Pandemic – Spelregels en Speluitleg

Hieronder lees je hoe je Pandemic speelt. Deze uitleg is gebaseerd op de officiële spelregels van Z-Man Games. Pandemic is een coöperatief bordspel van Matt Leacock voor 2 tot 4 spelers. Samen vorm je een team van specialisten dat de wereld rondreist om vier dodelijke ziektes in te dammen en er op tijd een medicijn tegen te vinden.

Doel van het spel

In Pandemic speel je niet tegen elkaar maar tegen het spel. Je wint of verliest dus met het hele team samen. Jullie winnen zodra er voor alle vier de ziektes een medicijn ontdekt is. Het maakt dan niet uit hoeveel ziektestenen er nog op het spelbord liggen, want de ziektes uitroeien is niet nodig om te winnen.

Het spel kan op drie manieren verloren gaan. Dat gebeurt bij de achtste uitbraak, als er ziektestenen op het bord moeten komen die niet meer in de voorraad liggen en als een speler aan het einde van zijn acties geen twee speelkaarten meer kan trekken.

Voorbereiding

1. Leg het spelbord midden op tafel. Sorteer de ziektestenen per kleur en leg ze samen met de onderzoeksstations als voorraad naast het bord. Zet één onderzoeksstation in Atlanta.
2. Zet de uitbrakensteen op veld 0 van het uitbrakenspoor. Leg de vier medicijnstenen met de blanco kant naar boven onder de velden voor ontdekte medicijnen.
3. Zet de infectiegraadsteen op het meest linkse veld van het infectiegraadspoor (het eerste veld met een 2).
4. Schud de infectiekaarten en draai er drie om. Elk van die drie steden krijgt drie ziektestenen in de kleur van de kaart. Draai daarna drie nieuwe kaarten om en leg op elk van die steden twee ziektestenen. Met de laatste drie kaarten krijgt elke stad één ziektesteen. Leg deze negen kaarten open op de infectieaflegstapel en de overige infectiekaarten gedekt op de infectiestapel.
5. Iedere speler krijgt een overzichtskaart en een willekeurige karakterkaart, die je open voor je neerlegt. Zet de bijbehorende pionnen in Atlanta. De overige karakterkaarten en pionnen gaan terug in de doos.
6. Haal de epidemiekaarten uit de speelkaarten en leg ze even opzij. Schud de stadkaarten en gebeurteniskaarten en deel ze uit. Met twee spelers krijgt iedereen 4 kaarten, met drie spelers 3 kaarten en met vier spelers 2 kaarten.
7. Kies de moeilijkheidsgraad. Met 4 epidemiekaarten speel je een instapspel, met 5 het basisspel en met 6 het spel voor gevorderden. Epidemiekaarten die je niet gebruikt, gaan terug in de doos.
8. Verdeel de resterende speelkaarten in evenveel gedekte stapels als het aantal epidemiekaarten waarmee je speelt. Maak die stapels zo gelijk mogelijk. Schud in elke stapel één epidemiekaart en leg de stapels daarna op elkaar, met eventuele kleinere stapels onderaan. Zo ontstaat de trekstapel.
9. Iedereen bekijkt zijn stadkaarten. De speler met de stad met de grootste bevolking begint.

Spelverloop

In je beurt doorloop je drie fasen in een vaste volgorde. Eerst voer je vier acties uit, daarna trek je twee speelkaarten en tot slot infecteer je steden. Daarmee is je beurt voorbij en is de speler links van je aan de beurt.

Omdat jullie samenwerken, mag je altijd overleggen en elkaar advies geven. De speler die aan de beurt is, beslist uiteindelijk wel zelf wat er gebeurt.

Fase 1. Vier acties uitvoeren

Je mag maximaal vier acties uitvoeren en kiest zelf welke acties dat zijn en in welke volgorde. Dezelfde actie meerdere keren uitvoeren mag ook, al kost elke keer één actie. Voor sommige acties leg je een kaart uit je hand af. Die kaart gaat op de aflegstapel voor speelkaarten. Houd er rekening mee dat je karakter de werking van bepaalde acties kan veranderen.

Verplaatsen

Je hebt vier manieren om je pion over de wereld te verplaatsen.

