Vrijdag – Spelregels en Speluitleg

Hieronder lees je hoe je Vrijdag speelt. Deze uitleg is gebaseerd op de officiële spelregels van 999 Games. Vrijdag is een kaartspel voor één speler, ontworpen door Friedemann Friese. Je bouwt daarin een stapel kaarten op die de vaardigheden van de schipbreukeling Robinson voorstelt.

De uitgever biedt de officiële Nederlandse spelregels niet online aan. Daarom leggen we hieronder uit hoe je Vrijdag speelt. Wil je toch de officiële regels erbij, dan vind je de Engelse versie als PDF onderaan deze pagina. Of bekijk hierboven de video met de speluitleg.

Doel van het spel

Je speelt Vrijdag, de bewoner van een onbewoond eiland waar Robinson na een schipbreuk aanspoelt. Om je rust terug te krijgen, help je Robinson om sterker te worden. Hij moet drie keer de gevaren van het eiland doorlopen, die steeds lastiger worden. Daarna volgt een gevecht tegen twee piraten. Versla je beide piraten zonder dat Robinson onderweg sterft, dan win je het spel.

Spelmateriaal

• 72 speelkaarten:
  • 3 niveaukaarten (groen, geel en rood)
  • 18 Robinsonstartkaarten
  • 11 verouderingskaarten (8 normaal en 3 moeilijk)
  • 30 gevaar/kenniskaarten
  • 10 piratenkaarten
• 22 levenspunten
• 3 voorraadtableaus

De kaarten

Robinsonstartkaarten, verouderingskaarten en gewonnen gevaarkaarten noemen we samen gevechtskaarten. Zij vormen samen de Robinsonstapel. Op een gevechtskaart staan een titel, een gevechtswaarde, soms een speciale eigenschap en het aantal levenspunten dat het kost om de kaart te vernietigen. Voor een startkaart of kenniskaart is dat één levenspunt, voor een verouderingskaart twee. Op verouderingskaarten zie je ook of het een normale of moeilijke kaart is.

Een gevaarkaart heeft twee kanten. De bovenste helft is het gevaar. Daar staan de titel, een wit vakje met het aantal kaarten dat je gratis mag trekken en drie gevaarwaarden, een voor het groene, het gele en het rode niveau. De onderste helft staat op zijn kop en is de kenniskant. Die gebruik je pas als je het gevaar verslagen hebt. Dan wordt de kaart een gevechtskaart met een eigen titel, gevechtswaarde en soms een speciale eigenschap.

Voorbereiding

Je eerste potje speel je op moeilijkheidsgraad 1:

1. Leg de drie niveaukaarten als open stapel neer. Rood ligt onderop, geel in het midden en groen bovenop. Je begint dus in het groene niveau.
2. Haal de verouderingskaart “heel dom” uit het spel. Sorteer de overige tien verouderingskaarten in de zeven normale en de drie moeilijke kaarten. Schud beide stapels apart. Leg eerst de moeilijke kaarten gedekt op het verouderingstableau en daarna de normale kaarten gedekt bovenop.
3. Schud de 18 Robinsonstartkaarten en leg ze gedekt op het Robinsonvoorraadtableau. Dit is de Robinsonstapel.
4. Schud de 30 gevaarkaarten en leg ze gedekt op het gevaartableau. Dit is de gevaarstapel.
5. Schud de tien piratenkaarten en trek er twee. Leg die open op tafel, want dit zijn je tegenstanders in de finale. De overige piraten gaan terug in de doos.
6. Leg 20 levenspunten naast de Robinsonstapel. Dit is Robinsons voorraad. Leg nog 2 levenspunten apart in de doos.
7. Houd naast de Robinsonstapel en de gevaarstapel ruimte vrij voor een aflegstapel. Maak ook ruimte voor een stapel vernietigde kaarten en voor het gevecht zelf.

De drie tableaus zijn niet verplicht, maar ze helpen om de stapels uit elkaar te houden.

Spelverloop

Elke beurt vecht Robinson tegen één gevaar. Een beurt bestaat uit de volgende stappen.

1. Trek twee gevaarkaarten

Trek de bovenste twee kaarten van de gevaarstapel en bekijk ze. Kies er één om tegen te vechten en leg die open voor de Robinsonstapel. De andere kaart gaat open op de gevaaraflegstapel.

2. Vecht tegen het gevaar

Het witte vakje op de gevaarkaart geeft aan hoeveel gevechtskaarten je gratis mag trekken. In het groene niveau moet je minstens evenveel gevechtspunten halen als de groene gevaarwaarde. In het gele en rode niveau geldt de gele of rode waarde.

