In het Cattoriaanse tijdperk eet een kat van stand geen vogels meer. Nee, de kattenadel bestudeert ze. Ornithologie is het nieuwe statussymbool, en wie de mooiste verzameling kalkoenen, kippen en pauwen in zijn paleis heeft, staat bovenaan de sociale ladder. Maar oude instincten laten zich niet zomaar wegdrukken. Eén onbeheerste vogelverslaafde en je zorgvuldig opgebouwde collectie is verdwenen.
Cattitude is een tactisch bluf- en verzamelspel van de Nederlandse uitgever MNKY Entertainment, bedacht door Robert Brouwer en Douwe Terluin. Je biedt elkaar stapeltjes kaarten aan, deels open en deels gedekt, en probeert zo je medespelers op het verkeerde been te zetten. In deze review lees je hoe dat werkt, voor wie het spel geschikt is en of de nobele katten hun manieren weten te bewaren.
Een adellijk tijdperk vol snorharen en kant
Het thema van Cattitude is heerlijk absurd. Katten in barokke baljurken en met gepoederde pruiken hebben besloten dat het eten van vogels ordinair is. In plaats daarvan verzamelen ze pluimvee als studieobject, want zelfbeheersing is het hoogste goed. Maar zoals de spelregels het zelf zo mooi zeggen, af en toe kruipt het blauwe bloed waar het niet gaan kan. Dat thema is meer dan een leuk laagje verf. De vogelverslaafden, katten die hun instincten niet kunnen bedwingen, vormen het centrale gevaar in het spel en sluiten naadloos aan op het verhaal. Ook de adellijke hiërarchie komt terug in de kaarten, van hertoginnen tot koninklijke katten.
De illustraties van Mohamed Ali maken het geheel af. Elke kat heeft karakter, van de zelfvoldane koningin tot de schichtige vogelverslaafde die er met je pauwen vandoor gaat. Ook de vogels zelf zijn met humor getekend. De magere kalkoen, de bange kip en de geplukte pauw zien er precies zo zielig uit als hun minpunten doen vermoeden. Het spel bestaat volledig uit kaarten en een handvol fiches, compact genoeg om mee te nemen, maar met genoeg charme om de sfeer neer te zetten.
Spelmateriaal
- 90 kaarten met blauwe achterzijde, waaronder 28 kalkoenen, 21 kippen, 14 pauwen, 6 hertoginnen, 5 baronessen, 4 markiezen, 2 koninklijke katten, 4 vogelverslaafden en 6 vogels met minpunten
- 15 kaarten met rode achterzijde, waaronder 6 divavogels, 6 bonuskaarten, 2 catastrofes en 1 koningin
- 5 paleiskaarten
- 5 keuzefiches
- 1 richtingfiche
Opzet van het spel
- Elke speler kiest een paleiskaart en een keuzefiche en legt deze voor zich op tafel.
- Schud alle kaarten met een blauwe achterzijde en verdeel ze in gedekte stapels. Het aantal stapels en de grootte ervan hangen af van het aantal spelers.
- Schud alle kaarten met een rode achterzijde en verdeel ze gedekt over de kleinere blauwe stapels, zodat alle stapels evenveel kaarten hebben. Overgebleven kaarten gaan gedekt uit het spel.
- Deel van de eerste stapel 3 kaarten aan elke speler. Bij 2 spelers krijgt iedereen 5 kaarten.
- Leg het richtingfiche op de eerstvolgende kaartstapel. Bij 2 spelers wordt het richtingfiche niet gebruikt.
Hoe speel je Cattitude?
Het doel is simpel. Verzamel zoveel mogelijk kalkoenen, kippen en pauwen in je paleis, met zo min mogelijk nobele katten erbij. Na de laatste ronde wint de speler met de meeste punten onder zijn paleiskaart.
Elke ronde bestaat uit drie fases. In de biedfase verdeel je de kaarten die je hebt gekregen over twee biedingen. Het ene bod leg je open neer, het andere gedekt. Beide biedingen schuif je naar je linker- of rechterbuur, afhankelijk van het richtingfiche. Vanaf de tweede ronde mag je bovendien maximaal 2 kaarten die al voor je liggen stiekem aan je biedingen toevoegen, zonder te vertellen welke. Je buurman kiest vervolgens één van de twee biedingen. Het bod dat niet gekozen wordt, neem je zelf terug in je hand.