• Rijden of veerboot. Je verplaatst je pion naar een stad die via een witte lijn verbonden is met de stad waar je staat. Een lijn die van de rand van het spelbord loopt, gaat verder aan de andere kant. Zo zijn bijvoorbeeld Sydney en Los Angeles met elkaar verbonden.
• Directe vlucht. Je legt een stadkaart af en vliegt naar de stad die op die kaart staat.
• Chartervlucht. Je legt de stadkaart af van de stad waar je nu staat en vliegt naar een stad naar keuze.
• Shuttle. Sta je in een stad met een onderzoeksstation, dan reis je naar een andere stad met een onderzoeksstation.

Een onderzoeksstation bouwen

Je legt de stadkaart af van de stad waar je staat en zet daar een onderzoeksstation uit de voorraad neer. Er zijn er maximaal zes in het spel. Staan ze al allemaal op het bord, dan haal je er een weg uit een stad naar keuze en zet je hem in je huidige stad.

Een ziekte behandelen

Je haalt één ziektesteen van een kleur naar keuze weg uit de stad waar je staat en legt die terug in de voorraad. Is het medicijn voor die kleur al ontdekt, dan haal je met één actie alle ziektestenen van die kleur uit de stad weg. Liggen er stenen van meerdere kleuren met een medicijn, dan kost elke kleur een aparte actie.

Haal je de laatste ziektesteen van een kleur van het bord terwijl het medicijn daarvoor al ontdekt is, dan is die ziekte uitgeroeid. Draai de medicijnsteen dan om naar de kant met het verbodsteken. Steden van die kleur krijgen voortaan geen ziektestenen meer. Verdwijnt de laatste steen van een ziekte waarvoor nog geen medicijn bestaat, dan heeft dat geen gevolgen.

Kennis delen

Sta je in dezelfde stad als een medespeler, dan kun je de stadkaart van die stad aan hem geven of de kaart van hem krijgen. Jullie moeten het allebei eens zijn met de ruil. Sta je samen in Moskou, dan gaat het dus alleen om de kaart van Moskou. Heeft de speler die de kaart krijgt daarna meer dan zeven kaarten, dan moet hij meteen een kaart afleggen of een gebeurteniskaart spelen.

Een medicijn ontdekken

In een stad met een onderzoeksstation leg je vijf stadkaarten van dezelfde kleur af. Daarmee ontdek je het medicijn voor die kleur. De kleur van de stad waar het onderzoeksstation staat, maakt daarbij niet uit. Zet de medicijnsteen op het bijbehorende veld voor ontdekte medicijnen. Liggen er op dat moment geen ziektestenen van die kleur meer op het bord, dan is de ziekte meteen uitgeroeid en draai je de medicijnsteen om.

Een medicijn haalt de bestaande ziektestenen niet van het bord en nieuwe infecties blijven mogelijk. Het behandelen van die ziekte gaat met een medicijn wel een stuk sneller.

Fase 2. Twee speelkaarten trekken

Na je acties trek je twee kaarten van de trekstapel. Liggen er op dat moment minder dan twee kaarten, dan is het spel meteen afgelopen en heeft het team verloren. De aflegstapel schud je nooit opnieuw tot een trekstapel.

Epidemiekaarten

Trek je een epidemiekaart, dan neem je die niet in je hand en trek je ook geen vervangende kaart. Je voert in plaats daarvan drie stappen uit.

1. Verhogen. Schuif de infectiegraadsteen één veld vooruit op het infectiegraadspoor.
2. Infecteren. Trek de onderste kaart van de infectiestapel en leg drie ziektestenen in de kleur van die kaart op de stad. Is die ziekte uitgeroeid, dan gebeurt er niets. Liggen er al ziektestenen van die kleur op de stad, dan vul je aan tot drie stenen en volgt er een uitbraak. Leg de kaart daarna op de infectieaflegstapel.
3. Verhevigen. Schud alleen de kaarten van de infectieaflegstapel en leg ze gedekt bovenop de infectiestapel.

Let bij een epidemie goed op drie dingen. De kaart bij stap 2 komt van onder de infectiestapel. Je schudt bij stap 3 alleen de aflegstapel en niet de hele infectiestapel. Die geschudde kaarten komen bovenop de bestaande stapel te liggen, waardoor steden die al besmet zijn snel opnieuw aan de beurt komen.

Een afgehandelde epidemiekaart gaat uit het spel. Trek je in één beurt twee epidemiekaarten, dan handel je eerst de ene volledig af en daarna meteen de andere. De kaart die je bij de tweede epidemie trekt, is dan de enige kaart die geschud wordt en komt dus bovenaan de infectiestapel. In die stad volgt in fase 3 een uitbraak, tenzij jullie dat met een gebeurteniskaart voorkomen.

