De koningin geeft haar jaarlijkse banket en het hele hof schuift aan. Zes families dingen naar haar gunst, maar aan tafel wordt vooral over elkaar gefluisterd. In Hielenlikkers fluister je mee. Je prijst de families waar je zelf op gokt en je maakt de families zwart die bij je tegenspelers liggen.
Hielenlikkers is de Nederlandse uitgave van Courtisans, een kaartspel van Romaric Galonnier en Anthony Perone met illustraties van Noëmie Chevalier. De Nederlandse editie is van White Goblin Games. Een potje duurt ongeveer twintig minuten en de regels leg je uit terwijl iemand de kaarten schudt. In deze review lees je hoe dat ene eenvoudige idee van drie kaarten per beurt in de praktijk uitpakt, voor welke spelers het werkt en waar het wringt.
Gekonkel in goudfolie
Onder het hofthema zit een spel dat werkt als een kleine aandelenbeurs. Elke familie is een aandeel waarvan de koers aan de tafel van de koningin bepaald wordt. Leg je een hoveling boven de speelmat, dan stijgt zijn familie in aanzien. Leg je hem eronder, dan zakt ze weg. Wat die koers waard is, merk je pas bij de puntentelling, wanneer elke kaart in je eigen speelgebied plus- of minpunten oplevert. Het thema is dus vooral een verpakking, al past het opvallend goed bij wat je doet. Je slijmt bij de koningin voor je eigen favorieten en je schuift tegelijk een hoveling van een wankele familie in de schoot van je buurman. De naam Hielenlikkers vat dat gedrag treffend samen en is een geslaagde vondst van White Goblin Games.
De vier speciale rollen versterken dat gevoel. Een moordenaar ruimt een lastige hoveling op, een bewaker is daar immuun voor en een spion ligt gesloten op tafel, zodat niemand weet voor welke familie hij werkt. Dat zijn geen losse effecten met een thematisch sausje, want ze doen precies wat je van zo’n figuur aan een intrigerend hof verwacht.
Het materiaal is beperkt maar zorgvuldig gemaakt. De kaarten zijn rijk geïllustreerd en hebben gouden accenten die in het licht oplichten. Elke familie heeft een eigen kleur en een eigen beschermdier, waardoor je ook van een afstand ziet bij welke familie een kaart hoort. De speelmat van stof vormt de bankettafel en geeft het spel aan tafel meteen allure. Die mat komt wel gekreukt uit de doos en ligt daardoor niet goed plat. Ik heb hem daarom voor de eerste keer spelen voorzichtig gestreken met een warme strijkbout, daarmee was voor mij het probleem opgelost.
Spelmateriaal
- 90 hovelingenkaarten (zes families van vijftien kaarten)
- 20 geheime missiekaarten (10 met een blauwe en 10 met een witte achterkant)
- 1 speelmat (de tafel van de koningin)
- Spelregels
Opzet van het spel
- Leg de speelmat in het midden van de tafel.
- Schud de hovelingenkaarten. Speel je met minder dan vijf spelers, leg dan ongezien kaarten terug in de doos:
- 2 spelers: 30 kaarten
- 3 spelers: 18 kaarten
- 4 spelers: 6 kaarten
- 5 spelers: je speelt met alle kaarten
- Elke speler krijgt drie hovelingenkaarten. Bekijk ze, maar laat ze niet aan de anderen zien.
- Leg de overige hovelingenkaarten als gesloten trekstapel naast de speelmat.
- Elke speler krijgt één blauwe en één witte geheime missiekaart. Je mag ze altijd bekijken, maar je toont ze niet aan je tegenspelers. De overige missiekaarten gaan ongezien terug in de doos.
- Kies een startspeler.
Hoe speel je Hielenlikkers?
Je wilt aan het einde van het spel zoveel mogelijk hovelingen van hooggewaardeerde families in je eigen speelgebied hebben en zo weinig mogelijk van families die uit de gratie gevallen zijn. Daarvoor heb je in elke beurt precies drie kaarten in je hand en die speel je allemaal. Eén kaart leg je aan de tafel van de koningin, één in je eigen speelgebied en één in het speelgebied van een tegenspeler naar keuze. In welke volgorde je dat doet, mag je zelf weten. Daarna vul je je hand weer aan tot drie kaarten en is de volgende speler aan de beurt.
