Clever tot de 3e Macht – Spelregels en Speluitleg

Hieronder lees je hoe je Clever tot de 3e macht speelt. Deze uitleg is gebaseerd op de officiële spelregels van 999 Games. Het is een dobbelspel met scorevellen voor 1 tot 4 spelers, ontworpen door Wolfgang Warsch en geïllustreerd door Leon Schiffer. Ken je Clever al, dan herken je de basis, maar deze versie voegt drie dobbelsteenvelden toe die bepalen waar je een gekozen dobbelsteen mag invullen.

Doel van het spel

Je probeert op je eigen speelvel zoveel mogelijk punten te scoren in vijf gekleurde categorieën. Daarvoor zet je dobbelstenen slim in, want elke keuze bepaalt welke dobbelstenen je in dezelfde beurt nog overhoudt. Ook de worpen van je medespelers zijn belangrijk, omdat je daar zelf van meeprofiteert. Wie na het laatste rondenummer de meeste punten heeft, wint.

Voorbereiding

1. Geef iedere speler een vel van het scoreblok en een viltstift.
2. Leg het zilveren dienblad, dat op de doos is afgebeeld, midden op tafel binnen bereik van alle spelers.
3. De speler die het meeste pech heeft gehad, krijgt de zes dobbelstenen en begint.

Spelverloop

Het aantal ronden hangt af van het aantal spelers. Met vier spelers speel je vier ronden, met drie spelers vijf ronden en alleen of met zijn tweeën zes ronden.

Aan het begin van elke ronde streept iedere speler het huidige rondenummer op zijn eigen vel door. In de ronden 1 tot en met 4 krijg je daarvoor de bonus die onder dat rondenummer staat afgebeeld. Aan het begin van de vierde ronde ontvangt iedere speler op die manier ook een ?-bonus.

Een ronde is afgelopen zodra iedere speler één keer de actieve speler is geweest. Daarna gaan de dobbelstenen naar de speler links van de laatste actieve speler.

De actieve speler

Als actieve speler heb je alle zes dobbelstenen voor je liggen. Je werpt ze allemaal en kiest er één uit. Die dobbelsteen leg je zonder het resultaat te veranderen op het bovenste van je drie dobbelsteenvelden. Vervolgens vul je de waarde in of kruis je een veld aan in de categorie met dezelfde kleur als de gekozen dobbelsteen. De witte dobbelsteen is een kleurenjoker en mag je voor een kleur naar keuze inzetten.

Daarna leg je alle dobbelstenen die een lagere waarde tonen dan je gekozen dobbelsteen op het zilveren dienblad. Dobbelstenen met evenveel ogen als je keuze blijven liggen. Kies je de laagste waarde, dan gaat er dus geen enkele dobbelsteen naar het dienblad. Dobbelstenen op het dienblad mag je als actieve speler niet meer gebruiken, met de actie Extra dobbelsteen als enige uitzondering.

Met de overgebleven dobbelstenen werp je een tweede keer. Opnieuw kies je er één, die je nu op je tweede dobbelsteenveld legt en in de bijbehorende categorie invult. Alle dobbelstenen met een lagere waarde gaan weer naar het dienblad. Daarna volgt op dezelfde manier je derde worp, met het derde dobbelsteenveld als plek voor je keuze. Alle dobbelstenen die je daarna nog over hebt, leg je op het dienblad.

Kies je te vroeg een dobbelsteen met een hoge waarde, dan kan het gebeuren dat er niets meer te werpen valt en je met minder dan drie worpen eindigt. Dat probeer je uiteraard te voorkomen.

Naast je worpen mag je in je beurt ook acties inzetten die je eerder hebt vrijgespeeld.

Speciale situatie. Kun of wil je geen enkele dobbelsteen uit je worp gebruiken, dan vervalt die worp. Je legt geen dobbelsteen op je speelvel en het betreffende dobbelsteenveld blijft leeg.

De passieve spelers

Zodra de actieve speler alle overgebleven dobbelstenen op het zilveren dienblad heeft gelegd, zijn die dobbelstenen voor alle andere spelers beschikbaar. Iedere passieve speler kiest er één uit en vult de waarde in de categorie met de bijbehorende kleur in.

