Op het kippenerf van Jakkiebak! Kippenkak! is de jaarlijkse schoonheidswedstrijd losgebarsten. Hennen en hanen draven opgewonden in het rond, want de kip met de mooiste staart wint. Die staart bouw je op met veren die je zonder pardon bij de anderen uittrekt.
Jakkiebak! Kippenkak! is de Nederlandse versie van Zicke Zacke Hühnerkacke, het kinderspel waarmee Klaus Zoch in 1998 in Duitsland de speciale kinderspelprijs van de Spiel des Jahres-jury en de Deutscher Kinderspielpreis in de wacht sleepte. De Nederlandse editie is van 999 Games. Je speelt het met twee tot vier spelers vanaf vier jaar en een potje duurt zo’n kwartier. Achter de vrolijke kippen zit een geheugenspel met een race erin verstopt. In deze review lees je hoe dat werkt en voor welke gezinnen het geschikt is. Je leest ook waarom volwassenen vaker verliezen dan ze verwachten.
Een staart om trots op te zijn
Een schoonheidswedstrijd voor kippen klinkt als een dun verhaaltje en dat is het eigenlijk ook. Toch speelt het thema een grotere rol dan je zou denken, omdat het hele spel draait om de staartveren die in de houten kippen steken. Elke kip heeft achterop een paar gaatjes waar de veren in passen. Zodra je een andere kip inhaalt, trek je haar veren eruit en prik je ze in je eigen kip. Door dat gebaar wordt de winst tastbaar, want aan het eind van het potje zie je aan elke kip in één oogopslag hoe het ervoor staat. Kinderen genieten zichtbaar van dat plukken, zeker als het de kip van een ouder treft.
Met kippen heeft het geheugendeel van het spel weinig te maken. De 24 eivormige looptegels liggen in een kring om het kippenerf, waar twaalf achthoekige scharreltegels gedekt in het midden liggen. Op die tegels staan afbeeldingen als een veer, een nest met eieren, een slak, een spiegelei en een ei in een eierdopje. Doris Matthäus tekende ze in een vrolijke tekenfilmstijl en gaf elk plaatje een eigen achtergrondkleur. Die kleuren helpen jonge spelers, want een kleuter onthoudt vaak eerder “de blauwe” dan het plaatje zelf. De vier houten kippen zijn het pronkstuk van de doos. Let wel op de staartveren, want die zijn klein en verdwijnen snel onder de bank.
Spelmateriaal
- 24 eivormige looptegels
- 12 achthoekige scharreltegels
- 4 kippen (2 hennen en 2 hanen)
- 4 staartveren
- Spelregels
Opzet van het spel
- Leg de twaalf achthoekige scharreltegels gedekt op tafel en meng ze goed. Samen vormen ze het kippenerf.
- Leg de 24 eivormige looptegels open en in willekeurige volgorde in een kring om het kippenerf heen.
- Elke speler kiest een kip en steekt er één staartveer in.
- Zet de kippen op de looptegels met zo veel mogelijk dezelfde afstand ertussen.
- Bij twee spelers liggen er elf lege tegels tussen de kippen.
- Bij drie spelers zijn dat er zeven.
- Bij vier spelers zijn dat er vijf.
- De jongste speler begint.
Hoe speel je Jakkiebak! Kippenkak!?
Je wilt als eerste alle staartveren in je eigen kip hebben. Daarvoor moet je de andere kippen inhalen, wat alleen lukt als je weet waar de juiste plaatjes op het kippenerf liggen.
Je beurt begint met een blik op de looptegel direct voor je kip. Daarna draai je een van de scharreltegels om en laat je hem aan iedereen zien. Als het plaatje overeenkomt met de looptegel voor je kip, zet je je kip een stap vooruit. De scharreltegel leg je gedekt terug op dezelfde plek, waarna je meteen een volgende tegel mag omdraaien voor de looptegel die nu voor je ligt. Zo loop je door tot je een verkeerd plaatje omdraait. Je kip blijft dan staan waar hij is en de speler links van je is aan de beurt.
Het spannende moment komt als je kip direct achter een andere kip staat. Je mag dan proberen eroverheen te springen door de scharreltegel te vinden die hoort bij de looptegel voor de neus van die andere kip. Lukt dat, dan spring je over haar heen en trek je al haar staartveren eruit om ze in je eigen kip te steken. Je beurt loopt daarna gewoon door. Bij een mislukte sprong eindigt je beurt zonder verdere straf. Als er twee of drie kippen vlak achter elkaar staan, kun je ze met één sprong allemaal inhalen en al hun veren tegelijk binnenhalen. Een kip die al haar veren kwijt is, doet gewoon verder mee en kan ze later weer terugveroveren.
Het potje is voorbij zodra één kip alle staartveren uit het spel draagt.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Plukken met je geheugen
Met vier spelers komt Jakkiebak! Kippenkak! het best tot zijn recht. De kippen staan dan maar vijf tegels van elkaar af, waardoor er al snel een kip vlak achter een andere staat en de veren vanaf de eerste minuten van eigenaar wisselen. Met twee spelers liggen er elf tegels tussen de kippen en duurt het langer voordat er iets gebeurt. Daar staat tegenover dat het potje dan meteen beslist is zodra de ene kip de andere inhaalt.