Handkaartenlimiet

Je mag nooit meer dan zeven kaarten in je hand hebben. Heb je er na het trekken meer, dan handel je eerst eventuele epidemiekaarten af. Daarna leg je kaarten af of speel je gebeurteniskaarten tot je er weer zeven hebt. Je karakterkaart en overzichtskaart tellen niet mee voor die limiet.

Fase 3. Steden infecteren

Draai één voor één zoveel kaarten van de infectiestapel om als de infectiegraadsteen aangeeft. Elke stad op een omgedraaide kaart krijgt één ziektesteen in de kleur van die kaart. Is die ziekte uitgeroeid, dan gebeurt er niets. Liggen er al drie stenen van die kleur op de stad, dan leg je geen vierde steen maar volgt er een uitbraak. Leg elke kaart na afloop op de infectieaflegstapel.

Uitbraken

Bij een uitbraak schuif je de uitbrakensteen één veld vooruit. Daarna krijgt elke stad die met de stad van de uitbraak verbonden is één ziektesteen in de kleur van de ziekte die uitbrak.

Liggen er in zo’n aangrenzende stad al drie stenen van die kleur, dan volgt daar een kettingreactie. Die tweede uitbraak handel je af nadat de eerste helemaal klaar is. Ook voor elke kettingreactie schuif je de uitbrakensteen één veld vooruit. Een stad die door dezelfde infectiekaart al een uitbraak had, krijgt geen extra steen meer. Zo kan een kettingreactie niet eindeloos heen en weer gaan.

Door uitbraken kan een stad ziektestenen van verschillende kleuren krijgen, met een maximum van drie stenen per kleur. Bereikt de uitbrakensteen het laatste veld van het spoor, dan heeft het team verloren.

Voorbeeld. Algiers heeft drie zwarte ziektestenen en raakt opnieuw besmet. De uitbrakensteen gaat een veld vooruit en Madrid, Parijs, Istanboel en Caïro krijgen elk een zwarte steen. Op Caïro lagen al drie zwarte stenen, dus daar volgt een kettingreactie. De uitbrakensteen schuift nog een veld op en Istanboel, Bagdad, Riyad en Khartoem krijgen een zwarte steen. Algiers slaat je over, omdat daar door dezelfde infectiekaart al een uitbraak was.

Gebeurteniskaarten

Gebeurteniskaarten zitten tussen de stadkaarten in de trekstapel. Je mag ze op elk moment spelen, ook als je niet aan de beurt bent. Dat kost je geen actie. De speler die de kaart speelt, bepaalt hoe het effect wordt uitgevoerd. Na gebruik gaat de kaart op de aflegstapel voor speelkaarten.

Er is één uitzondering. Tussen het trekken en het afhandelen van een kaart mag je geen gebeurteniskaart spelen. Veroorzaakt een infectiekaart een uitbraak, dan kun je die uitbraak dus niet meer tegenhouden. Na de uitbraak mag het wel, voordat de volgende infectiekaart wordt omgedraaid. Trek je twee epidemiekaarten tegelijk, dan mag je een gebeurteniskaart spelen tussen de eerste en de tweede epidemie in.

In het basisspel zitten vijf gebeurteniskaarten.

• Luchtbrug. Verplaats een pion naar keuze naar een stad naar keuze. Wil je de pion van een medespeler verplaatsen, dan heb je zijn toestemming nodig.
• Een rustige nacht. De volgende fase Steden infecteren slaan jullie over. Je draait dan dus geen infectiekaarten om.
• Veerkrachtige bevolking. Haal een kaart naar keuze van de infectieaflegstapel uit het spel. Je mag deze kaart ook spelen tussen de stappen Infecteren en Verhevigen van een epidemie.
• Overheidssubsidie. Zet een onderzoeksstation in een stad naar keuze, zonder daarvoor een stadkaart af te leggen.
• Prognose. Bekijk de bovenste zes kaarten van de infectiestapel, leg ze in een volgorde naar keuze en leg ze terug bovenop de stapel.

Open of gedekt spelen

Speel je met vier epidemiekaarten, dan legt iedereen zijn speelkaarten open voor zich neer. In het basisspel en het spel voor gevorderden houd je je kaarten gedekt in je hand. Je moet dan zelf vertellen welke kaarten je hebt, zodat iedereen zijn eigen informatie in het overleg inbrengt. Ervaren groepen kunnen ook bij een hogere moeilijkheidsgraad afspreken om open te spelen. De infectieaflegstapel en de aflegstapel voor speelkaarten mag iedereen op elk moment doorkijken.

