Dominion Review

Avatar foto
Koop Spel

Een vlot deckbuildingspel dat beginners snel oppikken en waarin gevorderde spelers steeds nieuwe combinaties ontdekken

Je erft een klein koninkrijk met een paar landgoederen en een handvol koperstukken. Veel stelt het niet voor, want je buren beginnen met precies hetzelfde en hebben net als jij grote plannen. In Dominion gaat het erom wie die bescheiden start het snelst omzet in schatkisten vol goud en een flinke rij provincies.

Dominion van Donald X. Vaccarino verscheen in 2008 en won een jaar later de Spiel des Jahres. Dit kaartspel legde de basis voor het hele deckbuildinggenre, waarin je tijdens het spelen je eigen stapel kaarten opbouwt. Tot op de dag van vandaag komen er nieuwe uitbreidingen bij. De Nederlandse editie is van 999 Games. Jaren geleden besprak ik dit spel al. Voor deze review pak ik de tweede editie er nogmaals bij en lees je hoe een beurt verloopt en voor wie het spel geschikt is.

Een koninkrijk zonder draken

Het verhaal achter Dominion is kort en met een knipoog verteld. Je bent een vorst die niet tevreden is met het vredige koninkrijkje van je ouders en die de omliggende stukjes land van kneuterige landheren onder je eigen vlag wilt brengen. Andere vorsten hebben toevallig hetzelfde plan, dus je moet opschieten. Volgens de spelregels zouden je ouders daar niet trots op zijn geweest, maar je grootouders van moederskant zeker wel. Het woord dominion komt uit het Engels en staat voor het gebied waarover een heerser de macht heeft. Dat past bij een spel waarin je stukje bij beetje meer land, geld en personeel verzamelt.

Die wereld voelt middeleeuws aan en blijft opvallend nuchter. Je komt geen draken of tovenaars tegen, alleen een Heks die haar tegenspelers vloeken toestopt. Soms past de naam van een kaart mooi bij wat hij doet. Met de Mijn waardeer je een geldkaart op en met de Verbouwing ruil je een kaart in voor iets duurders. Bij andere kaarten zie je het verband minder snel en heb je eerder te maken met een rekensom dan met een verhaal. Het thema is daardoor vooral een mooi decor. Dat stoort niet, want in een potje let je vooral op wat een kaart doet en minder op wie erop staat.

Voor het uiterlijk tekende Matthias Catrein de kaarten in een klassieke, geschilderde stijl. De doos van Julien Delval toont een weids landschap met rivieren en een kasteel op een rots, wat meteen de juiste toon zet. In die doos zitten vijfhonderd kaarten en een kunststof kaartenhouder met een sorteerstrook, zodat elke stapel een eigen vakje heeft. Dat scheelt veel tijd, want behalve je startdeck hoef je niets te schudden. Je pakt de tien stapels die je nodig hebt en binnen vijf minuten kun je beginnen. Net als bij elk ander kaartspel slijten de kaarten wel bij veel schudden. En dat doe je in Dominion nogal vaak. Wil je ze mooi houden, dan zijn sleeves een goede investering. Houd er alleen rekening mee dat kaarten in sleeves niet meer in de vakjes van de houder passen.

Spelmateriaal

  • 500 kaarten:
    • 130 geldkaarten (60 Koper, 40 Zilver, 30 Goud)
    • 48 overwinningskaarten (24 Landgoed, 12 Hertogdom, 12 Provincie)
    • 30 vloekkaarten
    • 262 koninkrijkkaarten (10 exemplaren van 25 soorten en 12 Tuinen)
    • 26 locatiekaarten (één per soort koninkrijkkaart, met een blauwe achterkant)
    • 4 blanco kaarten
  • 1 “Vernietigde kaarten”-mat
  • 1 kunststof kaartenhouder
  • 1 sorteerstrook

