Geen uitbreiding verdeelt Carcassonne-spelers zo sterk als deze. De één vindt het heerlijk dat een draak de zorgvuldig geplande projecten van iedereen aan tafel bedreigt, de ander gruwt van zoveel chaos in zijn geliefde legpuzzel. In Carcassonne: Draak & Fee keert het beest terug, met nieuwe vliegregels die het monster voorspelbaarder maken dan ooit.
Carcassonne: Draak & Fee is de derde uitbreiding in de vernieuwde reeks van 999 Games, ontworpen door Klaus-Jürgen Wrede en geïllustreerd door Marcel Gröber. Het is de nieuwe versie van De Draak, de Fee en de Jonkvrouw uit 2005, en zoals de titel al verraadt, heeft niet iedereen uit die doos de verhuizing overleefd. In deze review lees je hoe de draak, de fee en het magische portaal werken en wat er allemaal anders is dan vroeger.
Een sprookje met tanden
Met deze uitbreiding wordt Carcassonne een sprookjeswereld. Een hongerige draak zwerft door het landschap op zoek naar een maaltijd van meeples, een fee biedt bescherming aan wie haar gunst weet te winnen en magische portalen brengen je figuren naar plekken die allang onbereikbaar leken. Het fantasythema staat verder van het historische Carcassonne af dan dat van de andere uitbreidingen, maar het is met zoveel plezier uitgewerkt dat het moeiteloos overtuigt.
De draak is uiteraard de ster. Hij huist op drakenschattegels, waar geen enkele meeple een voet durft te zetten, en zodra iemand een tegel met een drakensymbool trekt, gaat hij op jacht. Alles wat op zijn pad komt, wordt van het bord gegeten. De fee is zijn tegenpool, een beschermengel die punten oplevert en als enige het beest kan verjagen. Het portaal ten slotte is puur gereedschap, een achterdeur naar onbezette projecten elders op tafel.
Het materiaal is prachtig. De wijnrode draak is een fors, dreigend beeld op tafel en de witte fee steekt daar sierlijk tegen af. Bijzonder aan deze doos zijn de nieuwe riviertegels. De dubbele brontegel vervangt de starttegel en de dubbele meertegel sluit de rivier af met een drakenschat, waarmee deze uitbreiding De Rivier voor het eerst echt in het spel verankert.
Spelmateriaal
- 26 landtegels (gemarkeerd met een feesymbool op de achterkant)
- 6 tegels met drakenschat
- 10 tegels met drakensymbool
- 6 tegels met magisch portaal
- 1 dubbele brontegel
- 1 dubbele meertegel met drakenschat (dubbelzijdig)
- 1 draak en 1 fee
Opzet van het spel
- Speel je met de mini-uitbreiding De Rivier (aanbevolen), vervang dan de brontegel door de dubbele brontegel en leg de dubbele meertegel apart. Schud de overige riviertegels gedekt tot een stapel, inclusief de meertegel uit De Rivier. Speel je zonder De Rivier, laat dan alle riviertegels in de doos.
- Schud de overige nieuwe landtegels door de andere landtegels en leg 5 willekeurige landtegels ongezien terug in de doos.
- Leg de draak en de fee naast het speelveld.
Hoe speel je Carcassonne: Draak & Fee?
Het doel en de beurtstructuur blijven ongewijzigd. De uitbreiding voegt twee neutrale figuren en drie tegelsoorten toe.
Leg je een tegel met een drakenschat, dan zet je de draak erop en richt je hem volgens vaste regels. De draak moet naar een aangrenzende tegel kijken, en staat er een meeple in een rechte lijn voor, achter of naast hem, dan moet hij die kant op kijken. Trek je een tegel met een drakensymbool terwijl de draak op tafel staat, dan gaat het beest op jacht voordat je de tegel legt. De draak vliegt precies twee keer. Bij elke vlucht beweegt hij in een rechte lijn in zijn kijkrichting tot er geen tegel meer voor hem ligt, en alle meeples op tegels die hij betreedt, keren terug naar hun eigenaar. Na elke vlucht wordt hij opnieuw gericht.
De fee verdien je door een weg of stad te voltooien die jou zelf geen punten oplevert. Je wijst haar dan toe aan een van je meeples. Wordt het project van die meeple gescoord, dan krijg je 3 punten, ook als je voor het project zelf niets ontvangt, en bij de eindtelling is ze nog eens 3 punten waard. Belangrijker nog is haar beschermende kracht. Vliegt de draak de tegel van de fee binnen, dan wordt niet jouw meeple maar de draak zelf van het bord verwijderd. Jij krijgt het beest voor je neergelegd en moet het aan het begin van je volgende beurt op een drakenschat naar keuze terugzetten.
