Je speelt trots twee drieën op tafel, tot iemand ze met een hogere set terug in je hand jaagt. Maar in dnup (down up) draai je die kaarten om terwijl je ze terugneemt, en ineens houd je twee vijven vast. Wat een tegenslag leek, blijkt de opmaat voor je volgende zet.
Dnup is een klein kaartspel van Kei Kajino, de Japanse ontwerper die eerder furore maakte met Scout. Asmodee brengt het spel uit voor 2 tot 5 spelers vanaf 8 jaar, met potjes van ongeveer een kwartier. In deze review lees je hoe het omdraaimechanisme werkt, wat het spel tactisch te bieden heeft en voor wie dnup een aanwinst is aan de speltafel.
Ondersteboven is hier de bedoeling
Een thema heeft dnup eigenlijk niet, en dat hoeft ook niet. Het spel draait volledig om zijn eigen naam, die een perfect ambigram is. Draai de doos 180 graden en er staat nog steeds dnup. Precies datzelfde principe zit in elke kaart. Bovenaan staat de actieve waarde, onderaan hangt ondersteboven de inactieve waarde, en zodra je een kaart van tafel pakt draai je hem om. De drie die je speelde komt als vijf terug in je hand.
De vormgeving van Gilles-Romain Fonteny is fris en grafisch, met grote gekleurde cijfers die over elkaar heen buitelen. Het oogt speels en modern, al kan het geheel op het eerste gezicht wat druk overkomen. In de praktijk lees je de kaarten prima af, mede dankzij het kleine herinneringscijfer dat naast de actieve waarde toont wat de kaart wordt na een draai. De letterfiches waarmee je rondes wint vormen samen het woord dnup, een leuke knipoog die de puntentelling tastbaar maakt. Het geheel past in een compact doosje dat je zo meeneemt.
Spelmateriaal
- 40 kaarten
- 5 overzichtskaarten
- 16 letterfiches
- Spelregels
Opzet van het spel
- Verwijder kaarten uit het spel afhankelijk van het aantal spelers. Met 5 spelers gebruik je alle kaarten, met 4 of 3 spelers haal je de kaarten met de aangegeven symbolen uit de doos.
- Geef iedere speler een overzichtskaart.
- Schud alle kaarten en verdeel ze volledig onder de spelers.
- Neem je kaarten in de hand zonder ze aan anderen te tonen. Je mag ze in elke gewenste volgorde steken en die volgorde op elk moment aanpassen, maar je mag kaarten in je hand niet omdraaien.
- De speler met de kaart met waarden 1 en 5 waarop een ster staat, wordt de startspeler.
Voor 2 spelers geldt een eigen variant waarin je met twee speelgebieden speelt en twee beurten na elkaar krijgt.
Hoe speel je dnup?
Het doel is simpel. Wie als eerste al zijn kaarten wegspeelt, wint twee letterfiches. De tweede speler die zijn hand leegt krijgt er één, en wie als eerste vier letterfiches verzamelt wint het spel.
Je speelt kaarten in sets. Een set bestaat uit één of meer kaarten met dezelfde actieve waarde. De waarde van de set is dat getal, de grootte is het aantal kaarten. In je beurt verwijder je eerst de set die nog voor je ligt van een vorige beurt. Daarna voer je precies één van vier acties uit.
Je kunt een set voor je neerleggen. Ligt er bij een andere speler al een set van dezelfde grootte, dan moet jouw set een hogere waarde hebben en neemt die speler zijn kaarten terug in de hand. Je kunt ook precies één kaart toevoegen aan een set van een tegenstander, mits die kaart dezelfde waarde heeft als die set. Als derde optie neem je een complete set van een tegenstander in je eigen hand. En als niets je bevalt, draai je al je handkaarten in één keer 180 graden om.
Daarbij geldt één gouden regel. Elke kaart die je van tafel neemt, draai je om voordat je hem in je hand steekt. De inactieve waarde wordt de actieve waarde. Dat noemen de makers een dnup, en daar draait het hele spel om.
De volledige speluitleg is terug te lezen in de spelregels. Of bekijk de video met speluitleg hieronder.
