Generals of Kaladan: Age of Crowns Review

Zes rijken staan in Kaladan op het punt van oorlog. Elk rijk heeft een Kroon die beschermd moet worden, een Generaal die de troepen aanvoert en een speciale eenheid die in de juiste omstandigheden extra hard toeslaat. In Generals of Kaladan: Age of Crowns neem je een van die rijken onder je hoede en probeer je ervoor te zorgen dat jouw Kroon als laatste overeind blijft.

Het spel is bedacht door Sherif Abaza en Matthew Beckner, die hiermee hun eerste spel in eigen beheer uitbrengen. Tijdens het spelen herkende ik er al snel het dobbelen van Risk en het positiespel van schaken in, maar dan verpakt in een fantasiewereld met een volledig uitgewerkt verhaal. In deze review lees je hoe die combinatie uitpakt, wat je in de doos vindt en voor wie dit spel geschikt is.

Kaladan heeft een verhaal, een kaart en zelfs een soundtrack

De makers hebben duidelijk veel tijd in hun wereld gestoken. Het spelregelboek opent met een brief waarin ze Kaladan voorstellen als een wereld die draait om keuzes en de gevolgen daarvan. Elk van de zes rijken heeft een eigen naam, kleur en speciale eenheid. Zo voer je als speler van Zhojira de Fluisterende Wolf aan, terwijl Kimbria vertrouwt op de Stralende Leeuw en Nanchia op de Bronzen Beer. Er is zelfs een eigen soundtrack, die je via een QR-code op de achterkant van de doos op Spotify afspeelt.

Dat verhaal blijft niet alleen op papier staan. Het terrein waarop je vecht doet ertoe, want vanuit een bos val je aan met een extra dobbelsteen en in de bergen sta je sterker als je wordt aangevallen. De speciale eenheden sluiten daarop aan. De Wolf van Zhojira gooit bijvoorbeeld de sterkste dobbelsteen zodra hij in een bos vecht, terwijl het Zwaard van Khalis op zijn best is als hij een vijandelijke Kroon aanvalt of de eigen Kroon verdedigt. Bij het bosrijk Zhojira hoort ook de magiekaart “Mists of the Forever Forest”, waarmee je een mist laat opkomen die een vijandelijke aanval in een bos of op je kasteel tegenhoudt. Toch speelt het spel zelf vrij abstract. Je legers bestaan uit ronde fiches met symbolen en tijdens een gevecht draait alles om de dobbelstenen, waardoor het verhaal vooral de sfeer bepaalt en minder wat je in je beurt doet. Dat hoeft geen bezwaar te zijn, want juist die eenvoud houdt het spel overzichtelijk.

Het speelveld bouw je zelf op uit zeshoekige tegels met velden, bossen en bergen, met daartussen de kasteeltegels van de spelers. De speciale eenheden zijn grijze miniaturen en de magiekaarten hebben een sierlijke gouden rand die er goed uitziet. Het materiaal is verder prima in orde, al haalt het niet het niveau van de grote, bekende uitgevers. De kleuren van de prints zijn aan de donkere en flets kant, wat je vooral aan de doos ziet. Ook het spelregelboek heeft geen luxe uitstraling. Het is geen reden om het spel te laten liggen, maar het viel me wel op. Het gaat hier om de Founders’ Version, een eerste oplage van duizend exemplaren, dus het is goed mogelijk dat dit bij volgende oplagen verbetert.

Het spel zelf is Engelstalig. Voor Nederlandse spelers is er een apart taalpakket met stickers voor de spelersborden en rijkskaarten, een overzicht van alle symbolen en een QR-code naar de volledige Nederlandse spelregels en een kaartenoverzicht. Daarmee kun je prima in het Nederlands spelen, al blijft de tekst op de magiekaarten en gebeurteniskaarten in het Engels. Op de website kun je je regelvragen daarnaast voorleggen aan een digitale assistent, ook in het Nederlands.