De passieve spelers doen dat tegelijk. De gekozen dobbelstenen blijven gewoon op het dienblad liggen, waardoor meerdere spelers dezelfde dobbelsteen mogen kiezen.

Speciale situatie. Kun je als passieve speler geen enkele dobbelsteen van het dienblad gebruiken, dan mag je in plaats daarvan een dobbelsteen kiezen die op een van de dobbelsteenvelden van de actieve speler ligt. Je mag ook vrijwillig afzien van een dobbelsteen van het dienblad, maar dan vervalt de mogelijkheid om een dobbelsteen van de actieve speler te gebruiken.

Het speelvel

Elke keer dat je een dobbelsteen kiest, vul je een getal in of zet je een kruis in de bijbehorende gekleurde categorie. In de gele, blauwgroene en bruine categorie staan de cijfers 1 tot en met 6 al voorgedrukt en kruis je velden aan. In de blauwe en roze categorie vul je zelf getallen in.

Per gekozen dobbelsteen kruis je maar één veld aan of vul je één getal in. De blauwgroene categorie vormt daarop de uitzondering. Elk veld mag je bovendien maar één keer invullen, dus je kruist een veld nooit twee keer aan en je overschrijft een ingevuld getal niet.

De gele categorie

Kies je de gele dobbelsteen, dan kruis je in deze categorie één van de drie velden met het geworpen resultaat aan. Als actieve speler bepaalt je dobbelsteenveld welke regel je gebruikt. Bij je eerste worp kruis je uitsluitend in de bovenste regel aan, bij je tweede worp in de middelste en bij je derde worp in de onderste. Je mag daarbij zowel witte als grijze velden kiezen. De dobbelsteenvelden en de regels zijn met Romeinse cijfers gemarkeerd, zodat je die koppeling makkelijk terugvindt.

Als passieve speler vul je uitsluitend velden met een grijze achtergrond in. Het getal in dat veld moet natuurlijk nog altijd overeenkomen met je gekozen dobbelsteen.

De bonussen in deze categorie staan steeds tussen twee velden in. Zodra je het veld direct erboven en het veld direct eronder hebt aangekruist, krijg je die bonus meteen.

Aan het einde van het spel tel je per regel hoeveel velden je hebt aangekruist. De tabel boven de categorie geeft aan hoeveel punten dat per regel oplevert.

De blauwgroene categorie

Kies je de blauwgroene dobbelsteen, dan kruis je één van de vijf velden met het geworpen resultaat aan.

Als actieve speler kijk je daarna naar je eigen dobbelsteenvelden. Ligt daar al een andere dobbelsteen met hetzelfde resultaat, dan mag je voor elk van die dobbelstenen nog een extra veld in dezelfde kolom aankruisen. Als passieve speler geldt hetzelfde voor elke andere dobbelsteen op het zilveren dienblad met dat resultaat. In één beurt kruis je op die manier maximaal drie velden aan, en in uitzonderlijke gevallen als passieve speler zelfs meer.

Heb je alle velden met een blauwgroene achtergrond in een kolom of rij aangekruist, dan krijg je de bonus die onder die kolom of achter die rij staat.

Aan het einde van het spel tel je per rij hoeveel velden je hebt aangekruist. Elke rij levert punten op volgens de tabel erboven.

De blauwe categorie

In de blauwe categorie kruis je geen velden aan, maar vul je getallen in op een spoor. Je begint bij het startveld met de 7 in het midden en werkt van daaruit veld na veld naar beide buitenkanten toe.

Kies je de blauwe dobbelsteen, dan tel je daar altijd het aantal ogen van de witte dobbelsteen bij op. Wil je de witte dobbelsteen voor deze categorie gebruiken, dan tel je de blauwe erbij op. Waar die andere dobbelsteen op dat moment ligt, maakt niet uit.

De uitkomst vul je in het eerstvolgende vrije veld links of rechts van het midden in. Links vul je uitsluitend getallen in die precies 1 lager zijn dan in het vorige veld, rechts uitsluitend getallen die precies 1 hoger zijn. Een 7 mag je na elk willekeurig getal invullen en daarmee zet je de reeks als het ware terug. Vanaf die 7 ga je weer verder met een getal dat 1 hoger of 1 lager is.