Speleigenschappen
Dnup speel je dus met 2 tot 5 spelers vanaf 8 jaar en een potje duurt zo’n 15 tot 20 minuten. De toegankelijkheid is hoog, want de regels passen op een dubbelzijdig vel en de overzichtskaarten vatten de vier acties helder samen. Het enige dat even moet landen is het denken in dubbele waarden. In je eerste potje voelt dat wat onwennig, daarna wordt het juist de charme.
De tactiek is verrassend rijk voor zo’n klein spel. Omdat je weet welk getal er aan de achterkant van je kaarten zit, kun je bewust een set uitleggen in de hoop dat iemand hem terug jouw hand in jaagt. Twee drieën die als vijven terugkomen zijn geen straf maar een plan. Ook het toevoegen van een kaart aan andermans set is heerlijk gemeen, want daarmee ontdoe je je van een kaart én kun je een derde speler dwingen zijn set terug te nemen. Geluk speelt uiteraard mee in welke kaarten je krijgt, maar doordat elke kaart twee waarden heeft, is een slechte hand zelden echt slecht. Eén draai-actie en je kijkt naar een compleet ander speelveld.
De interactie is constant. Vrijwel elke actie raakt direct een tegenstander, of je nu over zijn set heen speelt, er een kaart aan toevoegt of hem gewoon afpakt. Toch voelt het spel niet gemeen, omdat teruggenomen kaarten door de draai vaak bruikbaarder worden dan ze waren. De herspeelbaarheid zit in de vlotte rondes en de steeds wisselende handen. Je speelt makkelijk drie potjes achter elkaar, en wie de letterfiches te veel administratie vindt, speelt gewoon losse rondes.
Voor wie is dnup?
Dnup is gemaakt voor iedereen die houdt van vlotte kaartspellen met meer inhoud dan je op het eerste gezicht verwacht. Fans van Scout zullen de handschriftkenmerken van Kajino meteen herkennen en zitten hier gebakken. Ook wie normaal Uno of vergelijkbare drogisterijspellen speelt, kan hier prima instappen, want de regels zijn nauwelijks ingewikkelder terwijl de keuzes die je kunt maken interessanter zijn.
Minder geschikt is het spel voor wie een thema of een lange strategische boog zoekt. Dnup is en blijft een abstract tussendoortje, hoe slim het ook in elkaar zit. Het spel schittert het meest met 4 of 5 spelers, omdat er dan meer sets op tafel liggen om op te reageren. De variant voor 2 spelers werkt, maar vraagt door de dubbele speelgebieden net wat meer gewenning.
Vergelijkbare spellen
Zoals ik hierboven schreef, de vergelijking met Scout dringt zich vanzelf op. Beide spellen komen van dezelfde ontwerper, beide draaien om het wegspelen van kaarten en om beperkingen in je hand. Toch voelt dnup vrijer, omdat je je kaarten wél mag herschikken en met één actie je complete hand kunt omdraaien. Daarnaast leunt het spel op het klimmechanisme dat je kent van traditionele kaartspellen als Presidenten, waarin je sets alleen met hogere sets kunt overtreffen. En wie Uno als referentiekader heeft, vindt hier dezelfde vlotheid met aanzienlijk meer venijn.
Conclusie
Achter het onuitspreekbare naampje (down up is het dus) schuilt een van de slimste kleine kaartspellen van dit moment. Dnup neemt een vertrouwd genre, het wegspelen van kaarten in sets, en geeft er met het omdraaimechanisme een eigen draai aan (pun intended) die verrassend veel tactiek losmaakt. Kaarten terug moeten nemen voelt hier nooit als verlies, omdat elke teruggenomen kaart een nieuwe waarde krijgt en dus nieuwe plannen mogelijk maakt. Het spel is snel uitgelegd, snel gespeeld en smaakt vrijwel altijd naar nog een potje. Alleen wie thema of diepgang op de lange termijn zoekt, moet elders kijken. Voor iedereen die van vlotte, interactieve kaartspellen houdt, is dit een kleine parel.