Spelmateriaal

• 6 zeshoekige kasteeltegels
• 19 zeshoekige terreintegels (veld, bos en berg)
• 6 sets legerfiches, per rijk 1 Kroon, 1 Generaal, 2 katapulten, 4 Schilddragers, 4 Boogschutters en 4 Zwaardvechters
• 6 speciale eenheden (miniaturen)
• 6 spelersborden en 6 rijkskaarten
• 30 rijksmagiekaarten (5 per rijk)
• 30 gebeurteniskaarten en 4 eindspel-gebeurteniskaarten
• 60 gouden munten
• 2 sets dobbelstenen (D6, D8, D10 en D12)
• Stoffen zakjes voor het opbergen van het materiaal
• Spelregelboek

Opzet van het spel

1. Iedere speler gooit met de D12. De hoogste worp begint, daarna gaat het spel met de klok mee.
2. Bouw de wereld met terreintegels volgens het voorbeeld voor jullie aantal spelers. Je mag ook een eigen kaart ontwerpen, zolang de kastelen minstens twee tegels uit elkaar liggen.
3. Kies in spelvolgorde een rijk. Je krijgt het spelersbord, de rijkskaart, de kasteeltegel, de speciale eenheid en de vijf magiekaarten van dat rijk.
4. Kies één magiekaart om mee te beginnen en houd die geheim. De andere kaarten van je rijk blijven beschikbaar om later te ruilen of te kopen.
5. Leg in omgekeerde spelvolgorde je kasteel op een van de aangewezen plekken.
6. Zet op je kasteeltegel je Kroon, je speciale eenheid, je Generaal en één basiseenheid naar keuze.
7. Schud de gebeurteniskaarten. Schud één eindspel-gebeurteniskaart door de onderste acht kaarten van de stapel (dit mag je ook weglaten).
8. Verdeel het startgoud. De startspeler krijgt niets, de tweede speler 1 goud, de derde speler 2 goud enzovoort.
9. Leg al je overige eenheden als reserve op je spelersbord.

Hoe speel je Generals of Kaladan: Age of Crowns?

Je wint als jouw Kroon als enige overblijft. Raakt de stapel gebeurteniskaarten op voordat het zover is, dan speel je nog één laatste ronde en wint de speler met de meeste punten. Punten krijg je voor uitgeschakelde Kronen, kastelen en tegels in je bezit, verslagen vijandelijke eenheden en het goud dat je nog hebt.

Je beurt begint met het trekken van een gebeurteniskaart. Zo’n kaart geldt alleen voor jou of voor alle spelers tegelijk en kan je goud of een gratis opwaardering opleveren, maar kan ook tegen je werken. Daarna krijg je inkomsten. Elk kasteel in je bezit levert 1 goud op en voor elke twee andere tegels waarop je eenheden staan krijg je er nog 1 goud bij. Vervolgens mag elk kasteel van jou gratis één basiseenheid uit je reserve inzetten, zolang er op die tegel nog plek is.

Dan volgt het belangrijkste moment van je beurt, want je kiest één actie. Je verplaatst eenheden naar een aangrenzende tegel, je wisselt eenheden tussen twee tegels van jezelf of je begint een gevecht. Een veld biedt plaats aan vier eenheden en een bos of berg aan drie, dus je moet goed nadenken waar je je troepen neerzet. Na die actie besteed je je goud. Een basiseenheid kost 1 goud en een katapult 2 goud. Met je goud kun je ook eenheden opwaarderen door hun fiche om te draaien, je kasteel versterken of een magiekaart ruilen of bijkopen. Je beurt sluit af met een kleine versterkingszet waarin je nog één eenheid verplaatst of wisselt.