Vul je een getal in een veld met een bonus in, dan krijg je die bonus direct.

Aan het einde van het spel tellen de twee buitenste velden waarin je een getal hebt ingevuld. Je krijgt de punten die boven die twee velden staan. Daarnaast krijg je 4 bonuspunten voor elk ingevuld getal dat 4 of lager is en voor elk getal dat 10 of hoger is.

De bruine categorie

Kies je de bruine dobbelsteen, dan kruis je een veld met het geworpen getal aan. Je werkt van links naar rechts en mag alleen velden aankruisen die verder naar rechts liggen dan het veld dat je hier als laatste aankruiste.

Je hoeft niet steeds het eerstvolgende veld te nemen, want velden overslaan mag. Een overgeslagen veld kun je later echter niet meer aankruisen.

Ook hier staan de bonussen steeds tussen twee velden in. Zodra je de velden links en rechts van een bonus hebt aangekruist, krijg je die bonus direct. Sla je velden over, dan wordt het dus onmogelijk om bepaalde bonussen nog te verdienen.

Aan het einde van het spel krijg je punten op basis van het aantal aangekruiste velden. De tabel in de categorie geeft aan hoeveel. Het maximum haal je alleen als je geen enkel veld hebt overgeslagen.

De roze categorie

In de roze categorie vul je getallen in op een spoor dat links begint. Je vult steeds het eerstvolgende vrije veld in en mag geen velden overslaan.

Kies je de roze dobbelsteen, dan beslis je of je meer punten of de afgebeelde bonus wilt. Ga je voor de bonus, dan halveer je het geworpen resultaat, rond je naar boven af en vul je dat getal in. De bonus onder het veld krijg je direct.

Wil je liever punten, dan vermenigvuldig je het geworpen resultaat met het cijfer in de ster boven het veld en vul je de uitkomst in. In dat geval krijg je de afgebeelde bonus niet en streep je die meteen door.

In het eerste veld mag je nog niet kiezen. Daar vul je altijd het halve resultaat in.

Aan het einde van het spel tel je alle ingevulde getallen in deze categorie bij elkaar op. Die som is je puntentotaal voor roze.

De witte dobbelsteen

De witte dobbelsteen is een kleurenjoker. Je mag hem inzetten als gele, blauwgroene, bruine of roze dobbelsteen. Daarnaast kun je hem met de blauwe dobbelsteen combineren, zoals beschreven bij de blauwe categorie.

Bonussen

Op het speelvel staan verschillende bonussen. Hoe je die activeert, staat telkens bij de beschrijving van de betreffende categorie. Er zijn drie soorten bonussen.

?-bonussen

Een ?-bonus zet je altijd meteen in. De meeste ?-bonussen hebben een vaste kleur. Zet je er een in, dan kies je zelf een getal van 1 tot en met 6, of van 2 tot en met 12 voor blauw. Vervolgens kruis je in die categorie een veld aan of vul je er een getal in, precies alsof je dat getal had gedobbeld. De gewone regels van de categorie blijven daarbij gelden.

Bij een zwarte ?-bonus mag je naast het getal ook zelf de kleur kiezen.

Acties

Acties activeer je op dezelfde manier als ?-bonussen, maar je hoeft ze niet direct in te zetten. Voldoe je aan de voorwaarde, dan omcirkel je een veld in het bijbehorende actiespoor om aan te geven dat je die actie hebt vrijgespeeld. Je speelt de actievelden van links naar rechts vrij en slaat daarbij geen velden over.

Aan het einde van elk actiespoor staat nog een extra bonus, die je krijgt zodra je het laatste actieveld van dat spoor omcirkelt.

Een vrijgespeelde actie mag je later eenmalig inzetten. Je kruist het actieveld dan aan. In je beurt mag je zoveel vrijgespeelde acties na elkaar gebruiken als je wilt, ook dezelfde soort meerdere keren. Er zijn drie verschillende acties.

Nogmaals dobbelen. Deze actie mag alleen de actieve speler inzetten. Je werpt alle dobbelstenen die je zojuist hebt geworpen opnieuw. Dobbelstenen die al op je dobbelsteenvelden of op het zilveren dienblad liggen, blijven liggen.