In de verzamelfase leg je alle kaarten uit je hand open voor je neer, gesorteerd per vogelsoort met de bijpassende nobele katten. Heb je een vogelverslaafde ontvangen, dan gaat die er direct vandoor met de vogelsoort die op dat moment de op één na hoogste waarde heeft. Alleen de vogelkaarten zelf tellen daarbij mee, de katten blijven liggen.
In de fase Veiligstellen mag je vogelsoorten onder je paleiskaart schuiven, zodat ze veilig zijn voor vogelverslaafden. Daarvoor heb je wel minstens één bijbehorende nobele kat of een koninklijke kat nodig, en alle bijbehorende katten met hun minpunten verhuizen mee. Zo weeg je voortdurend af of je wacht op meer vogels of je buit alvast veiligstelt.
In de laatste rondes komen de rode kaarten in het spel, met extreem waardevolle divavogels, bonuskaarten en de gevreesde catastrofe, een vogelverslaafde die je waardevolste vogelsoort meeneemt. De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels.
Speleigenschappen
Cattitude draait om psychologie. Het verdelen van je kaarten over een open en een gedekt bod is telkens een klein duivels dilemma. Maak je het open bod aantrekkelijk zodat je buurman de gedekte stapel met minpunten laat liggen, of doe je juist het omgekeerde? En durft je buurman het gedekte bod te kiezen als jij zojuist twee onbekende kaarten uit je eigen voorraad hebt bijgeschoven? Wie goed oplet welke kaarten er bij medespelers verdwijnen, heeft daar een streepje voor.
Geluk speelt zeker mee, want je hebt geen invloed op welke kaarten je gedeeld krijgt. Toch bepaalt vooral je inschatting van je medespelers hoe goed je scoort. De interactie is maximaal, omdat elk bod een direct duel met je buurman is en iedereen tegelijk speelt. Wachttijd is er daardoor nauwelijks. De herspeelbaarheid zit in de wisselende samenstelling van de stapels en vooral in de spelers zelf. Tegen een andere groep speelt Cattitude compleet anders, en de meegeleverde beginnersvariant en de muntwerpvariant Cattitude Toss voegen daar nog wat keuze aan toe.
Voor wie is dit spel?
Cattitude is op zijn best met spelers die van bluffen en elkaar aftroeven houden. Families met kinderen vanaf een jaar of 8 kunnen er prima mee uit de voeten, zeker met de beginnersvariant, en ook als opwarmer of afsluiter van een spellenavond doet het spel het uitstekend. Wie liever een puur tactisch spel speelt waarin je alles kunt uitrekenen, komt bedrogen uit. De lol zit juist in het lezen van je medespelers, en wie daar niets mee heeft, mist de kern van het spel. Met meer spelers wordt het bieden onvoorspelbaarder en gezelliger, dus met 4 of 5 spelers komt Cattitude het best tot zijn recht. De tweespelervariant werkt, maar mist het rondgaande richtingfiche en daarmee een stukje dynamiek.
Vergelijkbare spellen
Het verdeelmechanisme van Cattitude werkt volgens het aloude taartprincipe. De één snijdt, de ander kiest, dus verdeel je eerlijk of speel je het slim. In de spellenwereld kom je dit zelden tegen. Het kleine kaartspel Tussie Mussie van Wingspan-ontwerpster Elizabeth Hargrave gebruikt exact dezelfde truc met een open en een gesloten kaart. De combinatie van dieren, bieden en keihard bluffen doet daarnaast denken aan het klassieke Koehandel, al verloopt het bieden daar met geld in plaats van met kaartstapels. Cattitude voegt aan die ingrediënten zijn eigen twist toe met de stiekem bijgeschoven kaarten en de vogelverslaafden die je collectie bedreigen.
Conclusie
Cattitude is een gemeen en geestig blufspel in een compact doosje. De regels zijn binnen tien minuten uitgelegd, en het bieden met een open en een gedekt bod levert vermakelijke situaties op.. De vogelverslaafden houden de spanning erin, en het charmante thema met sterke illustraties maakt het geheel af. Tegelijk is Cattitude geen spel dat lang blijft hangen. De rondes lijken al snel op elkaar en wie volledige controle wil, zal zich storen aan het geluk en de onvoorspelbaarheid van medespelers. Voor wie van bluffen houdt en een toegankelijk spel zoekt voor tussendoor is Cattitude een prima keuze, zeker wanneer je met 4 of 5 spelers speelt.