Spelregels

Opzet van het spel

  1. Iedere speler neemt 7 Koper en 3 Landgoederen, schudt deze tien kaarten en legt ze gedekt voor zich neer als trekstapel.
  2. Leg de zeven stapels standaard kaarten open op tafel:
    • Koper, Zilver en Goud: gebruik alle overige exemplaren.
    • Landgoed, Hertogdom en Provincie: 8 exemplaren van elk bij 2 spelers, 12 van elk bij 3 of 4 spelers.
    • Vloek: 10 bij 2 spelers, 20 bij 3 spelers en 30 bij 4 spelers.
  3. Kies tien verschillende koninkrijkkaarten. Dat kan willekeurig door tien locatiekaarten te trekken, of met een van de aanbevolen sets uit de spelregels. Voor je eerste potje raden de regels Kelder, Markt, Koopman, Militie, Mijn, Slotgracht, Verbouwing, Smidse, Dorp en Werkplaats aan.
  4. Leg van elke gekozen koninkrijkkaart de stapel van 10 exemplaren open op tafel. Gebruik je Tuinen, neem dan 8 exemplaren bij 2 spelers en 12 bij 3 of 4 spelers. Samen met de standaard kaarten vormen deze stapels de voorraad.
  5. Leg de “Vernietigde kaarten”-mat naast de voorraad.
  6. Bepaal de startspeler door loting. Heb je net een potje gespeeld, dan begint de speler links van de winnaar.
  7. Iedere speler trekt 5 kaarten van zijn trekstapel.
    • Met 5 of 6 spelers heb je een tweede set standaard kaarten nodig, bijvoorbeeld uit een tweede basisspel. Gebruik dan 15 (5 spelers) of 18 (6 spelers) Provincies en 40 of 50 Vloeken.

Hoe speel je Dominion?

Je wint Dominion door aan het einde de meeste overwinningspunten in je deck te hebben. Die punten zitten vooral op Landgoederen, Hertogdommen en Provincies. Iedere speler heeft een eigen trekstapel, een eigen aflegstapel en een hand van vijf kaarten. In je beurt doorloop je altijd dezelfde drie fasen.

Je begint met de actiefase. Daarin mag je één actiekaart uit je hand spelen en de tekst erop van boven naar beneden uitvoeren. Veel actiekaarten geven je extra kaarten, extra geld of extra acties. Speel je bijvoorbeeld eerst een Dorp, dan trek je een kaart en krijg je twee extra acties. Daarmee kun je vervolgens nog een Smidse spelen om drie kaarten bij te trekken.

Met de kaarten die dan in je hand zitten ga je naar de aanschaffase. Je legt je geldkaarten neer en telt hun waarde op bij het geld dat je actiekaarten je eventueel al gaven. Voor dat bedrag koop je één kaart uit de voorraad, tenzij een kaart je extra aanschaffen geeft. Die nieuwe kaart gaat niet naar je hand maar naar je aflegstapel. Je ziet hem pas terug als je die aflegstapel later schudt.

Dat schudden gebeurt in de opschoonfase. Je legt al je gespeelde kaarten en je overgebleven handkaarten af en trekt vijf nieuwe kaarten. Is je trekstapel op, dan schud je je aflegstapel en wordt die je nieuwe trekstapel. Zo komen je aankopen steeds vaker voorbij naarmate het spel vordert.

Een aantal koninkrijkkaarten laat je kaarten vernietigen. Die gaan naar de stapel met vernietigde kaarten en ben je voorgoed kwijt. Dat klinkt als verlies, maar op die manier haal je zwakke kaarten als Koper of Landgoed uit je deck. Aanvalskaarten zoals de Militie en de Heks hinderen je tegenspelers, terwijl je met de Slotgracht zo’n aanval afweert door die kaart uit je hand te tonen.

Het spel stopt aan het einde van de beurt waarin de stapel Provincies leeg raakt of waarin drie willekeurige stapels in de voorraad op zijn. Iedereen telt dan de punten in zijn deck, waarbij elke Vloek een punt kost. Staan twee spelers gelijk, dan wint degene die de minste beurten heeft gehad.

De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.

Een dik deck is niet altijd een sterk deck

Dominion speel je met twee tot vier spelers. Met een tweede set standaard kaarten kan het ook met vijf of zes, al wordt het wachten op je beurt dan merkbaar langer. Met z’n tweeën werkt het spel prima, maar met drie of vier spelers vind ik het nog leuker. Iedereen grijpt dan naar dezelfde stapels, waardoor je beter moet opletten wat de anderen kopen en er per persoon minder van de populaire kaarten overblijft. Een potje duurt ongeveer een half uur. Die korte speelduur komt vooral door de vlotte beurten, want terwijl een ander speelt ben jij vaak al aan het puzzelen met je volgende hand.