Een potje duurt zelden langer dan een kwartier, wat goed past bij de spanningsboog van een kleuter. De minimumleeftijd van vier jaar klopt, omdat een beurt uit één handeling bestaat die een kind direct snapt. Je draait een tegel om en vergelijkt die met de tegel voor je kip. Door die eenvoud is het spel binnen een minuut uitgelegd en kunnen jonge kinderen na één rondje zelfstandig meespelen.
Tactiek is er nauwelijks. Je enige keuze is welke scharreltegel je omdraait en die keuze hangt volledig af van wat je hebt onthouden. Aan het begin van een potje weet nog niemand iets en is elke tegel een gok. Naarmate er meer tegels open zijn geweest, maakt het geluk plaats voor geheugen. Juist daar zit de grap van het spel, want kinderen onthouden die plaatjes vaak beter dan hun ouders. Je hoeft als volwassene dus niet expres te verliezen om je kind een kans te geven. Helemaal verdwijnen doet het geluk nooit. Soms staat je kip voor een plaatje dat nog niemand heeft omgedraaid, terwijl je tegenspeler net voor een tegel staat die al drie keer voorbijkwam.
Omdat iedereen elke omgedraaide tegel te zien krijgt, let je ook goed op tijdens de beurt van een ander. Elke tegel die je tegenspeler omdraait, is informatie die jij later nodig hebt. Met die kennis zie je ook het gevaar aankomen, want je weet welk plaatje de kip achter je nodig heeft om over je heen te springen. Het verlies kan hard aankomen. Een kip die drie veren heeft verzameld, kan ze in één keer allemaal kwijtraken. Bij jonge kinderen leidt dat soms tot grote teleurstelling, al slaat de stemming net zo snel weer om als de veren een beurt later terugkomen.
De looptegels leg je elk potje in een andere volgorde, waardoor de route van je kip steeds verandert. Het spel zelf blijft hetzelfde en als volwassene heb je het na een handvol potjes wel gezien. Voor de doelgroep is dat geen bezwaar, want een kleuter speelt een spel dat hij snapt graag vijf keer achter elkaar.
Een spel voor de kleinste kuikens
Jakkiebak! Kippenkak! past het best bij gezinnen met kinderen tussen vier en zeven jaar. In die leeftijd is het plezier van een kip vooruitzetten en veren plukken groot genoeg om potje na potje vol te houden. Als ouder speel je op gelijke voet mee, omdat je geheugen niet automatisch beter is dan dat van je kind. Dat maakt het spel ook geschikt voor een opa of oma die met de kleinkinderen aan tafel zit.
Vanaf een jaar of acht raken kinderen er sneller op uitgekeken. Er valt buiten het onthouden niets te beslissen en volwassenen onder elkaar zullen het hooguit een paar keer voor de lol spelen. Het ideale spelersaantal is drie of vier, omdat de kippen dan dicht genoeg op elkaar staan om meteen op jacht te gaan.
Meer geheugenspellen voor jonge spelers
Het voor de hand liggende vergelijkingsmateriaal is Memory van Ravensburger. In beide spellen onthoud je waar welke plaatjes liggen, maar in Jakkiebak! Kippenkak! zoek je steeds één bepaald plaatje en kun je een ander zijn veren afpakken. Daardoor blijft het spannend tot de laatste beurt, terwijl je bij Memory halverwege vaak al weet hoe het afloopt.
Kinderen die dit spel ontgroeid zijn, kunnen door naar Beverbende van 999 Games. Ook daar draait alles om onthouden, al moet je er ook beslissen welke kaarten je ruilt en wanneer je het potje beëindigt.
Met Jakkiebak! Gehakketak heeft 999 Games een kaartspel uitgebracht met dezelfde naam en dezelfde vrolijke toon. Daarin herken je zo snel mogelijk dieren en pak je ze bij elkaar weg, zodat het meer om reactiesnelheid draait dan om geheugen.
Conclusie
Jakkiebak! Kippenkak! neemt een eenvoudig geheugenspel en maakt er een race van waarin je elkaar letterlijk de veren uittrekt. Elk potje blijft daardoor spannend tot het eind, want ook een kip met een kale staart kan in één sprong alles terugpakken. De regels zijn in een minuut uitgelegd en kleuters spelen op gelijke voet met hun ouders. Met de houten kippen en de losse veren zie je in één oogopslag welke kip aan kop gaat. Daar staat tegenover dat er weinig te beslissen valt en dat oudere kinderen er snel op uitgekeken raken. Heb je kinderen tussen vier en zeven jaar, dan haal je dit spel nog vaak uit de kast.
Toegankelijkheid: ★★★★★
Een beurt bestaat uit één handeling die een vierjarige meteen begrijpt.
Tactiek: ★☆☆☆☆
Je enige keuze is welke tegel je omdraait en die keuze hangt af van wat je onthouden hebt.
Geluk: ★★★☆☆
In het begin is het gokken, maar daarna bepaalt vooral je geheugen hoe ver je komt.
Interactie: ★★★☆☆
Iedereen kijkt mee bij elke tegel en één sprong kost een ander al zijn veren.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Jakkiebak! Kippenkak!. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.