Getallenjoker. Deze actie zet je als actieve of als passieve speler in en gebruikt een gekozen dobbelsteen alsof die een ander getal toont. Staat er op het gebruikte actieveld een bepaald getal, dan gebruik je precies dat getal. Staat er een vraagteken, dan kies je het getal zelf. De vrijgespeelde actievelden op dit spoor hoef je niet van links naar rechts te gebruiken, dus je kiest het veld dat op dat moment het nuttigst is. Belangrijk is dat je de dobbelsteen niet draait. Je doet alsof hij een ander resultaat toont en vult dat zo op je speelvel in. Voor alles daarbuiten blijft het geworpen resultaat gelden, dus ook voor de vraag welke dobbelstenen op het zilveren dienblad gaan en hoe andere spelers die dobbelsteen mogen gebruiken.

Extra dobbelsteen. Met deze actie kies je één extra dobbelsteen, maar pas aan het einde van je beurt. Als actieve speler doe je dat nadat je alle dobbelstenen van je gewone beurt hebt gekozen, als passieve speler nadat je je dobbelsteen van het dienblad hebt ingevuld. Je mag elk van de zes dobbelstenen kiezen, ook een dobbelsteen die bij de actieve speler ligt of die je zelf al hebt gebruikt. Je mag deze actie in je beurt meerdere keren uitvoeren, al kies je elke dobbelsteen daarbij hooguit één keer als extra dobbelsteen. Combineren met een getallenjoker is toegestaan. Let op dat de plek van die extra dobbelsteen bepaalt waar je hem mag invullen. Een gele dobbelsteen op het middelste dobbelsteenveld gaat bijvoorbeeld uitsluitend naar de middelste regel van de gele categorie, terwijl een gele dobbelsteen van het zilveren dienblad alleen in de velden met een grijze achtergrond past.

Vossen

Vossen leveren je tijdens het spel geen voordeel op, maar wel extra punten aan het einde. Elke vos is evenveel punten waard als je zwakste categorie. Heb je bijvoorbeeld drie vossen geactiveerd en scoor je 14 punten in je laagste categorie, dan leveren die vossen samen 42 punten op.

Solospel

Clever tot de 3e macht speel je ook prima alleen. Het doel blijft hetzelfde en de spelregels zijn gelijk aan die van het gewone spel.

Het solospel duurt zes ronden. Je start als actieve speler en neemt daarna de rol van passieve speler aan, waarna je weer actieve speler wordt. Zo ben je zes keer actieve en zes keer passieve speler.

Ben je passieve speler, dan werp je alle zes dobbelstenen en leg je de drie dobbelstenen met de laagste waarden op het zilveren dienblad. Zijn er meerdere dobbelstenen met dezelfde waarde, dan gaat de dobbelsteen die na het werpen het dichtst bij het dienblad ligt erop. Uit de drie dobbelstenen op het dienblad kies je er vervolgens één.

Ook in het solospel mag je als passieve speler de actie Nogmaals dobbelen niet gebruiken.

Je eindscore vergelijk je met de tabel in de spelregels, die je resultaat koppelt aan een niveau. Alles boven de 450 punten staat gelijk aan de hoogste waardering.

Einde van het spel en puntentelling

Het spel eindigt zodra in de laatste ronde de laatste actieve speler zijn beurt heeft afgerond en de passieve spelers hun dobbelsteen van het zilveren dienblad hebben ingevuld. Daarna mag iedere speler nog één keer overgebleven acties Extra dobbelsteen en Getallenjoker inzetten. Alle andere overgebleven acties vervallen.

Eén speler noteert vervolgens op de achterkant van zijn speelvel de scores van alle spelers in de vijf categorieën. Daarna vermenigvuldigt hij per speler het aantal vossen met het aantal punten in diens laagste categorie en vult die uitkomst in.

Ten slotte telt hij per speler alle scores bij elkaar op. De speler met de meeste punten wint. Bij een gelijke stand wint van hen de speler met de hoogste score in één categorie. Is ook dat gelijk, dan delen de betreffende spelers de winst.