Een gevecht speelt zich altijd af tussen twee aangrenzende tegels, waarbij alle eenheden op beide tegels meedoen. Eerst geeft de aanvaller aan of hij een magiekaart gebruikt en daarna de verdediger, zonder dat ze verklappen welke kaart het is. Elke eenheid gooit een eigen dobbelsteen die afhangt van het type eenheid en van de vraag of je aanvalt of verdedigt. Zo valt een Zwaardvechter aan met een D8, terwijl een Schilddrager juist sterk is in de verdediging en dan een D10 gooit. Beide spelers gooien tegelijk, leggen hun dobbelstenen van hoog naar laag en vergelijken ze paarsgewijs. Per paar verliest de speler met de laagste uitkomst een eenheid naar eigen keuze. Heeft een van beide spelers meer dobbelstenen, dan tellen die extra stenen niet mee.

Er wordt per gevecht maar één keer gegooid. Versla je niet alle verdedigers, dan blijft de verdediger gewoon staan. Lukt het wel, dan trek je verplicht met zoveel mogelijk eenheden de veroverde tegel binnen. Valt een Kroon, dan ligt die speler meteen uit het spel en neemt de winnaar zijn speciale eenheid over.

Met vier of zes spelers kun je ook in teams spelen, twee tegen twee of drie tegen drie. De regels daarvoor vind je op de website van de makers. Bondgenoten zitten om en om aan tafel en overleggen openlijk over hun plannen. Ze mogen elkaars goud uitgeven en samen op een tegel staan, zolang de capaciteit dat toelaat. Valt je Kroon, dan lig je in deze variant niet uit het spel maar vecht je gewoon verder voor je team. Een team wint zodra alle Kronen van de tegenpartij gevallen zijn.

De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels.

Tussen dobbelgeluk en positiespel

Je speelt Generals of Kaladan met twee tot zes spelers. De doos noemt een speelduur van 30 tot 150 minuten. Dat grote verschil komt vooral door het aantal spelers en de grootte van de kaart die je bouwt. De stapel gebeurteniskaarten werkt daarbij als een klok, want omdat iedereen aan het begin van zijn beurt een kaart trekt, weet je dat een potje niet eindeloos doorgaat. Dat is een duidelijk verschil met Risk, waar een potje soms uren kan blijven hangen.

De regels zelf zijn niet ingewikkeld en met een minimumleeftijd van acht jaar zit je goed, al vraagt het overzicht van welke eenheid welke dobbelsteen gooit wel om wat aandacht. In het begin pak je het spelersbord er vaak bij, maar na een paar beurten weet je dat je Schilddragers beter achterhoudt voor de verdediging en je Boogschutters vooraan zet.

Juist die keuzes vormen het schaakachtige deel van het spel. Je mag maar één gevecht per beurt beginnen en elke tegel heeft een beperkte capaciteit, waardoor je steeds afweegt van welke tegel je aanvalt en wat je achterlaat. Een aanval vanuit het bos levert een extra D10 op, maar laat je je Kroon onbeschermd achter, dan nodig je je buren uit. Win je een gevecht, dan moet je met zoveel mogelijk eenheden de nieuwe tegel op, waardoor je eigen tegel ineens kwetsbaar kan worden.

Daar staat tegenover dat de dobbelstenen het laatste woord hebben. De geluksfactor met het dobbelen is sterk aanwezig, want ook een D12 kan een 2 gooien. Omdat er maar één keer per gevecht gegooid wordt, kan één slechte worp een zorgvuldig voorbereide aanval laten mislukken. Met opwaarderingen en magiekaarten kun je de kansen wel in je voordeel buigen, maar zekerheid krijg je nooit.

Die gevechten maken de interactie heel direct, want je zit elkaar voortdurend dwars. Buiten je eigen beurt blijf je betrokken, omdat je je tegels moet verdedigen en sommige gebeurteniskaarten voor iedereen gelden. Je kunt afspreken om een speler samen aan te pakken of juist met rust te laten, maar net zo goed breek je die afspraak op het moment dat het jou goed uitkomt. Het nadeel van dat directe karakter is dat spelers kunnen afvallen. Lig je in een potje met zes spelers als eerste uit het spel, dan zit je een tijd toe te kijken. In de teamvariant speelt dat probleem niet, want daar speel je gewoon door als je Kroon valt.