Aan de tafel van de koningin leg je de kaart in de kolom van haar familie. Jij bepaalt of ze boven of onder de speelmat komt. Bij het einde van het spel telt alleen aan welke kant de meeste kaarten liggen. Liggen er meer boven, dan is de familie hooggewaardeerd. Liggen er meer onder, dan is ze uit de gratie gevallen. Bij een gelijke stand blijft de familie neutraal.
Een deel van de hovelingen heeft een speciale rol, die je aan het icoontje op de kaart herkent:
- De edele telt als twee kaarten, zowel aan de tafel van de koningin als bij de puntentelling.
- De spion speel je gesloten en niemand mag hem nog bekijken, ook jij niet. Leg je een spion aan de tafel, dan komt hij boven of onder de plek van de koningin, zodat zijn familie verborgen blijft.
- De moordenaar mag een andere hoveling vermoorden in het gebied waar je hem neerlegt. Aan de tafel van de koningin mag dat elke kaart zijn, van welke familie of aan welke kant ook. Je bent niet verplicht om iemand te vermoorden.
- De bewaker kan nooit vermoord worden.
Het spel eindigt zodra de trekstapel leeg is en niemand nog kaarten in de hand heeft. Je draait alle spionnen om en legt ze aan de juiste kant bij hun familie. Daarna bepaal je per familie of ze hooggewaardeerd, uit de gratie of neutraal is. Elke hoveling in je speelgebied levert een punt op of kost je een punt. Een edele telt dubbel. Tot slot onthul je je geheime missies. Elke missie die je gehaald hebt, is drie punten waard. De speler met de meeste punten wint, ook als dat een negatieve score is.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Drie kaarten, drie dilemma’s
Hielenlikkers speel je met twee tot vijf spelers, maar het spel komt het best tot zijn recht met vier of vijf. Met vijf spelers zitten alle kaarten in het spel en weet je precies hoeveel hovelingen van elke familie er nog kunnen komen. Bij een kleiner spelersaantal gaat er ongezien een stapel kaarten terug in de doos, waardoor je minder goed kunt inschatten hoe een familie nog kan kantelen. Met twee spelers verandert het spel van karakter, omdat elke kaart voor een tegenspeler altijd bij dezelfde persoon belandt. Dat maakt het een direct duel, wat ook zijn charme heeft.
Een potje duurt rond de twintig minuten en die korte speelduur hangt samen met de eenvoudige regels. De minimumleeftijd van acht jaar is goed haalbaar, want kinderen begrijpen snel dat een kaart boven de tafel goed is en eronder slecht. Wel moet een jonge speler ertegen kunnen dat iemand anders zijn familie bewust de grond in boort. Uitleggen gaat in een paar minuten en na de eerste beurt rond weet iedereen wat de bedoeling is.
Achter die eenvoud zit meer denkwerk dan je op het eerste gezicht zou verwachten. Omdat je alle drie je kaarten moet spelen, kies je vaak tussen kwaden. Je hebt bijvoorbeeld een mooie edele van een familie die er goed voorstaat, maar je hebt ook een moordenaar en een hoveling van een familie die op instorten staat. Leg je die laatste bij jezelf of geef je hem cadeau aan de speler die al aan de leiding gaat? En gebruik je de moordenaar aan de tafel om de familie van je tegenspeler te laten kantelen, of houd je hem voor je eigen speelgebied? Die afweging maak je in elke beurt opnieuw. Doordat je bij de laatste ronde vaak nog een spion of een edele op tafel ziet verschijnen, is de uitkomst tot de puntentelling onzeker.
Die onzekerheid heeft een keerzijde. Je trekt drie willekeurige kaarten en moet ze allemaal kwijt, dus soms heb je gewoon geen goede zet. Je speelt dan de minst slechte en hoopt dat een ander je niet nog verder de put in duwt. De geluksfactor is daardoor flink aanwezig, zeker bij spelers die graag een plan uitstippelen en dat ook willen uitvoeren. Op je geheime missies heb je weinig grip als de juiste kaarten niet langskomen. Spelers die graag controle houden, kunnen dat als frustrerend ervaren.