Trek de gratis kaarten één voor één van de Robinsonstapel en leg ze open links van de gevaarkaart. Heb je al je gratis kaarten getrokken, dan mag je extra kaarten kopen. Elke extra kaart kost één levenspunt, dat je terug in de algemene voorraad legt. Extra kaarten leg je open rechts van de gevaarkaart. Het maakt voor sommige eigenschappen uit of een kaart links of rechts ligt, dus let goed op waar je hem neerlegt.

Na elke getrokken kaart mag je de speciale eigenschap van een van de open gevechtskaarten gebruiken. Het maakt niet uit of die kaart links of rechts ligt. Je bepaalt zelf de volgorde. Wel moet je een eigenschap helemaal afmaken voordat je de volgende gebruikt. Elke eigenschap mag je één keer per gevecht gebruiken. Draai de kaart een kwartslag zodra je de eigenschap gebruikt hebt. Een eigenschap werkt altijd op een andere kaart en nooit op de kaart zelf. De speciale eigenschappen van verouderingskaarten moet je altijd uitvoeren.

Zodra je minstens één kaart getrokken hebt, mag je stoppen met trekken. Dat mag ook als je nog niet al je gratis kaarten hebt gehad. Dat is handig als je al genoeg punten hebt of als je het gevecht bewust wilt verliezen.

Het gevecht eindigt niet vanzelf. Je mag eerst nog alle eigenschappen gebruiken die je wilt. Pas als je het gevecht beëindigt, tel je je gevechtspunten op en vergelijk je ze met de gevaarwaarde.

3. Je wint van het gevaar

Is de som van de gevechtswaarden van alle open gevechtskaarten gelijk aan of hoger dan de gevaarwaarde van het huidige niveau, dan win je. Leg de gevaarkaart samen met alle gespeelde kaarten op de Robinsonaflegstapel. De gevaarkaart is vanaf nu een gevechtskaart en je gebruikt voortaan alleen de kenniskant.

4. Je verliest van het gevaar

Is je totaal lager dan de gevaarwaarde, dan verlies je. Dat mag ook bewust zijn. Je betaalt dan net zoveel levenspunten als je tekortkomt. Voor elk betaald levenspunt mag je één van de open gevechtskaarten uit dit gevecht vernietigen en uit het spel halen. Een verouderingskaart vernietigen kost twee levenspunten.

Daarbij gelden een paar beperkingen. Je mag geen gevechtspunten van je open kaarten negeren om meer te mogen betalen. Je mag ook geen extra levenspunten betalen om meer kaarten te vernietigen. Kaarten in de Robinsonstapel, op de aflegstapel en de gevaarkaart zelf kun je niet vernietigen.

Leg de verslagen gevaarkaart daarna op de gevaaraflegstapel en de overgebleven gevechtskaarten op de Robinsonaflegstapel.

5. Begin opnieuw

Liggen er nog minstens twee kaarten in de gevaarstapel, dan begin je weer bij stap 1.

Ligt er nog precies één kaart, dan trek je die en kies je of je ertegen vecht. Je mag hem ook meteen op de gevaaraflegstapel leggen en naar het volgende niveau gaan.

Is de gevaarstapel leeg, dan ga je naar het volgende niveau. Leg de bovenste niveaukaart in de doos. Na groen volgt geel, na geel volgt rood en na rood volgt de finale tegen de piraten. Aan het begin van een nieuw niveau schud je de gevaaraflegstapel. Die vormt je nieuwe gevaarstapel en je begint weer bij stap 1.

De Robinsonstapel is op

Moet of wil je een gevechtskaart trekken en is de Robinsonstapel leeg, dan trek je eerst wat er nog ligt. Neem daarna de bovenste kaart van de verouderingsstapel zonder hem te bekijken. Schud die kaart door de Robinsonaflegstapel en leg alles gedekt terug als nieuwe Robinsonstapel. Trek daarvan de kaarten die je nog nodig hebt.

Je schudt pas op het moment dat je een kaart moet trekken. Trek je de laatste kaart van de Robinsonstapel, dan schud je dus nog niet meteen.

Heb je de laatste verouderingskaart toegevoegd, dan mag je nog één keer door je stapel. Moet je daarna opnieuw schudden, dan sterft Robinson van ouderdom en verlies je.

De finale tegen de piraten

Heb je voor de derde keer de gevaarstapel doorgewerkt, dan vecht je tegen de twee piraten. De gevaarkaarten die nog op de gevaaraflegstapel liggen, gebruik je niet meer. Ze tellen alleen nog mee bij de puntentelling en bij één bepaalde piraat.

Kies een van de twee piraten en leg hem voor de Robinsonstapel. Een piraat werkt net als een gevaarkaart. Linksboven staat het aantal kaarten dat je gratis mag trekken en rechtsboven de gevaarwaarde. Heb je de eerste piraat verslagen, dan leg je je gespeelde kaarten op de Robinsonaflegstapel en vecht je meteen tegen de tweede.

