moment dat je vier pionnen binnen staan. Speel je in teams, dan wint het team pas wanneer beide teamgenoten al hun pionnen in het honk hebben gespeeld. Er is geen puntentelling, alleen een winnaar.