Het magische portaal geeft je bij het leggen van zo’n tegel de keuze om je meeple niet op de nieuwe tegel te zetten, maar op een willekeurige andere tegel in het speelveld. De gewone plaatsingsregels blijven gelden, dus voltooide of bezette projecten en drakenschatten blijven verboden terrein.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Speleigenschappen
Deze uitbreiding gooit de zekerheden van Carcassonne overboord, en dat is precies de bedoeling. Een meeple die geplaatst is, is niet langer veilig, en dat verandert hoe je naar elke plaatsing kijkt. Zet je die boer neer in het rijke weiland, wetende dat de draak twee tegels verderop loert? De nieuwe vliegregels maken de draak daarbij voorspelbaar. Wie de kijkrichting van het beest in de gaten houdt, kan inschatten waar het gevaar heen trekt en zijn tegels daarop kiezen. Er blijft genoeg geluk over, want jij bepaalt niet wanneer de drakensymbolen uit de stapel komen, maar het kansspel van vroeger is een inschattingsspel geworden. De strijd om de fee is een leuk spel in het spel, omdat je er bewust een puntloos projectje voor moet afronden. De interactie is de hoogste van de hele reeks, met dank aan een draak die andermans meeples net zo graag lust als de jouwe.
Voor wie is dit spel?
Draak & Fee is er voor spelers die durven te verliezen wat ze hebben opgebouwd. Gezinnen met kinderen zullen smullen van de jagende draak en de reddende fee, want het verhaaltje speelt zichzelf en de regels zijn goed te doen. Ook groepen die Carcassonne wel eens te braaf vinden, krijgen hier de wrijving waar ze naar zoeken. Controlespelers die hun punten graag veilig binnenharken, moeten daarentegen twee keer nadenken, want de draak vreet ook de mooiste plannen op. Voor hen zijn uitbreiding 1 en 2 logischer keuzes. De uitbreiding werkt met twee tot zes spelers en de draak wordt gemener naarmate er meer meeples op tafel staan.
Oud versus nieuw: wat is er veranderd?
Dit is naast Aanval & Afweer de meest ingrijpende herziening van de reeks, en dat begint al bij de titel. De jonkvrouw, die in de oude versie ridders uit steden kon verjagen, is volledig uit de uitbreiding verdwenen. Grappig genoeg dook er in Burchten & Bruggen wel weer een jonkvrouw op, maar dan in een heel andere rol. Ook de vulkanen zijn weg. De draak komt nu via drakenschattegels het spel binnen, en de dubbele meertegel legt zelfs een drakenschat aan het einde van de rivier.
De grootste ingreep zit in de draak zelf. In de oude versie verplaatsten de spelers het beest samen, om de beurt één tegel, zes stappen lang, zonder tegels dubbel te bezoeken. Dat leverde onderhandelingen, verrassingen en af en toe regelrechte willekeur op. De nieuwe draak vliegt in rechte lijnen volgens zijn kijkrichting, precies twee vluchten per drakensymbool. Daarmee is de chaos ingeruild voor voorspelbaarheid. Je kunt de draak nu zien aankomen en eromheen plannen, wat het beest eerlijker maar ook minder anarchistisch maakt. De fee is eveneens verbouwd. Vroeger kreeg je haar simpelweg door een beurt geen meeple te plaatsen, en leverde ze aan het begin van elke beurt 1 punt op. Nu moet je haar verdienen met een puntloos voltooid project, en beloont ze je met 3 punten per scoring plus 3 punten bij de eindtelling. Nieuw is ook dat de draak de fee niet langer alleen maar mijdt, maar door haar van het bord wordt geslagen, waarna de beschermde speler bepaalt waar het beest opnieuw begint. Tel daarbij de nieuwe riviertegels en de regel om elk spel 5 willekeurige tegels uit te sluiten op, en de conclusie is helder. Dit is geen heruitgave maar een herontwerp, dat de geest van het origineel bewaart en de scherpste randjes van het toeval eraf vijlt.
Conclusie
Er zijn veiligere uitbreidingen, maar weinig die zoveel verhalen aan tafel opleveren. De draak zorgt elke potje voor paniek en leedvermaak, de fee voor kleine heldendaden en het portaal voor slimme reddingsacties. De nieuwe vliegregels zijn de grote winst van deze editie, want ze veranderen de draak van een onvoorspelbare plaaggeest in een gevaar dat je kunt zien aankomen en dus op kunt anticiperen. Wie Carcassonne koestert om zijn rust en controle, zal deze uitbreiding niet in de armen sluiten. Maar voor gezinnen en groepen die houden van spanning en een gezonde dosis chaos, is dit de leukste stoorzender die de reeks te bieden heeft.