Tegen de piraten mag je niet bewust verliezen. Heb je niet genoeg gevechtspunten, dan moet je levenspunten blijven betalen voor extra kaarten.

Speciale eigenschappen van de gevechtskaarten

Deze eigenschappen vind je op Robinsonstartkaarten en op de kenniskant van gevaarkaarten.

• +1 leven: neem 1 levenspunt uit de doos en voeg het toe aan Robinsons voorraad. Robinson kan maximaal 22 levenspunten hebben.
• +2 levens: neem maximaal 2 levenspunten uit de doos en voeg ze toe aan Robinsons voorraad, tot een maximum van 22.
• +1 kaart: trek gratis 1 extra gevechtskaart en leg die rechts van de gevaarkaart.
• +2 kaarten: trek gratis maximaal 2 extra gevechtskaarten en leg die rechts van de gevaarkaart.
• 1x vernietig: draai een andere getrokken gevechtskaart om, zodat hij gedekt ligt. Die kaart verliest zijn eigenschappen en telt als kaart met een gevechtswaarde van 0. Andere eigenschappen kunnen hem niet meer weghalen. Aan het einde van het gevecht vernietig je de kaart en haal je hem uit het spel.
• 1x verdubbelen: verdubbel de gevechtswaarde van een andere getrokken gevechtskaart. Je mag de waarde van één kaart maar één keer per gevecht verdubbelen. Heb je deze eigenschap meerdere keren, dan gebruik je ze op verschillende kaarten. De verdubbeling telt pas als je aan het einde van het gevecht de punten vergelijkt.
• 1x kopieer: gebruik de speciale eigenschap van een andere getrokken gevechtskaart nog een keer. Heb je meerdere kopieerkaarten, dan mag je dezelfde eigenschap ook meerdere keren kopiëren.
• niveau -1: vecht je in het gele of rode niveau, dan geldt de gevaarwaarde van één niveau lager. In het gele niveau kijk je dan dus naar de groene waarde. Dit telt pas aan het einde van het gevecht. In het groene niveau en tegen de piraten heeft deze eigenschap geen effect.
• 3 kaarten sorteren: trek één voor één maximaal 3 kaarten van de Robinsonstapel en bekijk ze. Je mag er daarna maximaal 1 afleggen op de Robinsonaflegstapel. De rest leg je gedekt terug op de Robinsonstapel in de volgorde die jij wilt.
• 1x ruilen: leg een andere open gevechtskaart af op de Robinsonaflegstapel. Dat mag ook een kaart zijn waarvan je de eigenschap al gebruikt hebt. Trek een nieuwe kaart en leg die op dezelfde plek. Heeft de nieuwe kaart een speciale eigenschap, dan mag je die nu of later in het gevecht gebruiken.
• 2x ruilen: ruil maximaal 2 andere open gevechtskaarten op dezelfde manier. Maak de eerste ruil helemaal af voordat je aan de tweede begint. Je mag bij de tweede ruil ook de kaart ruilen die je net getrokken hebt. Dan kun je de eigenschap van die kaart niet eerst nog gebruiken.
• 1x onder de stapel: leg een andere open gevechtskaart gedekt onderop de Robinsonstapel. Kies je een gratis kaart die links van het gevaar lag, dan mag je een nieuwe kaart trekken als vervanging. Er moet minstens 1 kaart in de Robinsonstapel liggen. Is die leeg, dan schud je eerst de Robinsonaflegstapel zoals hierboven beschreven.

Verouderingskaarten

De eigenschappen van verouderingskaarten moet je altijd gebruiken, ook tegen de piraten. Vernietig je een verouderingskaart of haal je hem met een andere eigenschap weg, dan vervalt zijn eigenschap.

• -1 leven: aan het einde van het gevecht betaal je 1 extra levenspunt, ook als je gewonnen hebt. Met dit levenspunt mag je geen kaart vernietigen.
• -2 levens: aan het einde van het gevecht betaal je 2 extra levenspunten, ook als je gewonnen hebt. Ook hiermee mag je geen kaarten vernietigen.
• hoogste kaart = 0: bij het vergelijken van de punten telt de hoogste onveranderde positieve gevechtswaarde van je getrokken kaarten als 0. Hebben meerdere kaarten dezelfde hoogste waarde, dan geldt dit voor maar één van die kaarten.
• stop: trek je deze kaart als gratis kaart en leg je hem links, dan moet je meteen stoppen met gratis kaarten trekken. Leg je hem rechts omdat je ervoor betaald hebt, dan heeft hij alleen een gevechtswaarde van 0 en geen verdere werking. Vernietig je de kaart of haal je hem weg tijdens het gevecht, dan mag je je resterende gratis kaarten alsnog trekken.