Op de doos staat een leeftijd vanaf 8 jaar en de regels zelf zijn snel uitgelegd, zeker als je al eens een ander deckbuildingspel hebt gespeeld. Wat tijd kost is het leren kennen van de koninkrijkkaarten. De meeste spreken voor zich, maar je eerste potje ben je toch al gauw een uurtje bezig met uitvogelen wat elke kaart doet en hoe ze samenwerken. Ken je het genre al, dan heb je het in een kwartiertje door. Het aanbevolen eerste spel uit de spelregels helpt daarbij, omdat die tien kaarten weinig uitzonderingen kennen.

Zodra je de kaarten kent, merk je waar de tactiek zit. Die draait om de vraag wanneer je wat koopt. Overwinningskaarten heb je nodig om te winnen, maar tijdens het spel doen ze niets. Koop je er te vroeg te veel, dan trek je handen vol landgoederen en provincies waarmee je niets kunt kopen en raakt je deck vervuild. Slimmer is het om eerst geld en actiekaarten te verzamelen en pas later over te schakelen op punten. In de tweede editie maakt de Kapel dat schoonhouden een stuk directer, want daarmee vernietig je tot vier kaarten tegelijk en houd je een kleine, sterke stapel over. Daarnaast ga je op zoek naar combinaties. Een Dorp maakt pas indruk als je daarna een paar Smidses of Laboratoria kunt spelen en zo je halve deck in één beurt doorloopt. Hoe vaker je speelt, hoe sneller je ziet welke kaarten elkaar versterken. Daardoor blijft het spel lang interessant.

Geluk speelt daarbij een kleinere rol dan je van een kaartspel zou verwachten. Je schudt je eigen stapel, dus soms valt het net verkeerd en trek je vijf Koper als je net een Goud wilt kopen. Over een heel potje middelt dat behoorlijk uit, zeker als je je deck klein en sterk houdt.

De interactie is gemiddeld. Je bent vooral met je eigen koninkrijk bezig, al houd je goed in de gaten welke kaarten je tegenspelers kopen en hoeveel provincies er nog liggen. Directe confrontatie komt van de aanvalskaarten. Speelt iemand een Militie, dan moet jij je hand terugbrengen tot drie kaarten. Bij de Heks krijgt iedereen een Vloek in zijn deck, die aan het einde een minpunt oplevert en tot die tijd je handen verzwakt. Omdat die aanvallen in andermans beurt plaatsvinden en de beurten kort zijn, blijf je ook buiten je eigen beurt betrokken.

Waar Dominion het meest in uitblinkt is de herspeelbaarheid. In de doos zitten 26 soorten koninkrijkkaarten en per potje gebruik je er maar tien. Met veel Dorpen en kaarttrekkers bouw je aan een lange kettingbeurt, terwijl je in een opzet met Heks en Slotgracht vooral bezig bent met aanvallen en afweren. De spelregels geven zes aanbevolen sets voor het basisspel en nog veel meer voor combinaties met uitbreidingen. Raak je toch uitgekeken op het basisspel, dan liggen er inmiddels ruim een dozijn Nederlandstalige uitbreidingen klaar.

Een stap verder dan het familiespel

Dominion past goed bij spelers die al een aantal spellen kennen en toe zijn aan iets met meer keuzes, zonder dat een potje meteen een hele avond duurt. Het werkt in een gezin waar de kinderen al wat spelervaring hebben en evengoed bij (jong)volwassenen die een vlot tactisch kaartspel zoeken. Binnen het deckbuildinggenre zit het ongeveer in het midden. Er ligt geen spelbord en je hoeft geen grondstoffen bij te houden, waardoor de drempel laag blijft terwijl het denkwerk wel aanwezig is.

Speel je bijna nooit bordspellen, dan kan het aantal kaarten met tekst in het begin wat overweldigend zijn. Ben je juist gewend aan zware strategiespellen, dan vind je het basisspel na verloop van tijd misschien wat beperkt. Dan zijn de uitbreidingen de reden om het spel weer uit de kast te halen. Het beste speel je Dominion met drie of vier spelers, al zijn potjes met z’n tweeën ook prima.