Of de zes rijken goed met elkaar in balans zijn, kan ik na het aantal potjes dat ik heb gespeeld nog niet goed beoordelen. In de potjes die ik speelde leek dat wel zo te zijn. Zodra meer mensen het spel spelen, komt die feedback vanzelf binnen en de makers staan daar nadrukkelijk voor open. Voor afwisseling is in elk geval gezorgd, want elk rijk heeft een eigen speciale eenheid en eigen magiekaarten, terwijl de wereld en de volgorde van de gebeurteniskaarten elk potje anders zijn.

Voor wie is Generals of Kaladan geschikt?

Je haalt het meeste uit dit spel als je van directe confrontatie houdt en het niet erg vindt dat een worp met de dobbelstenen een plan kan maken of breken. Speel je graag Risk maar duurt een potje je te lang, dan vind je hier een kortere variant met meer keuzes per eenheid. Het spel is ook een goede instap als je net de stap zet naar strategische spellen, omdat de regels overzichtelijk zijn en het thema het geheel aantrekkelijk maakt.

Wil je dat strategie en niet geluk de doorslag geeft, dan is dit spel waarschijnlijk niets voor jou. Heb je een hekel aan spellen waarin spelers afvallen, kies dan voor de teamvariant, waarin niemand voortijdig aan de kant staat. Houd er ook rekening mee dat de kaarten Engelstalig zijn. Met het taalpakket en het online kaartenoverzicht kom je een heel eind, maar een beetje Engels aan tafel helpt wel.

Met twee spelers wordt het een tactisch duel. Vanaf vier spelers komen onderhandelen en verraad beter uit de verf, al neemt dan ook de kans toe dat iemand lang moet toekijken nadat hij is uitgeschakeld. Met vier of zes spelers is de teamvariant daarom een sterk alternatief, omdat je daar samen plannen smeedt en iedereen tot het einde meedoet.

Van Risk tot het schaakbord

Risk is de meest voor de hand liggende vergelijking. Daar verover je eveneens gebied met dobbelstenen en vergelijk je de hoogste worpen van aanvaller en verdediger met elkaar. Generals of Kaladan geeft elk type eenheid een eigen dobbelsteen en laat je maar één keer per gevecht gooien, waardoor je meer nadenkt over de samenstelling van je leger.

Game of Thrones: Het Bordspel draait net als dit spel om allianties sluiten en verbreken, maar laat de dobbelstenen helemaal weg en is een stuk zwaarder en langer. Het positiespel doet dan weer denken aan schaken, want ook hier draait veel om de vraag welke tegel je bezet en welke ruimte je daarmee openlaat voor je tegenstander.

Conclusie

Generals of Kaladan: Age of Crowns combineert het dobbelen van Risk met het positiespel van schaken en giet dat in een fantasiewereld waar de makers zichtbaar veel liefde in hebben gestoken. Doordat elke eenheid een eigen dobbelsteen heeft en de gebeurteniskaarten de speelduur begrenzen, speelt het vlotter en gevarieerder dan het spel waar het het meest op lijkt. De geluksfactor met het dobbelen is wel sterk aanwezig. Spelers kunnen voortijdig afvallen, al los je dat met de teamvariant op. Het materiaal mist de afwerking van de grote uitgevers en of alle rijken in balans zijn, moet de tijd leren. Houd je van directe strijd en kun je tegen een slechte worp, dan is dit een sympathiek debuut.

Toegankelijkheid: ★★★☆☆
De regels zijn overzichtelijk, maar welke eenheid welke dobbelsteen gooit vraagt even om gewenning.

Tactiek: ★★★☆☆
Positie, terrein en capaciteit geven genoeg om over na te denken, al heeft de worp het laatste woord.

Geluk: ★★★★☆
Eén worp beslist een gevecht, dus een slechte worp kan een goed plan onderuit halen.

Interactie: ★★★★★
Je valt elkaar rechtstreeks aan, maakt afspraken en schakelt elkaar uit.

BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Generals of Kaladan: Age of Crowns. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.