Piratenkaarten

Vijf piraten hebben alleen een gevaarwaarde en een aantal gratis kaarten. De andere vijf hebben ook een eigen regel onderaan de kaart:

• Elke extra gevechtskaart kost 2 levens: na je gratis kaarten betaal je voor elke extra kaart 2 levenspunten in plaats van 1. Heb je nog maar 1 levenspunt en moet je nog een kaart trekken, dan leg je dat levenspunt terug en verlies je het spel.
• Slechts de helft van de gevechtskaarten telt: je telt alleen de gevechtswaarde van de helft van je getrokken kaarten. Verouderingskaarten moet je altijd meetellen, zodat ze een van die plekken innemen. Bij een oneven aantal kaarten rond je in je eigen voordeel naar boven af.
• Iedere open gevechtskaart telt voor +1 gevechtspunt: aan het einde van het gevecht tel je voor elke getrokken gevechtskaart 1 punt bij je totaal. Dat geldt voor alle soorten gevechtskaarten, ook voor kaarten die door een eigenschap gedekt liggen.
• Vecht tegen alle overgebleven gevaarkaarten samen: tel de rode gevaarwaarden van alle gevaarkaarten op de gevaaraflegstapel bij elkaar op. Dat is de gevaarwaarde van deze piraat. Tel ook de witte vakjes van die kaarten op voor het aantal gratis kaarten. Bij de puntentelling blijven deze gevaarkaarten gewoon meetellen als onverslagen gevaren.
• +2 gevaarpunten voor elke verouderingskaart die is toegevoegd: tel hoeveel verouderingskaarten je tijdens het spel aan je stapel hebt moeten toevoegen. Elke kaart verhoogt de gevaarwaarde van deze piraat met 2. Je kunt dit natellen op het verouderingstableau. Je begint met 10 kaarten op dat tableau, op moeilijkheidsgraad 3 en 4 met 11.

Moeilijkheidsgraden

Win je makkelijk, dan kun je een hogere moeilijkheidsgraad kiezen. Je past daarvoor de voorbereiding aan:

• Moeilijkheidsgraad 1: zoals hierboven beschreven. “Heel dom” gaat uit het spel en je begint met 20 levenspunten plus 2 in de doos.
• Moeilijkheidsgraad 2: schud ongezien de bovenste verouderingskaart door de 18 Robinsonstartkaarten.
• Moeilijkheidsgraad 3: schud “heel dom” door de andere verouderingskaarten, voordat je de verouderingskaart voor je startstapel trekt.
• Moeilijkheidsgraad 4: zoals graad 3, maar je begint met 18 levenspunten plus 2 in de doos.

Wat altijd mag

Vrijdag is geen geheugenspel. Je mag tijdens het hele spel beide aflegstapels doorkijken, de kaarten in de Robinsonstapel, gevaarstapel en verouderingsstapel tellen en de vernietigde kaarten bekijken.

Ter informatie bevat de startstapel deze kaarten: 1x “2”, 3x “1”, 8x “0”, 5x “-1” en 1x “0 (+2 levens)”. De normale verouderingskaarten zijn 1x “-1”, 2x “-2”, 1x “-3”, 2x “0 (hoogste kaart = 0)”, 1x “0 (-1 leven)” en 1x “0 (stop)”. De moeilijke verouderingskaarten zijn 1x “-4”, 1x “-5” en 1x “0 (-2 levens)”.

Einde van het spel

Versla je de tweede piraat, dan win je het spel. Je verliest in drie situaties:

1. Je moet een levenspunt betalen en hebt er geen meer. Nul levenspunten hebben mag wel, maar zodra je moet betalen en niets meer hebt, is het spel voorbij.
2. Je Robinsonstapel is helemaal op en je hebt niet genoeg gevechtspunten om de piraat te verslaan, ook niet met je speciale eigenschappen. Je levert dan je resterende levenspunten in.
3. Je moet de Robinsonstapel schudden en er zijn geen verouderingskaarten meer om toe te voegen. Robinson sterft dan van ouderdom.

Puntentelling

Na elk potje kun je je score berekenen. Zo vergelijk je je resultaten per moeilijkheidsgraad.

1. Tel de gevechtswaarden van al je gevechtskaarten op, dus van de Robinsonstapel en de Robinsonaflegstapel samen. Elke verouderingskaart telt daarbij als -5, wat er ook op staat. Vernietigde kaarten tellen niet mee.
2. Tel 15 punten op voor elke verslagen piraat.
3. Tel 5 punten op voor elk levenspunt dat Robinson nog over heeft. Dat kan alleen als je gewonnen hebt.
4. Trek 3 punten af voor elke gevaarkaart die nog in de gevaarstapel of op de gevaaraflegstapel ligt.