Een kat die het liefst boven op de boekenkast ligt, kent elke kattenbezitter. In Bookshelf maak je daar een spel van. Samen bouw je een kast van kaarten en houten boeken die met elke plank hoger en wankeler wordt, terwijl de kat telkens een verdieping mee omhoog klimt.
Bookshelf is een coöperatief behendigheidsspel van Caezar Al-Jassar, medeoprichter van Alley Cat Games. Die uitgever bracht eerder onder meer Dice Hospital uit en heeft inmiddels een hele reeks kleine spellen in een blikje. De Nederlandse editie is van Asmodee. In deze review lees je hoe het bouwen in zijn werk gaat, waarom je elke beurt met iemand anders samen de boeken neerzet en voor wie dit kleine spel een aanrader is.
Houten boeken met ronde ruggen
Het thema van Bookshelf heeft weinig uitleg nodig. Elke kaart is een plank waarop wat spulletjes liggen, zoals een krant met een kruiswoordpuzzel, een envelop met een ansichtkaart of een magazine. Tussen die spulletjes staan kruisjes die aangeven waar de boeken moeten komen. Die boeken zijn kleine houten blokjes in zes kleuren, elk met een bedrukte voor- en achterkant en een ronding dat de bladzijden voorstelt. Ze zien er verzorgd uit en ze voelen stevig aan, al merk je bij het neerzetten al snel hoe smal zo’n boek eigenlijk is.
De ster van het spel is de kat. Het is een wit houten figuurtje met oranje vlekken dat languit ligt, precies zoals een kat die net een plekje heeft gevonden tussen de boeken. Juist die kat maakt het thema meer dan decoratie. Je moet op elke plank ruimte voor hem overlaten en hem daarna weer tussen de boeken vandaan halen, zodat het een echt onderdeel van het bouwen wordt. Illustrator Rory Muldoon gaf het blikje een warme uitstraling met een open haard en een opgerolde kat ervoor. Het blik is klein genoeg voor een jaszak of tas en alles past er na afloop netjes in terug.

Spelmateriaal
- 1 metalen blikje
- 10 plankkaarten, waarvan 1 dubbelzijdige startkaart
- 29 houten boeken (6 blauw, 6 groen, 6 rood, 5 paars, 3 roze en 3 geel)
- 1 houten kat
- Spelregels
Opzet van het spel
- Haal de kaarten uit het blik en leg de dubbelzijdige startkaart apart.
- Schud de overige negen kaarten en leg ze als gedekte trekstapel naast de speelruimte.
- Kies de makkelijke kant (drie kruisjes) of de moeilijke kant (twee kruisjes) van de startkaart en leg die kant open in het midden van de tafel.
- Linksboven op de startkaart zie je hoeveel rode boeken je nodig hebt. Zet die rechtop op de kruisjes.
- Zet de kat boven op de startkaart.

Hoe speel je Bookshelf?
Je wint samen zodra de kast acht planken hoog is, de startkaart meegeteld. Valt hij eerder om, dan verliezen jullie allemaal en mag je meteen een nieuwe poging wagen.
Een beurt begint met twee kaarten van de trekstapel die je open voor iedereen neerlegt. Je kiest er één en de andere schuift onder de stapel. Linksboven op de gekozen kaart staat welke boeken je nodig hebt, bijvoorbeeld twee groene en een blauwe. Die pak je uit het blik. Daarna leg je de kaart als nieuwe plank boven op de kast, recht boven de vorige. Je mag hem daarbij een halve slag draaien als de kruisjes dan beter uitkomen.
Dan komt het spannende deel. Samen met een andere speler zet je tegelijk de boeken op de nieuwe plank. Elk kruisje moet bedekt zijn door minstens één boek, maar welke kleur er op welk kruisje staat maakt niet uit. Laat een boek pas los als je zeker weet dat het blijft staan. Zorg ervoor dat iedereen ongeveer even vaak bouwt, bijvoorbeeld door steeds samen te werken met de speler tegenover je of naast je.
Als laatste verhuist de kat. Je haalt hem van zijn plank, die inmiddels onder de nieuwe plank zit, en zet hem één verdieping hoger. Hij mag over de rand hangen, wat soms de enige plek is waar hij nog past. Daarna begint de volgende beurt.
Speel je alleen, dan hoef je de boeken niet tegelijk neer te zetten. Wil je het makkelijker, speel dan tot zes planken. Voor een grotere uitdaging bouw je door tot tien planken.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels.