Waar de geluksfactor ontbreekt, neemt de interactie het over. Je bent voortdurend bezig met de speelgebieden van anderen, want elke kaart die bij een tegenspeler belandt, kan hem punten opleveren of kosten. Daardoor ontstaan er tijdelijke bondjes zonder dat iemand ze uitspreekt. Hebben twee spelers allebei veel hovelingen van dezelfde familie liggen, dan duwen ze die samen omhoog, tot een van hen er op het juiste moment toch een hoveling onder de tafel legt. Ook buiten je eigen beurt let je goed op, want wat de speler voor je doet, verandert de waarde van je hele hand. Dat het pesten soms hard aankomt, hoort bij het spel en de meeste tafels lachen erom.
De twintig missiekaarten en de onvoorspelbare volgorde van de trekstapel zorgen ervoor dat geen twee potjes hetzelfde verlopen. Het verloop voelt wel steeds vertrouwd aan, omdat er naast de vier rollen geen extra regels of varianten in de doos zitten. Zoek je meer variatie, dan kun je uitkijken naar de uitbreiding Diplomaten & Vertrouwelingen. Die voegt twee nieuwe rollen toe, maakt het spel speelbaar met zes spelers en introduceert een teamvariant voor vier of zes spelers.
Voor wie is Hielenlikkers geschikt?
Hielenlikkers is een goede keuze als je een kaartspel zoekt dat je meteen op tafel krijgt bij spelers met heel verschillende ervaring. De regels zijn zo kort dat iedereen vanaf de eerste beurt meedoet, terwijl een ervaren speler toch merkt dat hij met slim plaatsen het verschil kan maken. Het werkt het best bij een groep die het leuk vindt om elkaar dwars te zitten en die niet zwaar tilt aan een ongelukkige hand. Gezinnen met kinderen vanaf acht jaar kunnen er goed mee overweg, zolang niemand het moeilijk heeft met verliezen door toedoen van een ander.
Ben je iemand die een spel liefst plant van begin tot eind, dan zul je je hier sneller ergeren. Je kunt weinig vooruitdenken, omdat je hand elke beurt volledig ververst en je tegenspelers je plannen in één beurt kunnen omgooien. Ook als je weinig hebt met pestspellen, is dit niet het spel voor jou. Het ideale aantal is vier of vijf spelers.
Vergelijkbare spellen
Coloretto ligt in de lijn van Hielenlikkers, omdat je ook daar kaarten in kleuren verzamelt die aan het einde zowel plus- als minpunten kunnen opleveren. Het verschil zit in de controle, want in Coloretto kies je zelf welke rij kaarten je neemt, terwijl je in Hielenlikkers kaarten toegeschoven krijgt die je liever niet had gehad. Love Letter deelt het hofthema, de korte speelduur en de rollen met een eigen effect, zoals een bewaker. Dat spel draait meer om deduceren welke kaart een ander in de hand heeft, terwijl je in Hielenlikkers vooral op tafel aan de touwtjes trekt.
Conclusie
Hielenlikkers maakt van één eenvoudige regel een spel waarin je elke beurt moet kiezen wie je bevoordeelt en wie je benadeelt. Het hofthema, de gouden kaarten en de stoffen speelmat geven het spel een mooie uitstraling. De vier speciale rollen houden de uitkomst tot de laatste kaart spannend. Omdat je altijd alle drie je kaarten moet spelen, heb je wel minder controle dan je zou willen en speelt geluk een flinke rol. Daar staat tegenover dat een potje maar twintig minuten duurt en iedereen na één beurt meedoet. Hou je van een vlot spel met veel onderling gekonkel, dan zit je met Hielenlikkers goed, zeker met vier of vijf spelers.
Toegankelijkheid: ★★★★★
Na één beurt rond weet iedereen aan tafel wat de bedoeling is.
Tactiek: ★★★☆☆
Elke kaart vraagt om een afweging, maar ver vooruitplannen kan nauwelijks.
Geluk: ★★★★☆
Je trekt drie willekeurige kaarten en moet ze allemaal spelen, ook als ze slecht uitkomen.
Interactie: ★★★★★
Je bemoeit je voortdurend met de speelgebieden en de families van je tegenspelers.
BRDGMZ ontving van de uitgever een recensie-exemplaar van Hielenlikkers. Dit heeft geen invloed op ons oordeel. Lees er meer over in ons reviewbeleid.