Vergelijkbare spellen

Het idee van Dominion is sindsdien door veel andere spellen opgepakt. De Kwakzalvers van Kakelenburg van 999 Games werkt met hetzelfde principe, alleen trek je ingrediënten uit een buidel in plaats van kaarten van een stapel. Je verbetert ook daar je voorraad gaandeweg, maar door het gokken op het juiste moment stoppen is het luchtiger en speelt geluk een grotere rol. Wil je na Dominion een stap zwaarder, dan is De Verdwenen Ruïnes van Arnak van White Goblin Games een goed alternatief. Daarin bouw je ook een deck, maar je gebruikt je kaarten tegelijk om ontdekkingsreizigers op een spelbord in te zetten.

Binnen de eigen familie is Dominion: Intrige een prima volgende stap. Die uitbreiding voegt veel kaarten toe waarbij je een keuze maakt. Daarnaast zitten er overwinningskaarten in die tijdens het spel ook iets doen. Dominion: Hijs de Zeilen! introduceert kaarten waarvan het effect doorloopt tot in je volgende beurt. Met Dominion: Welvaart speel je met nog grotere bedragen en duurdere kaarten. In een apart overzicht zetten we binnenkort de hele reeks op een rij.

Conclusie

Dominion is na al die jaren nog steeds een vlot en uitdagend kaartspel dat je in een half uur speelt en waarvan geen potje hetzelfde is. Het idee om tijdens het spel je eigen deck te bouwen is snel begrepen, terwijl het schoonhouden van je stapel en het zoeken naar combinaties je lang bezighoudt. Je eerste potje vraagt om wat tijd om de kaarten te leren kennen, daarna lopen de beurten vanzelf. Het thema is vooral decor en sleeves zijn geen overbodige luxe. Voor gezinnen met spelervaring en voor iedere speler die een stap verder wil, is Dominion een aanrader. Wat mij betreft hoort het in iedere spellenkast en daarom krijgt het de titel BRDGMZ Essential.

Toegankelijkheid: ★★★★☆
De regels zijn eenvoudig, alleen het leren kennen van de kaarten kost een potje.

Tactiek: ★★★★☆
Het moment waarop je overstapt op punten en het vinden van combinaties maken het verschil.

Geluk: ★★☆☆☆
Het schudden bepaalt je handen, maar over een heel potje middelt dat uit.

Interactie: ★★★☆☆
Je speelt vooral je eigen spel, met af en toe een aanval die je plannen dwarszit.

BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Dominion. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.

Positief

  • Regels zijn snel uitgelegd, de diepgang zit in de kaartcombinaties
  • Elk potje anders, omdat je tien van de 26 koninkrijkkaarten gebruikt
  • Een potje duurt maar ongeveer een half uur
  • Kaartenhouder met sorteerstrook maakt de opzet snel
  • Ruim een dozijn uitbreidingen als je meer variatie wilt

Negatief

  • Het thema blijft vooral decor
  • Je eerste potje kost tijd om alle kaarten te leren kennen
  • Kaarten slijten en passen in sleeves niet meer in de houder van de doos
9

Geweldig

Avatar foto
Pieter-Jan van Zwieten is het gezicht achter BRDGMZ en werkt als Communications & Media Professional. Als gepassioneerde bordspelliefhebber verdiept hij zich graag in slimme spelmechanieken, verrassende thema’s en de verhalen die spellen kunnen vertellen. Zijn liefde voor wetenschap en geschiedenis voeden die nieuwsgierigheid, waardoor hij bordspellen niet alleen als ontspanning ziet, maar ook als een middel om mensen te verbinden en de geest te scherpen. Dankzij zijn achtergrond in communicatie weet hij complexe ideeën helder te verwoorden en toegankelijk te maken. In zijn reviews combineert hij spelplezier met inhoud — scherp, eerlijk en altijd met oog voor detail.

Laat een Reactie Achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.Verplichte velden zijn gemarkeerd *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Lost Password

Meld je aan voor de BRDGMZ nieuwsbrief en ontvang elke maand een compact overzicht van de nieuwste spellen en reviews in je mailbox. Als abonnee blijf je gelijk ook op de hoogte van het laatste nieuws en exclusieve winacties!