Samen de adem inhouden
Bookshelf speel je met één tot zes spelers, al verandert dat aantal vooral wie er meekijkt en niet hoe het bouwen verloopt. Er staan namelijk altijd twee paar handen aan de kast, dus met zes spelers kijken er vier mensen toe. Dat toekijken is minder saai dan het klinkt, want iedereen hangt over de tafel en heeft een mening over waar dat derde boek moet staan. Solo werkt het spel met dezelfde regels, alleen mis je dan het gedoe van vier handen die tegelijk een plank in balans moeten houden. Een potje duurt hooguit een kwartier en vaak korter, omdat de kast soms al bij de vierde plank naar beneden komt. Dan zet je hem gewoon opnieuw op.
Die korte duur past bij de eenvoud van de regels. Je legt het spel in twee minuten uit en een kind van acht snapt het meteen, omdat je alleen hoeft te weten welke boeken je pakt en waar ze moeten staan. Toch zit er meer afweging in dan die eenvoud doet vermoeden. Bij de keuze tussen twee kaarten kijk je hoe de kruisjes liggen ten opzichte van de boeken op de plank eronder. Staan ze daar recht boven, dan rust de nieuwe plank stevig. Liggen ze aan de rand, dan wordt het een balanceeroefening, al kun je dat soms rechtzetten door de kaart een halve slag te draaien. Ook de kat speelt mee in die afweging. Je moet op elke plank een plekje voor hem vrijhouden waar je hem een beurt later weer uit kunt pakken, en precies op dat moment gaat het vaak mis.
Geluk zit vooral in de volgorde van de kaarten. Omdat je steeds uit twee kaarten kiest, kom je zelden voor een onmogelijke plank te staan. De grootste geluksfactor is daardoor je eigen hand, die op het verkeerde moment net iets te veel trilt. De interactie is groot, want je bouwt elke beurt letterlijk samen. Je overlegt wie welk boek neerzet, telt af voor het loslaten en zucht samen als de kast scheef zakt. Omdat je partner steeds wisselt, doet iedereen ook echt mee en kan niemand de hele avond aan de kant blijven zitten.
Op herspeelbaarheid levert het spel iets in. Met tien kaarten heb je na een paar potjes alle planken wel gezien. De volgorde verschilt wel elke keer en met de twee kanten van de startkaart en het doel van zes, acht of tien planken stel je de moeilijkheid zelf bij. Zoals bij de meeste behendigheidsspellen zit de herhaling meer in de spanning dan in de kaarten, want geen potje stort op dezelfde manier in.


Voor wie is Bookshelf?
Bookshelf is vooral leuk als je met een gemengd gezelschap aan tafel zit. Een kind van acht met een vaste hand bouwt net zo makkelijk mee als een volwassene. Omdat je samen speelt, hoeft niemand te verliezen van een ander. Het spel komt tot zijn recht met drie of vier spelers, omdat je dan vaak genoeg zelf aan de beurt bent en er nog wat publiek is om mee te leven. Door het formaat neem je het makkelijk mee naar een verjaardag, een café of de camping.
Zoek je een spel waarin je moet plannen of je medespelers te slim af moet zijn, dan heb je aan Bookshelf weinig. Het denkwerk blijft beperkt tot de keuze tussen twee kaarten en een plekje voor de kat. Speel je liever niet onder druk of heb je weinig geduld met bouwsels die steeds omvallen, dan is een ander soort spel een betere optie.
Conclusie
In Bookshelf bouw je in een kwartier samen een wiebelende boekenkast. De spanning zit in het moment waarop twee spelers tegelijk een boek loslaten. Omdat je partner elke beurt wisselt, doet iedereen mee. De kat zorgt ervoor dat er net genoeg na te denken valt, want je moet steeds een plekje voor hem overhouden. Met tien kaarten raak je wel snel bekend met alle planken en het denkwerk blijft beperkt. Toch is Bookshelf door het handige blikje en de korte uitleg een prima spel voor gezinnen met kinderen vanaf acht jaar en voor iedereen die graag samen de adem inhoudt.

Toegankelijkheid: ★★★★★
De regels zijn in twee minuten uitgelegd en ook voor kinderen vanaf acht jaar meteen duidelijk.
Tactiek: ★★☆☆☆
Je denkt na over de keuze tussen twee kaarten, de draairichting en een plekje voor de kat.
Geluk: ★★☆☆☆
De kaartvolgorde speelt mee, maar je eigen hand bepaalt het meest of de kast blijft staan.
Interactie: ★★★★★
Je zet elke beurt samen met een andere speler tegelijk de boeken neer.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Bookshelf. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.