De karakters

Elke speler krijgt een karakter met een eigen vaardigheid. Bij 2 tot 4 spelers komen dus nooit alle zeven karakters in hetzelfde potje voor.

Arts

Voert de Arts de actie Een ziekte behandelen uit, dan haalt hij in één keer alle ziektestenen van één kleur uit zijn stad weg. Is het medicijn voor een ziekte al ontdekt, dan verdwijnen de stenen van die kleur automatisch uit elke stad waar de Arts komt. Dat kost hem geen actie en gebeurt ook buiten zijn eigen beurt, bijvoorbeeld als de Logistiek manager of de gebeurtenis Luchtbrug hem verplaatst. In de stad waar de Arts staat, kunnen ook geen nieuwe stenen of uitbraken komen van ziektes waarvoor een medicijn bestaat.

Crisismanager

De Crisismanager mag voor één actie een gebeurteniskaart naar keuze uit de aflegstapel voor speelkaarten pakken. Die kaart bewaart hij op zijn karakterkaart en telt niet mee voor zijn hand. Er mag nooit meer dan één kaart op liggen. Hij kan de bewaarde kaart op elk gewenst moment spelen en haalt hem daarna uit het spel.

Logistiek manager

De Logistiek manager mag voor één actie een pion naar keuze verplaatsen naar een stad waar al een andere pion staat. Hij kan voor één actie ook de pion van een medespeler verplaatsen alsof het zijn eigen pion is. In beide gevallen heeft hij de toestemming van de eigenaar van die pion nodig.

Gebruikt hij daarvoor een directe vlucht of chartervlucht, dan komen de kaarten uit zijn eigen hand. Bij een chartervlucht moet de kaart de stad tonen waar die pion vertrekt. De Logistiek manager mag andere pionnen alleen verplaatsen en geen andere acties voor ze uitvoeren. De speciale verplaatsing van de Projectleider kan hij ook niet voor diens pion gebruiken.

Onderzoeker

Bij de actie Kennis delen mag de Onderzoeker elke stadkaart uit zijn hand weggeven aan een medespeler in dezelfde stad. Die kaart hoeft dus niet bij de stad te horen waar ze staan. De kaart moet wel uit de hand van de Onderzoeker komen. Een medespeler kan deze actie ook in zijn eigen beurt gebruiken om een kaart van de Onderzoeker te krijgen.

Projectleider

De Projectleider mag voor één actie een onderzoeksstation bouwen in zijn huidige stad zonder daarvoor een stadkaart af te leggen. Eén keer per beurt mag hij ook voor één actie van een stad met een onderzoeksstation naar een stad naar keuze reizen. Daarvoor legt hij een stadkaart naar keuze af.

Quarantainespecialist

In de stad waar de Quarantainespecialist staat en in alle steden die daarmee verbonden zijn, komen geen nieuwe ziektestenen en vinden geen uitbraken plaats. Deze vaardigheid geldt niet voor de ziektestenen die je tijdens de voorbereiding op het bord legt.

Wetenschapper

De Wetenschapper heeft maar vier stadkaarten van dezelfde kleur nodig om een medicijn te ontdekken in plaats van vijf.

Regels die je makkelijk vergeet

• Trek je een epidemiekaart, dan trek je geen vervangende kaart.
• Je kunt bij elk onderzoeksstation elk medicijn ontdekken, ongeacht de kleur van de stad.
• Bij Kennis delen kun je een kaart ook krijgen in plaats van geven, zolang jullie samen in de stad van die kaart staan.
• Van de Onderzoeker mag je in je eigen beurt een kaart naar keuze krijgen als jullie in dezelfde stad staan.
• De handkaartenlimiet van zeven geldt ook direct nadat je een kaart van een medespeler hebt gekregen.

Einde van het spel

Het spel eindigt meteen zodra jullie het vierde medicijn ontdekken. Jullie hebben dan samen gewonnen, ook als er nog ziektestenen op het bord liggen.

Jullie verliezen direct in een van deze drie situaties.

• De uitbrakensteen bereikt het laatste veld van het uitbrakenspoor.
• Je moet ziektestenen op het bord leggen terwijl er van die kleur niet genoeg meer in de voorraad liggen.
• Een speler kan na zijn acties geen twee speelkaarten meer trekken.